Wybory parlamentarne w Kosowie w lutym 2025 roku – wybory do Zgromadzenia Kosowa, które odbyły się 9 lutego 2025 roku. Najwięcej głosów zdobyło Samostanowienie () przewodzone przez Albina Kurtiego, jednak wynik 42,3% poparcia, przekładający się na 48 mandatów, okazał się niewystarczający do utworzenia samodzielnego rządu. Proces formowania władz parlamentarnych, w tym wybór przewodniczącego, wielokrotnie się przedłużał i wymagał interwencji , który wyznaczał kolejne terminy na domknięcie prac legislacyjnych.

Brak porozumienia między głównymi ugrupowaniami uniemożliwił stworzenie stabilnej koalicji rządowej, a przedłużający się paraliż prac parlamentu skutkował kolejnymi nieudanymi głosowaniami. Ostatecznie na przewodniczącego parlamentu wybrano Dimala Bashę dopiero w sierpniu 2025 roku. Po nieudzieleniu wotum zaufania rządowi, któremu miał przewodzić Glauk Konjufca, wyznaczono przedterminowe na grudzień 2025 roku.

Tło wydarzeń i opis kampanii wyborczej mały|Największe poparcie partyjne w kraju i wśród diaspory. Wybory parlamentarne przeprowadzone w lutym 2025 roku były dziewiątymi wyborami do Zgromadzenia Kosowa od zakończenia wojny w Kosowie. Jednocześnie były one pierwszymi wyborami od czasu uzyskania niepodległości, w których parlament odbył pełną kadencję wynoszącą 4 lata. Głosowanie miało miejsce w warunkach pogarszającej się sytuacji gospodarczej oraz utrzymujących się napięć między społecznością albańską a .

31 lipca 2024 roku prezydent Kosowa Vjosa Osmani przeprowadziła konsultacje z liderami partii politycznych na temat terminu najbliższych wyborów. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele 13 ugrupowań, w tym Demokratycznej Ligi Kosowa, Demokratycznej Partii Kosowa oraz Sojuszu dla Przyszłości Kosowa. Nieobecni byli natomiast liderzy Listy Serbskiej oraz Samostanowienia. Wybory mogły zostać przeprowadzone między 26 stycznia a 16 lutego 2025 roku, przy czym stanowiska partii były zróżnicowane; część opowiadała się za najwcześniejszym terminem, inne preferowały późniejsze daty, a niektóre partie nie zajęły jednoznacznego stanowiska. Ostatecznie 16 sierpnia 2024 roku prezydent Osmani wyznaczyła datę wyborów na 9 lutego 2025 roku.

Termin składania kandydatur upłynął 11 grudnia 2024 roku o godzinie 23:59. Zgłosiło się 1279 kandydatów z 27 list wyborczych oraz jeden kandydat niezależny. Obsadzono 120 miejsc w parlamencie, w tym 20 zarezerwowanych dla mniejszości narodowych, z czego 10 przypadło przedstawicielom społeczności serbskiej. odmówiła rejestracji Listy Serbskiej, wskazując m.in. na powiązania partii z władzami serbskimi oraz wypowiedzi przewodniczącego dotyczących statusu Kosowa. Decyzja ta spotkała się z krytyką serbskich władz, a po procedurze odwoławczej partia została dopuszczona do udziału w wyborach.

Kampania wyborcza rozpoczęła się 11 stycznia 2025 roku. Faworytem pozostawało Samostanowienie kierowane przez premiera Albina Kurtiego, jednak sondaże wskazywały, że ugrupowanie może nie uzyskać większości pozwalającej na samodzielne utworzenie rządu. Głównymi konkurentami były Demokratyczna Liga Kosowa oraz Demokratyczna Partia Kosowa. Kampania koncentrowała się głównie na kwestiach ekonomicznych i społecznych. Samostanowienie wystartowało wspólnie z ugrupowaniami oraz . Przewodniczący Samostanowienia Albin Kurti deklarował brak gotowości do współpracy z głównymi ugrupowaniami opozycyjnymi.

Na potrzeby wyborów powołano misję obserwacyjną w postaci stuosobowej delegacji Unii Europejskiej pod przewodnictwem Nathalie Loiseau. Według obserwatorów głosowanie przebiegło spokojnie.

Wyniki Najwięcej głosów uzyskało kierowane przez Albina Kurtiego Samostanowienie (), które zdobyło 42,3% poparcia, co dało 48 mandatów; wynik ten nie zapewnił jednak samodzielnej większości niezbędnej do utworzenia rządu, do której wymagane jest 61 miejsc. Drugie miejsce zajęła Demokratyczna Partia Kosowa (, PDK) z wynikiem 20,95% (24 mandaty), natomiast Demokratyczna Liga Kosowa (, LDK) uzyskała 18,27% głosów (20 mandatów). Koalicja Sojuszu dla Przyszłości Kosowa (, AAK) i Inicjatywy Socjaldemokratycznej (, NISMA) zdobyła 7,06% poparcia, co przełożyło się na 8 mandatów. Spośród 10 miejsc zagwarantowanych Serbom, 9 objęli kandydaci Listy Serbskiej (, ), a 1 mandat przypadł reprezentantowi partii (, ). Pozostałe miejsca przypadły przedstawicielom innych mniejszości.

W głosowaniu udział wzięło 966 283 wyborców, co przełożyło się na frekwencję wynoszącą 46,55%. mały|centruj|360x360px|Rozkład miejsc w Zgromadzeniu Kosowa

+ Wyniki wyborów(na podstawie danych Centralnej Komisji Wyborczej)Komitet wyborczyLiczba głosówPoparcieMandatyPrzedstawiciele społeczności albańskiejSamostanowienie396 78742,3%48Demokratyczna Partia Kosowa196 47420,95%24Demokratyczna Liga Kosowa171 35718,27%20Sojusz dla Przyszłości Kosowa–Inicjatywa Socjaldemokratyczna66 2567,06%820 0232,13%–8990,1%– 6210,07%–Fatmir Bytyqi (niezależny kandydat)1910,02%–Przedstawiciele mniejszości 41580,44%134710,37%130420,32%115530,17%–Przedstawiciele mniejszości egipskiej i aszkalskiej46880,5%132510,35%121960,23%1–LPB20560,22%–Przedstawiciele mniejszości gorańskiej17340,18%1Przedstawiciele mniejszości 13500,14%13840,04%–Przedstawiciele mniejszości Lista Serbska39 9154,26%941390,44%132710,35%–18460,2%–6200,07%–4620,05%–Przedstawiciele mniejszości 48240,51%218000,19%–6420,07%–

Deputowani W wyniku wyborów mandaty parlamentarne zdobyli:

Przedstawiciele społeczności albańskiej Samostanowienie – , , , , Dimal Basha, Saranda Bogujevci, , , , , , Donika Gërvalla-Schwarz, , Rozeta Hajdari, Albulena Haxhiu, , , , , , , Glauk Konjufca, , Albin Kurti, Mimoza Kusari Lila, , , , Albena Reshitaj, , , , , , , , , , , , , , , , , , , Demokratyczna Partia Kosowa – , Vlora Çitaku, , , , , , Eliza Hoxha, Enver Hoxhaj, Uran Ismaili, , , Memli Krasniqi, , , , , , , Rrahman Rama, Elmi Reçica, , , Demokratyczna Liga Kosowa – , , Hykmete Bajrami, , , , , , Lutfi Haziri, Avdullah Hoti, , , , , , , Kujtim Shala, , Armend Zemaj, Sojusz dla Przyszłości Kosowa–Inicjatywa Socjaldemokratyczna – , , , Ramush Haradinaj, , , , Fatmir Limaj

Przedstawiciele mniejszości Bośniacy – Emilija Redžepi – – Duda Balje

Egipcjanie i Aszkalowie – – –

Gorani –

Romowie –

Serbowie Lista Serbska – , , , , , , , , –

Turcy – ,

Nowa kadencja Sesja inauguracyjna Zgromadzenia Kosowa rozpoczęła się 15 kwietnia 2025 roku. Demokratyczna Partia Kosowa oraz Sojusz dla Przyszłości Kosowa poinformowały, że nie zamierzają tworzyć koalicji rządowej ze Samostanowieniem. Ambasadorowie Francji, Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Włoch wezwali Albina Kurtiego do jak najszybszego powołania rządu, wskazując, że przeciągający się impas może utrudnić odblokowanie środków międzynarodowych oraz realizację kluczowych reform, w tym związanych z integracją euroatlantycką. Rozpoczęcie pełnych prac parlamentu wymaga wyboru przewodniczącego, przy czym przepisy nie określają sztywnego terminu między ogłoszeniem wyników a jego wyborem. Kandydatką Samostanowienia była minister sprawiedliwości Albulena Haxhiu, jednak nie uzyskała ona wymaganej większości głosów; w czerwcu 2025 roku zapowiedziała wycofanie swojej kandydatury w przypadku kolejnej porażki. Wobec utrzymującej się trudnej sytuacji politycznej przewodniczący Demokratycznej Ligi Kosowa zaproponował utworzenie tymczasowego, ponadpartyjnego rządu do czasu nowych wyborów przewidywanych na 2026 rok; propozycja ta została jednak odrzucona przez Samostanowienie.

Do 19 lipca 2025 roku przeprowadzono 49 nieudanych prób wyboru władz parlamentu, w związku z czym wyznaczył ostateczny termin na 26 lipca. Tego dnia odbyły się 53. i 54. głosowanie nad wyborem przewodniczącego Zgromadzenia Kosowa, które także nie przyniosły rozstrzygnięcia. W odpowiedzi Trybunał Konstytucyjny wprowadził tymczasowy zakaz podejmowania działań parlamentarnych obowiązujący do 8 sierpnia, a następnie przyznał dodatkowe 30 dni na wybór przewodniczącego i ukonstytuowanie Zgromadzenia. Trybunał wydał także wytyczne, zgodnie z którymi ten sam kandydat mógł być zgłaszany maksymalnie trzykrotnie, głosowanie powinno było odbywać się w trybie jawnym, a posłowie zobowiązani byli do uczestnictwa w obradach. 26 sierpnia 2025 roku na przewodniczącego Zgromadzenia Kosowa wybrano Dimala Bashę, którego poparło 73 deputowanych przy 30 głosach przeciwnych.

30 sierpnia 2025 roku zakończono sesję inauguracyjną, jednak pojawiły się spory interpretacyjne dotyczące formalnego ukonstytuowania Zgromadzenia; nie wybrano jednego z pięciu wiceprzewodniczących będącego przedstawicielem społeczności serbskiej. Kandydat Listy Serbskiej nie uzyskał wymaganej większości głosów, w związku z czym przewodniczący Dimal Basha zastosował procedurę losowania spośród deputowanych reprezentujących tę społeczność. Decyzja ta została zakwestionowana przez Listę Serbską, która złożyła skargę do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał orzekł, że sesja inauguracyjna nie została formalnie zakończona i musi zostać domknięta w ciągu 12 dni. Posłowie nie wyrazili gotowości do poparcia kandydatów Listy Serbskiej, oczekując na pełne uzasadnienie wyroku. Ostatecznie wiceprzewodniczącym Zgromadzenia został z partii Za Wolność, Sprawiedliwość i Przetrwanie, którego poparło 71 deputowanych.

5 listopada 2025 roku prezydent Vjosa Osmani powierzyła Glaukowi Konjufcy misję utworzenia rządu. 14 dni później Zgromadzenie Kosowa nie udzieliło wotum zaufania proponowanemu rządowi; 56 deputowanych zagłosowało za, 53 przeciw, a 4 wstrzymało się od głosu. W konsekwencji prezydent wyznaczyła termin następnych na 28 grudnia 2025 roku.

Protesty W połowie 2025 roku przed budynkiem Zgromadzenia Kosowa odbywały się protesty, w których uczestniczyli m.in. przedstawiciele organizacji pozarządowych. W ramach jednej z akcji demonstracyjnych ustawiono 120 pustych krzeseł, które miały symbolizować nieobsadzone mandaty. Krzesła opatrzono transparentami z hasłami krytycznymi wobec klasy politycznej, odnoszącymi się do paraliżu decyzyjnego oraz braku postępów w ukonstytuowaniu parlamentu. Podczas protestu wykorzystano także zegary wskazujące czas, jaki upłynął od wyborów, co miało podkreślić długotrwałość impasu oraz jego skutki dla funkcjonowania państwa.

Wśród osób wyrażających niezadowolenie z sytuacji politycznej znalazł się prawnik Arianit Koci, który podczas jednej z demonstracji pojawił się przed budynkiem parlamentu wraz z czterema osłami. Zwierzęta te miały symbolicznie nawiązywać do postrzeganej jako uparta postawy polityków.

Przypisy

2025 2 wybory parlamentarne 2025 2 Kosowo 2