Ilija Paranos, cyr. Илија Паранос (ur. 1 grudnia 1902 w Šabacu, zm. 1945 we Włoszech) – serbski prawnik, urzędnik i sędzia piłkarski, komendant Belgradzkiej Policji Specjalnej podczas II wojny światowej.
Życiorys Syn Konstantina i Any. Ukończył studia na wydziale prawa Uniwersytetu w Belgradzie, a następnie pracował w urzędzie miasta Belgradu. Od 1930 zatrudniony w wydziale policji w Skopje, skąd został przeniesiony na lotnisko w Zemunie, gdzie objął stanowisko komisarza policji. W tym czasie uzyskał licencję pilota.
Po objęciu stanowiska dyrektora biura ewidencji ludności w Belgradzie, uczestniczył w podróżach międzynarodowych, towarzysząc księciu Pawłowi Karađorđeviciowi i premierowi Milanowi Stojadinoviciowi. W 1936, w czasie wizyty w Berlinie miał okazje nawiązać znajomości z oficerami Gestapo, co miało istotny wpływ na jego późniejszą działalność. Związany ze środowiskiem piłkarskim Belgradu, Paranos był aktywnym sędzią piłkarskim w latach 30.
W kwietniu 1941, po zajęciu Serbii przez wojska niemieckie, Paranos rozpoczął ścisłą współpracę z Niemcami. Po utworzeniu rządu Milana Nedicia, Paranos otrzymał awans na inspektora policji i został mianowany komendantem Belgradzkiej Policji Specjalnej (Specijalna policija Uprave grada Beograda), której zadaniem było wspieranie niemieckiego aparatu okupacyjnego i zwalczanie komunistycznego ruchu oporu. Dzięki dobrym kontaktom z władzami niemieckimi udało mu się uratować przed śmiercią kilku swoich znajomych z okresu międzywojennego, związanych ze środowiskiem komunistycznym.
Pod koniec wojny Paranos nawiązał kontakty z gen. Dragoljubem Mihailoviciem, proponując mu współpracę, ale faktycznie do niej nie doszło. W październiku 1944 Paranos podał się do dymisji ze stanowiska szefa policji i wraz z kilkoma członkami rządu Nedicia uciekł do Wiednia. Stamtąd wkrótce przeniósł się do Postojnej, gdzie został schwytany przez włoskich partyzantów i przekazany Brytyjczykom, którzy osadzili go w obozie w Santa Cesarea Terme, skąd miał być przekazany władzom Jugosławii jako zbrodniarz wojenny. W czasie transportu w okolicach Triestu, Paranos wyskoczył z okna pędzącego pociągu i zginął na miejscu.
Był żonaty (żona Biserka z d. Jovanović).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu w Belgradzie Kategoria:Jugosłowiańscy prawnicy Kategoria:Jugosłowiańscy sędziowie piłkarscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Šabacu Kategoria:Serbscy kolaboranci III Rzeszy Kategoria:Serbscy samobójcy Kategoria:Funkcjonariusze policji politycznej Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1945