Maciej Zarzycki (ur. 23 stycznia 1923 w Mościskach, zm. 8 czerwca 2008) – polski inżynier mechanik, profesor zwyczajny, wybitny specjalista w dziedzinie hydrauliki maszyn i urządzeń, dydaktyk.

Życiorys Ukończył III Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego we Lwowie i zdał maturę. Następnie podjął naukę w 2-letniej Szkole Technicznej na Wydziale Budowy Maszyn, po ukończeniu której uzyskał dyplom technika budowy maszyn. Po pierwszym roku Szkoły równocześnie studiował na tajnej Politechnice Lwowskiej i rozpoczął działalność dydaktyczną jako młodszy asystent u prof. dr inż. Zygmunta Ciechanowskiego, łącząc je z pracą zawodową w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla. Po zamknięciu Politechniki został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, gdzie pracował w fabryce.

Po wojnie, powrócił do Kraju i kontynuował studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, które ukończył w 1948 r., uzyskując dyplom magistra nauk technicznych, inżyniera mechanika na podstawie pracy dyplomowej z dziedziny pomp wykonanej pod kierunkiem prof. Z. Ciechanowskiego. Od 1946 r. związany zawodowo z Politechniką Śląską pracując na stanowiskach od asystenta młodszego, poprzez starszego asystenta, adiunkta, zastępcy profesora, docenta, aż do profesora zwyczajnego w Katedrze Pomp i Silników Wodnych, przemianowanej następnie na skutek zmian organizacyjnych na Katedrę Maszyn Hydraulicznych i Powietrznych, a następnie na Zakład Maszyn i Urządzeń Hydraulicznych, należący do struktur Instytutu Maszyn i Urządzeń Energetycznych. Instytut wchodził w latach 1948–1993 w skład Wydziału Mechaniczno-Energetycznego, zaś następnie w skład Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki.

Na Wydziale Mechaniczno-Energetycznym w 1959 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk technicznych na podstawie rozprawy pt. Transport hydrauliczny węgla za pomocą pomp oraz zasilaczy tłokowych i obrotowych (promotor: prof. Z. Ciechanowski), w 1961 r. stopień naukowy doktora habilitowanego na podstawie rozprawy pt. Ścieralność erozyjna wirników pomp wirowych w zależności od stosowanego materiału, w 1968 r. został powołany na stanowisko naukowe profesora nadzwyczajnego. Tytuł naukowy profesora zwyczajnego nadała Mu Rada Państwa w 1974 r.

Na Politechnice Śląskiej pełnił wiele funkcji organizacyjnych i akademickich. Był m.in. współorganizatorem Wydziału Mechaniczno-Energetycznego i jego prodziekanem (1952–1955) oraz dziekanem (1955–1960, 1962–1968), a także dwukrotnie prorektorem ds. nauczania (1968–1972, 1982–1984), dyrektorem (1971–1981) oraz zastępcą dyrektora ds. nauki Instytutu Maszyn i Urządzeń Energetycznych (1984–1993). Ponadto pracował w różnych zespołach i komisjach powoływanych przez Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki i przez Ministra Edukacji Narodowej (m.in. był członkiem Zespołu Mechatroniki, Komisji Nagród, Przewodniczącym Wyższej Komisji Dyscyplinarnej). W 1978 r. został powołany na przewodniczącego Rady Naukowo-Technicznej Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Pomp Przemysłowych w Warszawie, I zastępcę przewodniczącego Rady Naukowej Centrum Naukowo-Produkcyjnego Elektrotechniki i Automatyki Górniczej EMAG w Katowicach, I zastępcę przewodniczącego Rady Naukowo-Technicznej Centralnego Ośrodka Projektowo-Konstrukcyjnego Maszyn Górniczych KOMAG. W latach 1979–1981 był członkiem Rady Naukowo-Programowej Ośrodka Postępu Technicznego w Katowicach.

Prof. Zarzycki był członkiem i przewodniczącym wielu rad naukowych jednostek badawczorozwojowych i instytutów naukowych. Był również członkiem rad programowych wydawnictw naukowych i naukowo-technicznych. Był wybitnym specjalistą w dziedzinie maszyn i urządzeń hydraulicznych. Przyczynił się do uruchomienia i rozwinięcia projektowania i produkcji maszyn dla różnych dziedzin gospodarki, w tym przede wszystkim dla górnictwa i energetyki. Posiadał stopnie Generalnego Dyrektora Energetyki III stopnia i Generalnego Dyrektora Górniczego I stopnia. Współdziałał w organizacji Zabrzańskiej Fabryki Maszyn Górniczych (POWEN) oraz uruchomieniu w owym czasie pilnie potrzebnej produkcji pomp i wentylatorów. Następnie uczestniczył w organizacji Zakładów Konstrukcyjno-Mechanizacyjnych Przemysłu Węglowego w Gliwicach (był kierownikiem Zakładu Maszyn i Urządzeń Hydraulicznych, kierownikiem Działu Studiów i przez szereg lat Głównym Konstruktorem). Był członkiem Egzekutywy Komitetu Uczelnianego PZPR. Był też Kuratorem Okręgu ZHP Krąg Starszoharcerski „Żagiew” (1956–1960).

Autor bądź współautor ponad 200 publikacji naukowych i technicznych (w tym 3 książek) krajowych i zagranicznych. Uzyskał wiele patentów krajowych i zagranicznych. Z patentów zagranicznych ma patenty: czechosłowacki, niemieckie (RFN, NRD), bułgarski, rumuński, hiszpański, patent europejski (zarejestrowany w kilku krajach).

Zmarł 8 czerwca 2008 r., pochwowany na cmentarzu komunalnym w Gliwicach (sektor LA7-8-24). mały|Grób prof. Macieja Zarzyckiego na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Publikacje

Nowe kierunki w konstrukcji i budowie pomp dla hydraulicznego transportu węgla. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 1960 nr 21. Energetyka, z. 4, s. 63–80. Spadek ciśnienia przy ustalonym przepływie mieszaniny wody i węgla w poziomych przewodach rurowych, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 1960 nr 21, Elektryka, z. 4, s. 31–61. Badanie zasilaczy tłokowych i obrotowych do hydraulicznego transportu węgla. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 1961 nr 37. Górnictwo, z. 3, s. 104–119.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1969) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (1958) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/198 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1988) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1979) Złota Honorowa Odznaka NOT Złota Odznaka Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej (2008) Odznaka „Zasłużony dla Politechniki Łódzkiej’’ (1989) Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej” (1974) Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej wraz z Dyplomem Uznania (1970) Złota Odznaka XV-Iecia Politechniki Śląskiej (1960)

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna II stopnia w dziedzinie dydaktyki (1969) Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego indywidualna I stopnia za szczególne osiągnięcia w dziedzinie dydaktyczno-wychowawczej, organizacji procesu dydaktycznego lub za prace związane z kształceniem młodej kadry (1971) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna I stopnia (1974) wpis do Księgi Ludzi Zasłużonych województwa katowickiego (1978) wpis do Księgi Zasłużonych Miasta Gliwic (1979) dyplom za wyróżniającą się działalność w Klubie Oficerów Rezerwy w umacnianiu idei obronności kraju w środowisku akademickim Politechniki Śląskiej (1979) Nagroda Ministra Górnictwa i Energetyki za osiągnięcia naukowe tytuł Honorowego Profesora Politechniki Śląskiej (2005)

Upamiętnienie Prof. Maciej Zarzycki został upamiętniony w Panteonie Górnośląskim w Katowicach.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Politechniki Śląskiej Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Ludzie urodzeni w Mościskach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani w Gliwicach Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Prorektorzy Politechniki Śląskiej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2008