Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej - kościół rzymskokatolicki w Wolicy Derewlańskiej, zbudowany w latach 1928-1931, obecnie przebudowany na cerkiew.
Historia Wieś Wolica Derewlańska nie posiadała samodzielnej parafii aż do 1925 roku. Pierwotnie wchodziła w skład parafii w Busku. Została erygowana jako samodzielna w 1925 roku, a swoim obszarem objęła wsie Derewlany, Pobużany i SokoleA. Dworzak, Kościół parafialny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie na terenie dawnego województwa bełskiego, t. 2, red. A. Betlej, A. Dworzak, Kraków 2021, s. 924..
W źródłach wzmiankowana jest kaplica, która została wzniesiona w Wolicy Derewlańskiej w 1850 roku, ale jej dalsze losy nie są znane. Zapewne została zniszczona w bliżej nieznanych okolicznościach. Z pewnością nie funkcjonowała w 1925 roku, kiedy wraz z erygowaniem parafii postarano się o zezwolenie na urządzenie tymczasowej kaplicy w salce na plebanii. W 1926 roku poświęcono wolnostojącą, tymczasową kaplicę. Budowę kościoła rozpoczęto w 1928 roku, ale jego plany naszkicował jeszcze w 1925 ówczesny proboszcz ks. Michał Duszeńko. Parafia była bardzo biedna, a fundusze za budowę kościoła były niewielkie. Budowa posuwała się wolno i dopiero w 1930 kościół został nakryty dachem. Problemem był też brak planów architektonicznych przygotowanych przez profesjonalnego architekta i zatwierdzonych przez kurię we Lwowie. W korespondencji pomiędzy kolejnymi proboszczami w Wolicy Derewlańskiej a kurią arcybiskupią wielokrotnie nakazywano przedstawić proboszczom plany do akceptacji. Poświęcenia świątyni zbudowanej w stanie surowym, bez wyposażenia dokonał arcybiskup Bolesław Twardowski 2 sierpnia 1931A. Dworzak, Kościół parafialny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie na terenie dawnego województwa bełskiego, t. 2, red. A. Betlej, A. Dworzak, Kraków 2021, s. 924-927..
Dosyć szybko ujawniły się wady konstrukcyjne nowej świątyni, mury zaczęły pękać, widoczne były duże rysy szczególnie nad oknami. W 1936 roku w kościele znajdowały się dwa ołtarze, prowizoryczna ambona i konfesjonał, nie było ławek. W takim prowizorycznym stanie budowla dotrwała najpewniej do września 1939 roku. Ostatni opis kościoła pochodzi z 1938. Kościół w Wolicy Derewlańskiej najprawdopodobniej ucierpiał podczas II wojny światowej, po której zakończeniu został zamknięty. Znane są fotografie ukazujące wypaloną świątynię, bez dachu, okien i drzwi. W 1994 roku budynek przejęła Ukraińska Greckokatolicka Cerkiew i znacząco przebudowała. Obniżono wieżę kościelną do poziomu fryzu i dostawiono daszek na słupach, pełniący funkcję otwartej kruchty. Zamurowano ponadto duże okno w wieży, nad wejściem tworząc z niego wnękę dla współczesnej rzeźby Chrystusa. We wnętrzu założono strop kolebkowyA. Dworzak, Kościół parafialny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie na terenie dawnego województwa bełskiego, t. 2, red. A. Betlej, A. Dworzak, Kraków 2021, s. 927-929..
Architektura mały|Wolica Derewlańska, plan kościoła, 10.09.1925 r. Kościół został zbudowany w południowej części wsi, przy drodze odchodzącej od głównej, nieopodal cerkwi pw. Wniebowstąpienia Pańskiego. Przed przebudową na cerkwie był budowlą murowaną z cegły, o nietynkowanych elewacjach. Prezbiterium skierowane było na południowy wschód. Nawa miała rzut prostokąta, była trójprzęsłowa, z krótkim, jednoprzęsłowym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Po bokach prezbiterium znajdowały się kwadratowe w rzucie aneksy. Wnętrze było proste i pozbawione artykulacji. W fasadę wtopiona była wysoka, smukła wieża, której podstawa pełniła funkcję kruchty. Drzwi w przyziemiu wieży wejściowe otaczał kamienny, ostrołukowy portal o profilowanym obramieniu. Ponad otworem drzwiowym znajdowało się duże okno, a powyżej, na wysokości ⅔ wieży ceglany fryz. Elewacje, prezbiterium oraz wieża opięte były uskokowymi przyporami. Kościół nakryty był pierwotnie dachem dwuspadowym, prezbiterium i aneksy wielospadowym, wieża nakryta była czterospadowym dachem zwieńczonym krzyżem.
Problematyka artystyczna Wedle zachowanego szkicu projektowego z 1925 roku kościół w Wolicy Derewlańskiej miał mieć formy neonowożytne, zbliżone do tradycyjnego budownictwa na terenach południowo-wschodnich dawnej Rzeczypospolitej w początkach XVII wieku. W toku budowy zmieniono kostium stylowy na neogotycki. Chciano zapewne „postarzyć” wygląd świątyni, która miała tym samym symbolizować tradycję i „polskość” tych ziemA. Dworzak, Kościół parafialny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie na terenie dawnego województwa bełskiego, t. 2, red. A. Betlej, A. Dworzak, Kraków 2021, s. 930-931.Przykłady tego typu działań szeroko przeanalizował w swojej książce F. Burno, Świątynie nowego państwa. Kościoły rzymskokatolickie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2012, s. 157-163..
Galeria
Bibliografia A. Dworzak, Kościół parafialny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wolicy Derewlańskiej [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie na terenie dawnego województwa bełskiego, t. 2, red. A. Betlej, A. Dworzak, Kraków 2021, s. 923-946.
F. Burno, Świątynie nowego państwa. Kościoły rzymskokatolickie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2012.
Przypisy
Kategoria:Kościoły w obwodzie lwowskim