Siarhiej Bułyha

Siarhiej Alaksiejewicz Bułyha (, , Siergiej Aleksiejewicz Bułyga, ps. S. Aleksandrow, S. Aleksiejew, Aleksiej Siergiejew; ur. 17 września 1953 w Mińsku, zm. 24 października 2021 tamże) – białoruski pisarz i twórca scenariuszy filmowych, autor literatury fantastycznej, historycznej i detektywistyczno-przygodowej, tworzący w języku rosyjskim.

Życiorys Urodził się 17 września 1953 roku w Mińsku, w Białoruskiej SRR, ZSRR. Jego rodzice byli urzędnikami. Po ukończeniu 10. klasy szkoły średniej w 1970 roku rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Białoruskiego Państwowego Instytutu Politechnicznego. Ukończył studia w 1975 roku, uzyskując wykształcenie inżyniera elektryka. Przez krótki czas pracował w tym zawodzie na Dalekim Wschodzie Rosji. W 1981 roku ukończył w Moskwie Wyższe Kursy Scenarzystów i Reżyserów przy Państwowym Komitecie Rady Ministrów ZSRR ds. Kinematografii, specjalizując się w scenopisarstwie. W latach 1982–1983 pracował w pracowni scenariuszowej studia „Biełaruśfilm”. W latach 1983–1986 był inżynierem produkcji filmowej, w latach 1986–1995 – redaktorem naczelnym studia animacji „Biełaruśfilmu”. Od 1995 roku kierował działem literackim gazety dla dzieci „Zorka”. Od 1991 roku był członkiem Związku Filmowców Białorusi, a od 1999 roku – Związku Pisarzy Rosyjskich. W latach 2013–2015 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego magazynu o fantastyce „Kosmoport”. Całe życie mieszkał w Mińsku. Tam też zmarł 24 października 2021 roku w wyniku choroby COVID-19.

Siarhiej Bułyha tworzył w języku rosyjskim. Sporadycznie wydawał także prace w językach białoruskim i ukraińskim. Jego twórczość tłumaczona była na języki angielski i polski.

Twórczość literacka Zadebiutował w literaturze w 1980 roku opowiadaniem „Tuman” (). W 1985 roku ukazało się jego pierwsze opowiadanie fantastyczne: „Ukradiennyj ostrow” (). Przez kolejne kilka lat opublikował na łamach mińskich czasopism ponad pięćdziesiąt opowiadań i baśni. W 1991 roku część z jego licznych opowiadań fantastycznych została wydana w autorskim zbiorze „Brodiaga i fieja” () wydanym przez „Eridan”. W kolejnych latach okazjonalnie publikował w czasopiśmie „Fantakrim MEGA” i gazecie „Zorka”, po czym na kilka lat przerwał swoją działalność literacką.

Powieści fantastyczne W 2002 roku wydał jednocześnie dwie powieści fantastyczne: „Czernaja saga” (), w której Wielki Hrabia Ajgasław musi odkryć tajemnicę swoich narodzin, oraz „Wied’mino otrodje” (), której akcja rozgrywa się na planecie ludu o psich głowach, gdzie bohater przechodzi długą drogę od żyjącego w lesie czworonożnego dzikusa do inteligentnego posiadacza wiedzy tajemnej.

Kolejna jego powieść fantastyczna, wydana w 2004 roku „Czużaja korona” () oparta na białoruskim folklorze, otrzymała rok później Nagrodę im. Iwana Jefriemowa za najlepszą książkę roku. Bułyha napisał następnie dwie kolejne powieści: „Poslednij Żigimont” () i „Utopje” (), które stanowiły kontynuację „Czużej korony” i tworzyły z nią trylogię „Krajskije chroniki” (). Żadna z tych dwóch książek nie została jednak wydana. Przyczyną miała być zmiana polityki wydawniczej moskiewskiego wydawnictwa „Eksmo”. W tej sytuacji pisarz zmienił tematykę swoich utworów i kontynuował współpracę z wydawnictwem „Wiecze”, które opublikowało niemal wszystkie jego kolejne książki.

Powieści historyczne, detektywistyczne i przygodowe W latach 2011–2020 Siarhiej Bułyha opublikował sześć historycznych powieści detektywistycznych, połączonych w obszerną serię pod umownym tytułem „Dieła Razbojnogo Prikaza” (). Akcja książek rozgrywa się w XVI-wiecznym Carstwie Rosyjskim. Kolejność wydania poszczególnych książek w serii nie jest zgodna z chronologią przedstawionych w nich wydarzeń. I tak, akcja powieści „Groznoje dieło” (, 2015) ma miejsce w 1581 roku, „Carskoje dieło” (, 2013) – w 1584, „Sibirskoje dieło” (, 2016) – w 1585, „Uglickoje dieło” (, 2011) – w 1591, „Piersidskoje dieło” (, 2020) – 1593 i wreszcie „Zołotoje dieło” (, 2018) – w 1595 roku. Powieści serii nie zawierają elementów fantastycznych, ale w dwóch z nich – „Uglickoje dieło” i „Zołotoje dieło” – autor uzupełnił fabułę detektywistyczno-przygodową elementami mistycyzmu.

Pisarz był także autorem innych powieści utrzymanych w nurcie historyczno-przygodowym: „Żeleznyj wołk” (, 1997) o półlegendarnym księciu połockim Wsiesławie Czarodzieju, „Szpory na bosu nogu” (, 2006) o napoleońskiej wojnie z Rosją w 1812 roku, „Żarkoje leto 1762-go” (, 2009) o obaleniu cara Piotra III Romanowa oraz „Tień Sieriebrianoj gory” (, 2019) o jednym z najbardziej tajemniczych epizodów licznych wojen rosyjsko-czukockich. W sumie autor wydał 13 powieści.

Autor tworzył także opowiadania z motywem historii alternatywnej. Na łamach czasopisma „Fantakrim MEGA” opublikował w 1990 roku opowiadanie „Szpory na bosu nogu” o rozwidleniu czasu (w 2006 roku przerobione na powieść o tym samym tytule pozbawioną wątków fantastycznych), a w 1992 roku – opowiadanie „Lisawieta Iwanna wiezieła kłaniat’sja” () o Rosji przyszłości po udanym przewrocie dekabrystów, gdzie panowała brutalna dyktatura.

Bajki Siarhiej Bułyha był autorem licznych, krótkich bajek, w których występowały znane baśniowe postaci, zwierzęta i stworzenia rodem z folkloru, takie jak uwięziony carewicz Iwan, dzięcioł, który zniewolił mieszkańców lasu, czy handlarz narkotyków o imieniu Czerwony Kapturek. Bajki miały często satyryczny charakter i komentowały ludzkie wady, problemy państwa i złożoność świata. W sumie autor wydał ok. 200 opowiadań i bajek, a także 10 książek dla dzieci. Przygotował też 40 bajek radiowych.

Scenariusze filmowe Siarhiej Bułyha tworzył również scenariusze filmowe. Wraz z Władimirem Matwiejewem przygotował adaptację historyczno-przygodowego opowiadania Uładzimira Karatkiewicza „Szara legenda” na scenariusz polsko-radzieckiego filmu fantasy „Siwa legenda” z Lembitem Ulfsakiem i Ivarsem Kalniņšem w rolach głównych, wydanego w 1991 roku. Napisał również scenariusze do filmów animowanych: „Poslednij” (), „Concerto Grosso” i „Na zarie wo dworie” () i innych.

Nagrody i nominacje Nagroda im. Iwana Jefriemowa Związku Pisarzy Rosji i Rady Literatury Fantastycznej i Przygodowej w nominacji „Za wybitne dzieło literackie i artystyczne” za powieść: „Czużaja korona” (2005); nominacja do nagrody „Hall of Fame” Europejskiego Stowarzyszenia Science Fiction w kategorii „Najlepszy autor” podczas Euroconu w Dublinie, 22–24 sierpnia 2014.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Białoruskiego Państwowego Instytutu Politechnicznego Kategoria:Białoruscy autorzy fantastyki Kategoria:Białoruscy inżynierowie elektrycy Kategoria:Białoruscy scenarzyści Kategoria:Ludzie urodzeni w Mińsku Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Zmarli na COVID-19 na Białorusi Kategoria:Zmarli w 2021