thumb|Achillea nobilis thumb|Achillea distans thumb|Krwawnik wiązówkowaty Krwawnik (Achillea L.) – rodzaj bylin z rodziny astrowatych. Obejmuje 141 gatunków. Są to zielne rośliny wieloletnie występujące na wszystkich kontynentach półkuli północnej, głównie w strefie umiarkowanej. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w Europie, gdzie obecne są 52 gatunki oraz w Azji. W Ameryce Północnej występują pojedyncze gatunki, przy czym na tym kontynencie sięgają najdalej na południe – do Gwatemali. W Polsce rośnie 8–11 gatunków (w zależności od statusu taksonomicznego), przy czym najbardziej pospolity jest krwawnik pospolity (A. millefolium).
Niektóre gatunki, często w odmianach, uprawiane są w ogrodach jako ozdobne. Niektóre też wykorzystywane są jako rośliny lecznicze.
Łacińska nazwa rodzaju krwawnik pochodzi od mitycznego Achillesa, który miał używać tego ziela do leczenia ran (uleczył nim ponoć Telefosa, którego uprzednio zranił włócznią)Kopaliński W. 1991. Słownik mitów i tradycji kultury. PIW, Kraków, , str. 14..
Morfologia Pokrój Byliny, czasem drewniejące u nasady (półkrzewy), osiągające od kilku cm do ponad 80 cm wysokości, zwykle aromatyczne. Rośliny są kłączowe, rozwijają pojedyncze lub większą liczbę łodyg kwiatonośnych, w tym drugim wypadku zwykle skupionych blisko siebie, zwykle prosto wzniesionych. Pędy są nagie, skąpo lub gęsto owłosione. Korzenie wiązkowe i palowe. Liście Odziomkowe i łodygowe, te pierwsze zwykle więdną przed kwitnieniem. Siedzące i często obejmujące łodygę lub ogonkowe. Zwykle silnie wydłużone, równowąskie do lancetowatych i 1–2-krotnie pierzasto podzielone, z końcowymi odcinkami całobrzegimi. Od spodu liście są mniej lub bardziej owłosione, z wierzchu owłosione lub nagie. Kwiaty Zebrane w koszyczki, a te w kwiatostany złożone w postaci gęstego lub luźnego podbaldachu, zwykle spłaszczonego od góry. Okrywy są półkuliste do dzwoneczkowatych o średnicy do 3 mm, rzadko większe. Listki okryw w liczbie 10–30 wyrastają w kilku rzędach, są lancetowate do jajowatych, zwykle obłonione na brzegu. Dno kwiatostanowe jest płaskie lub słabo wypukłe. Kwiaty brzeżne, języczkowe są żeńskie, najczęściej w liczbie 3–5, ale czasem ich brak lub jest paręnaście. Ich korona ma barwę białą, żółtą, różową lub purpurową, ma najczęściej kształt zaokrąglony. Kwiaty wewnętrzne, rurkowate, są obupłciowe, w liczbie od kilkunastu do kilkudziesięciu. Ich korony są białe, szarawe, żółte lub różowe. Owoce Niełupki podługowate do jajowatych, spłaszczone, najczęściej z dwoma żebrami i gładkie. Puchu kielichowego brak.
Systematyka Synonim taksonomiczny Millefolium Mill. Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny astrowatych Asteraceae, w jej obrębie klasyfikowany do podrodziny Asteroideae, plemienia Anthemideae i podplemienia Matricariinae.
Gatunki flory Polski Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) krwawnik Gerbera Achillea micrantha Willd. (efemerofit) krwawnik kichawiec Achillea ptarmica L. krwawnik kowniatkolistny Achillea crithmifolia Waldst. & Kit. (antropofit) krwawnik pagórkowy Achillea collina Becker ex Rchb. krwawnik pannoński Achillea pannonica Scheele krwawnik pospolity Achillea millefolium L. krwawnik sudecki Achillea sudetica Opiz ≡ A. millefolium subsp. alpestris (Wimm., Günther & Grab.) Gremli krwawnik szczecinkolistny Achillea setacea Waldst. & Kit. krwawnik szlachetny Achillea nobilis L. (niepewny status w polskiej florze) krwawnik wierzbolistny Achillea salicifolia Besser krwawnik wyprostowany Achillea stricta Schleich. ≡ A. distans subsp. stricta (Gremli) Janch.
Lista gatunków thumb|Achillea barrelieri thumb|Achillea macrophylla thumb|Achillea oxyloba
Zastosowanie Niektóre gatunki, np. krwawnik pospolity i kichawiec mają własności lecznicze. Liczne gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.
Niektóre gatunki uprawiane krwawnik ćmy (Achillea obscura Nees) krwawnik drobny (Achillea nana L.) krwawnik kaukaski (Achillea ptarmicifolia (Willd.) Heimerl) krwawnik kichawcowaty (Achillea ptarmicoides Maxim.) krwawnik klaweński (Achillea clavenae L.) krwawnik serbski (Achillea serbica Petrov.) krwawnik szarozielony (Achillea griseo-virens Alb.) krwawnik tarczowaty Achillea clypeolata Sm. krwawnik wełnisty (Achillea tomentosa L.) krwawnik wiązówkowaty, k. talerzowaty (Achillea filipendulina Lam.) krwawnik wrotyczolistny (Achillea tanacetifolia All.) krwawnik zieleniejący (Achillea virescens Heim.) krwawnik zwarty (Achillea compacta Willd.) krwawnik żeniszkolistny (Achillea ageratifolia (Lindl.) Boiss.) Achillea × kellereri Sund. Achillea × lewisii S. Arn.
Uprawa Wszystkie uprawiane gatunki są odporne na mróz. Są łatwe w uprawie, rosną na każdej glebie, ale preferują stanowiska słoneczne i suche. Wytwarzają kłącza, za pomocą których szybko się rozrastają. Najłatwiej rozmnażać je przez podział bryły korzeniowej bardzo wczesną wiosną. Po przekwitnięciu należy usuwać kwiatostany. Pędy można zostawić na zimę, ale wiosną należy je silnie przyciąć. Wiosną wskazane nawożenie.
Przypisy
Kategoria:Asteroideae Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza