thumb|Symboliczny grób Jana Hausbrandta na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Jan Teodor Hausbrandt, ps. Krzyżak, Kowalski, Zbarski (ur. 18 stycznia 1895 w Warszawie, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski działacz niepodległościowy, inżynier leśnik, oficer rezerwy Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Wiktora (1851–1904) i Jadwigi z Wernerów (1867–1949) urodzony 18 stycznia 1895 w Warszawie, ówczesnej stolicy Królestwa Polskiego. Był bratem Stefana Juliusza (1896–1971), profesora zwyczajnego oraz Haliny (1890–1924) i Jadwigi (1892–1979).
Uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja, gdzie w 1914 zdał egzamin dojrzałości. W następnym roku rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Warszawskiej, które jednak wkrótce przerwał. W 1917 wstąpił na Wyższe Kursy Leśne. W czasie studiów należał do „Zarzewia” i Polskiej Organizacji Wojskowej. Ukończył szkołę podchorążych POW, był wykładowcą w szkole żołnierzy POW, komendantem plutonu, szefem biura wywiadowczego i komendantem kompanii Szkoły Podchorążych POW. W listopadzie 1918 jako podchorąży POW wstąpił do Wojska Polskiego i walczył z Ukraińcami w Galicji Wschodniej.
Od 1919, reklamowany z wojska, kontynuował studia na Wydziale Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie i jednocześnie pełnił funkcję asystenta w Zakładzie Hodowli Lasu SGGW, a w latach 1921–1922 kierował tym zakładem. W międzyczasie wziął udział w wojnie z bolszewikami, walcząc w szeregach 21 pułku piechoty. W 1922 otrzymał dyplom inżyniera leśnika i rozpoczął pracę w Lasach Państwowych. Był nadleśniczym w Jedlni i Oranach oraz administratorem lasów doświadczalnych SGGW w Strzelnej. W latach 1928–1930 obowiązki nadleśniczego w Grodzisku łączył z funkcją kierownika Państwowej Szkoły dla Leśniczych w Zagórzu. 10 lipca 1930 zorganizował Zakład Doświadczalny Lasów Państwowych i objął jego kierownictwo, a w marcu 1934 przekształcił zakład w Instytut Badawczy Lasów Państwowych i stał na jego czele do września 1939.
W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział w rezerwie do 9 pułku piechoty Legionów w Zamościu. Na stopień porucznika rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 50. lokatą w korpusie oficerów piechoty.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie NKWD w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista bez numeru). Między 4 a 7 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (aleja 13, rząd 13, grób 33).
Był żonaty ze Stanisławą z Berków (1899–1969), z którą miał syna Andrzeja (1923–2004), teatrologa, krytyka teatralnego.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitanaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 28 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” w zamian za uprzednio (24 października 1931) nadany Medal Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 9 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie - grób symboliczny Kategoria:Polscy inżynierowie leśnictwa Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze 21 Pułku Piechoty (II RP)