mały|prawo|250px|Mjr Zbigniew Wydrych zginął 11 grudnia 1999 w polskiej bazie k. Kačanik w Kosowie Zbigniew Wydrych (ur. 1 czerwca 1960, zm. 11 grudnia 1999 k. Kačanik w Kosowie) – polski wojskowy, major Wojska Polskiego, poległ w czasie I zmiany KFOR w Kosowie, pośmiertnie awansowany na stopień podpułkownika.
Życiorys Zbigniew Wydrych urodził się 1 czerwca 1960. Miał troje rodzeństwa i był z nich najstarszy. W 1979 ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w GogolinieTygodnik Krapkowicki nr 45 z 8 listopada 2001 s. 11. Jego ojciec Zdzisław Wydrych był emerytowanym oficerem Wojska Polskiego.
Przebieg służby wojskowej W 1979 rozpoczął studia w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii w Toruniu, którą ukończył w 1983 i był promowany na podporucznika. W tym samym roku otrzymał przydział służbowy do 17 Dywizji Artylerii. W latach 1992–1993 pełnił służbę w ramach misji UNPROFOR w b. Jugosławii. W latach 90. pełnił służbę w służbach specjalnych. W 1999 jako żołnierz WSI wyjechał do byłej Jugosławii w ramach I zmiany podczas misji KFOR w Kosowie. Przed wyjazdem do Kosowa pełnił służbę jako oficer WSI w Ministerstwie Obrony Narodowej, mieszkał z rodziną w WarszawieTrybuna Śląska Dzień nr 295 z dnia 18-19.12.1999 s. 4. Baza w rejonie miejscowości Kačanik, tragiczny wypadek 25 czerwca 1999 mjr Zbigniew Wydrych wyjechał na misję pokojową na Bałkany wraz ze 160 osobową grupa żołnierzy z 18 batalionu desantowo-szturmowego z Bielska-Białej pod dowództwem ppłk. Romana Polko. 18 bdsz będący Polską Jednostką Wojskową Odwodu Strategicznego Naczelnego Dowódcy SZ NATO w Europie (PJW OS SACEUR) został pięcioma transportami kolejowymi przewieziony na pogranicze kosowsko-macedońskie, gdzie na otwartym polu zorganizowano bazę – nazwaną później Camp White Eagle (Obóz Orzeł Biały) – około 10 km na północ od miejscowości Kačanik (sektor amerykański na południowym wschodzie Kosowa) i po przybyciu w rejon misji polski kontyngent (PJW KFOR – POLBAT) przejął odpowiedzialność za przydzieloną strefę (NSE stacjonował w Camp Bison w pobliżu lotniska Petrovec, znajdującego się 20 km od stolicy Macedonii Skopje). Jako oficer Wojskowych Służb Informacyjnych (WSI) był przydzielony do 18 bdsz, który w 1999 stanowił główny komponent pierwszej zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego (PKW) KFOR. Zajmował się zadaniami rozpoznawczymi i operacyjnymi, m.in. monitorowaniem sytuacji bezpieczeństwa i działaniami lokalnych grup zbrojnych. Natomiast zadaniem polskich patroli m.in. było odbieranie broni mieszkańcom KosowaArtur Górski, Tygodnik Polityka nr 1 z 1 stycznia 2000 s. 51.
10 grudnia 1999 w miejscowości Đeneral Jankowić został przejęty ładunek przez polski patrol, w którym uczestniczył mjr Zbigniew Wydrych. Został on odebrany Albańczykom z Korpusu Ochrony Kosowa. Między innymi był zarekwirowany granat nasadkowy, który został przez mjr Wydrycha błędnie sklasyfikowany jako szkolny. Nie był saperem, ale był doświadczonym oficerem wywiadu. W Kosowie żołnierze pełnili służbę w warunkach wojennych. Dowódca Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Kosowie ppłk Roman Polko w meldunkach dla przełożonych m.in. wskazał: mjr Zbigniew Wydrych jako oficer WSI zbierał tego typu znaleziska, które w Ośrodku Szkoleniowym w Kielcach służyły do przygotowania żołnierzy do misji pokojowych. Przewieziony granat oceniony przez majora jak szkolny znalazł się w campie ze środkami łączności, gdzie nastąpiła eksplozja. Działając w dobrej wierze, mjr Wydrych popełnił błąd i zginął 11 grudnia 1999. Do tragicznego zdarzenia doszło na terenie polskiej bazy Camp White Eagle (Obóz Orzeł Biały) k. Kačanik. Bezpośrednio po wybuchu został przewieziony do szpitala polowego w amerykańskiej bazie Camp Bondsteel, gdzie lekarze stwierdzili jego zgon z powodu rozległych obrażeń z datą 11 grudnia 1999. W wyniku tej eksplozji zostało także lekko rannych 4 żołnierzy z 18 bdsz, w tym oficer w stopniu majora. Zwłoki mjr Zbigniewa Wydrycha i rannego majora zostały przetransportowane samolotem An-26 z Kosowa do Warszawy pod dowództwem ppłk. Romana PolkiGość Niedzielny nr 2 z 9 stycznia 2000 s. 22Trybuna Śląska nr 108 z dnia 10 maja 2004 s.2Dziennik Bałtycki nr 23 z 28 stycznia 2000 s. 20.
Pochówek, śledztwo, procesy sądowe Ceremonia pogrzebowa ppłk. Zbigniewa Wydrycha odbyła się z wojskową asystą 17 grudnia 1999 na Cmentarzu Komunalnym w Krapkowicach. Obecni byli przedstawiciele najwyższych władz wojskowych, w tym delegacje z jednostek, w których służył (m.in. struktury związane z WSI oraz artylerią). Był także obecny na pogrzebie ppłk Roman Polko. Na nagrobku widnieje inskrypcja ze złotymi literami: "Zginął w obronie pokoju na Bałkanach". Został odznaczony przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Złotym Krzyżem Zasługi. Minister Obrony Narodowej pośmiertnie awansował Zbigniewa Wydrycha do stopnia podpułkownika. Miał 39 lat, zostawił żonę i synów w wieku 15 i 13 lat.
Po tragicznej śmierci w 1999, MON odmówiło wypłaty jednorazowego odszkodowania, argumentując, że oficer poniósł śmierć z własnej winy, łamiąc regulaminy bezpieczeństwa poprzez samodzielne badanie ładunku wybuchowego. Według ustaleń śledczych i doniesień medialnych oficer miał podnieść lub oglądać z bliska znaleziony wcześniej niewypał (lub bombę skonfiskowaną bojownikom), zamiast zabezpieczyć teren i wezwać wyspecjalizowany patrol saperski. Mariola Wydrych, wdowa po oficerze, skierowała sprawę na drogę sądową o odszkodowanie. Przez lata podważano oficjalne ustalenia wojskowej komisji, wskazując na brak jednoznacznych dowodów na to, że oficer faktycznie manipulował przy bombie w sposób świadomy i lekkomyślny. Rodzina starała się dowieść, że ryzyko było wpisane w specyfikę jego służby (jako oficera WSI), a samo zdarzenie mogło mieć inny przebieg (pojawiały się hipotezy o zdalnym zdetonowaniu ładunku przez osoby trzecie). Mieszkająca w Warszawie wdowa Mariola Wydrych dochodziła swoich praw w sądzie cywilnym przez wiele lat. Ostatecznie proces zakończył się przegraną rodzinyMarek Świercz, Opole Nasze Miasto. Artykuł: „Bardzo gorzka chwała” z 14 listopada 2003 roku.
Upamiętnienie 13 listopada 2000, na jego rodzinnym domu w Krapkowicach odsłonięto pamiątkową tablicę ku jego czci. 11 grudnia 2020 nieopodal miejscowości Kačanik, na terenie opuszczonej bazy wojskowej, delegacja żołnierzy XLII zmiany PKW KFOR z dowódcą ppłk. Maciejem Bańkowskim oddała hołd w miejscu tragicznego wypadku ppłk Zbigniewowi Wydrychowi. Żołnierze złożyli wiązankę kwiatów, zapalili znicze, gdzie między innymi stacjonowali polscy żołnierze. Odmówiono modlitwę oraz uczczono jego tragiczną śmierć minutą ciszy.
Awanse podporucznik – 1983 (...) podpułkownik – 1999 (pośmiertnie) Ordery, odznaczenia i wyróżnienia Złoty Krzyż Zasługi – 1999 (pośmiertnie) i inne
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne ppłk Zbigniew Wydrych (1999) ppłk Zbigniew Wydrych (1999/2025)
Kategoria:Urodzeni w 1960 Kategoria:Oficerowie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Żołnierze Sił Zbrojnych RP polegli w misjach zagranicznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary terroryzmu Kategoria:Zmarli w 1999