mały|Widok dworu przed 1912 Goździchowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Kamieniec.
Nazwa Wieś istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1389 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Gosczichowa, 1423 „Gosczyschowo”, 1428 „Goscichowo”, 1434 „Gosczichowo”, 1450 „Goszdzegewo”, 1462 „Goszchichowo”, 1476 „Gosdzychowo”, 1508 „Goszdzyeschewo”, 1510 „Goschyschowo”, 1520 „Goschychowo”, 1563 „Gosdzichowo” .
Nazwę miejscowości zapisywano na różne sposoby, które by sugerowały postać Gościchowo, ale także Goździchowo. Podobnie jest z odmiejscowym nazwiskiem utworzonym od nazwy osady - Gościchowski, Goździchowski. Historycy przyjęli w nazewnictwie dla miejscowości postać Goździchowo, a dla nazwiska Goździchowski.
Historia Okolice miejscowości były być może zasiedlone już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy podejrzewają istnienie przy wiatraku pozostałości dawnej osady z IV – VII wieku. Na wzgórzu przypadkowo znaleziono również żarna, o nieokreślonej chronologii.
Początkowo miejscowość była własnością szlachecką i należała do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Goździchowskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko), a później również do Baranowskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1462 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1580 leżała parafii Łęki Wielkie.
Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z 1389 i odnotował Bodzętę z Goździchowa. W latach 1394-1428 Paweł lub Paszek z Goździchowa noszący odmiejscowe nazwisko Goździchowski, Goździekowski. W 1426 był on dłużny odsetki (łac. „usura”) Pakoszowi z Wolikowa (obecnie to wieś Wolkowo, który darował synowi Hynakowi, aby je wyegzekwował. W 1428 Paweł Goździchowski toczył proces sądowy o drzewa z Maciejem Kotowieckim z Kotusza, który zwolnił go od przysięgi w tej sprawie.
W 1432 Dawid Goździchowski dowodził przed sądem, że jest szlachcicem po ojcu herbu Prawdzic, po matce herbu Przosna, po babce ojczystej herbu Nowiny, a po dziadku macierzystym herbu Lilia i zawołaniem „Sulawa”. W 1445 Dawid Goździchowski niegdyś z Goździchowa, kupił Drogocin za 400 grzywien od Wierzbięty i Andrzeja braci niegdyś z Drogocina. Dawid Goździchowski od nowego nabytku przyjął nowe odmiejscowe nazwisko i nazywał się Drogocki. W 1469 wspomniano go jako zmarłego, a jego synem był Jan Drogocki.
W 1434 zapis historyczny odnotowała paną Dzichnę z Goździchowa, w 1434 Andrzeja Goździechowskiego, a w 1440 dziedziczkę wsi Hinczkę z Goździchowa.
W 1445 właścicielem we wsi był Mikołaj Goździchowski wuj Apolonii córki zmarłego Macieja dziedzica w Wąbiewie. W 1450 był on także dziedzicem w Wolikowie. W 1450 żona Mikołaja Goździchowskiego Katarzyna, od Ignata dziedzica w Wolikowie kupiła 1/4 Wolikowa, z wyjątkiem dworu oraz dwóch zagrodników, a także części w Piastowie za 188 złotych węgierskich z zastrzeżeniem prawa wykupu .
W 1449 Anna Czeszewska, pochodząca z niezidentyfikowanej miejscowości Czeszewo, pozwała braci Jana, Stanisława i Mikołaja braci z Parzęczewa „o połowę połowy Parzęczewa, lecz sąd ziemski oddalił jej roszczenia i przysądził im bliższość do tej części Parzęczewa. W 1450 Anna nosząca wówczas nazwisko Ziemińska po raz kolejny toczyła proces sądowy z tymi braćmi o połowy dziedziny Parzęczewo, Kluki, Goździchowo, Kozłowo, który wygrała zgodnie z dokumentem dotyczącym swojej oprawy wiennej.
W 1450 Dzierżka z Goździchowa i Puszczykowa wygrała spór z Elżbietą, córką Mikołaja Bylęckiego z Bylęcina, obecnie Belęcin Stary koło Krzywinia o połowę dziedzin Goździchowo i Puszczykowo. Dzierżka została przypozwana do sądu na termin swego stryja Wincentego plebana w Łęce Wielkiej koło Kościana.
W latach 1453-1474 odnotowany został Krystyn Goździchowski zwany też Krzczonem, a w niektórych zniekształconych zapisach nazwiska określany też Kaździchowskim. W 1466 odnotowany jako wuj Agnieszki, Barbary, Małgorzaty, Jadwigi i Pryski sióstr niedzielnych z Krajewek. W 1470 Mikołaj kanonik, Piotr, Stanisław i Jan bracia niedzielni oraz synowie zmarłego Jana Otuskiego domagali się od Krystyna Goździchowskiego 20 grzywien półgroszy, ponieważ zobowiązał się ich ojcu do zapłaty tej sumy. W 1474 Krystyn za 100 grzywien zakupił Wituchowo od Jana i Piotra synów Niemierzy z Lubosza, tenutariusza z Kopanicy.
W latach 1451-1464 zanotowano Wincentego Goździchowskiego z Goździchowa. W 1451 wraz z Janem swoim bratem niedzielnym, jako dziedzice w Goździchowie, sprzedali Wincentemu Kargowskiemu swoją połowę wsi Kargowa za 300 grzywien szer. groszy. W 1462 Wincenty Goździchowski kupił od Barbary wdowy po Mikołaju Sepieńskim jej dział po ojcu i matce w Goździchowie oraz Puszczykowie za 200 grzywien. W 1462 Wincenty zapisał swoej żonie Barbarze po 200 złotych węgierskich posagu oraz wiana na połowie swoich dóbr w Goździchowie i Puszczykowie. W 1464 Wincenty Goździchowski i Jan, bracia niedzielni, synowie zmarłego Wincentego z Goździchowa, kupili za 100 grzywien od Jadwigi żony Macieja niegdyś z Kurzej Góry (Starej) jej część po swoim ojcu i matce w Goździchowie.
Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi pochodzące z XV i XVI wieku z lat 1423-1580. W 1423 według zachowanej kopii z lat 1488-1492 odnotowano we wsi łany kmiece o nie podanej liczbie. W 1530 miał miejsce pobór z 3 łanów, a z pozostałych nic nie pobrano z powodu pożaru budynków. W 1563 pobrano podatki z 6,5 łana, od karczmy dorocznej, wiatraka dorocznego. W 1580 miał miejsce pobór z części Sebastiana Baranowskiego 4,5 łana, od karczmy dorocznej z 1/4 łana, a także od dwóch komorników, wiatraka dorocznego i połowy opuszczonego.
W XV i XVI wieku wieś była gniazdem rodowym Goździchowskich wzmiankowanych do 1522. Później notowano także innych właścicieli. Już na początku XVII w. jako właściciele wymieniani są Chłapowscy. W pierwszej połowie XVII wieku Goździchowo należało do Stanisława Chłapowskiego, skarbnika poznańskiego, następnie do jego syna Bolesława, także właściciela Turwi, a potem do wnuka Kazimierza. Synowie Kazimierza zapoczątkowali dwie linie starszej gałęzi rodu Chłapowskich - Ludwik senatorską zwaną turewską, a Michał szambelańską czyli goździchowską,.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Goździchowo należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Goździchowo należało do okręgu wielichowskiego tego powiatu i stanowiło odrębny majątek, do którego należało Puszczykowo i Puszykowo Olendry (osada olęderska).
W 1839 roku właścicielem został Dezydery Chłapowski wraz z żoną. W 1853 roku wieś odziedziczył jego syn, Stanisław z Szołdr, a od 1886 roku syn Stanisława, Dezydery. Od 1907 roku majętność należała do Zygmunta Chłapowskiego z Turwi, od 1919 do wdowy po nim Tekli Chłapowskiej z Mańkowskich. Od 1928 roku właścicielem był Krzysztof Morawski z Poznania.
W 1881 roku majątek liczył 846 ha. W okresie międzywojennym specjalnością gospodarstwa była reprodukcja nasion buraczanych. Aktualnie znajduje się tu zakład rolny spółki „Parol”.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.
Urodzeni w Goździchowie Juliusz Chłapowski – polski poeta, powstaniec wielkopolski, podoficer Wojska Polskiego w II RP. Zdzisław Chłapowski – podporucznik kawalerii Wojska Polskiego.
Zabudowa Zabudowa wsi składa się z trzech części: dawnego majątku przy końcu drogi z Wołkowa, położonego dalej na południe osiedla czworaków oraz kilku domów i dawnej szkoły na prawym brzegu Grabarskiego Rowu (dopływu Obry). Mimo niedużej wielkości wieś jest rozciągnięta na długości 1,5 km.
W zespole dworskim znajduje się park krajobrazowy (po. 3,48 ha), w którym wznosi się dwór z I poł. XIX w., przebudowany przez Dezyderego Chłapowskiego w stylu arkadowym. Składa się z 2 nierównych skrzydeł, połączonych niższą częścią poprzeczną z kilkoma dobudówkami. Obok zespół zabudowań folwarcznych, z chlewem i bardzo długą stodołą z końca XIX w.
Przy drodze do Parzęczewa, przed mostkiem na Grabarskim Rowie, znajduje się kapliczka z drewnianą figurą św. Jana Nepomucena, zapewne z 2 poł. XIX w.
Demografia Według spisu urzędowego z 1837 roku Goździchowo liczyło 184 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 17 dymów (domostw).
Liczba mieszkańców miejscowości w poszczególnych latach: +RokIlość mieszkańców18371841998118200210720091262011117202199202299
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kamieniec (gmina)