Michał Wenderski – polski niderlandysta, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktor habilitowany nauk humanistycznych.
Życiorys Uzyskał tytuł magistra inżyniera na kierunku architektura i urbanistyka na Wydziale Architektury Politechniki Poznańskiej (2010) oraz licencjata na kierunku filologia niderlandzka na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2012). W 2017 otrzymał stopień doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie literaturoznawstwo na podstawie rozprawy napisanej pod kierunkiem Pawła Zajasa i (promotor pomocniczy) Cultural mobility within the interwar avant-garde network in Poland, Belgium and the Netherlands. W 2025 nadano mu tamże stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych, dyscyplina nauki o kulturze i religii.
Profesor uczelni i wykładowca w Zakładzie Studiów Niderlandzkich i Południowoafrykańskich Wydziału Anglistyki UAM w Poznaniu, gdzie prowadzi interdyscyplinarne badania nad historią relacji kulturalnych pomiędzy tzw. mniejszymi graczami na arenie międzynarodowej. Zajmuje się głównie problematyką związaną z międzynarodową polityką kulturalną, transferem i mobilnością kulturalną oraz wymianą artystyczną w różnych kontekstach społeczno-historycznych.
Działalność naukowa Doktoryzował się na podstawie rozprawy poświęconej polsko-holenderskiej i polsko-belgijskiej mobilności w ramach międzynarodowej sieci awangardy literacko-artystycznej, opublikowanej w formie monografii pt. „Cultural Mobility in the Interwar Avant-Garde Art Network. Poland, Belgium and the Netherlands” (Routledge, 2019). Wykazał w niej m.in. dwukierunkowość wymiany artystycznej pomiędzy polskimi i niderlandzkimi ugrupowaniami międzywojennej awangardy, zwracając także uwagę na przykłady transferu dokonań polskich artystów do NiderlandówWenderski, Michał. 2019. Cultural Mobility in the Interwar Avant-Garde Art Network: Poland, Belgium and the Netherlands. London and New York: Routledge.. Udowadniając wpływ Katarzyny Kobro na twórczość belgijskiego rzeźbiarza , czy inspiracje pracami Mieczysława Szczuki, podważa dominujący paradygmat centro-peryferyjnych zależności pomiędzy zachodnimi ośrodkami awangardy a Europą Środkowo-WschodniąWenderski, Michał. 2022. “From ‘Peripheries’ to ‘Centres’, Westwards: On the Influence of Katarzyna Kobro on Georges Vantongerloo”, Dutch Crossing: Journal of Low Countries Studies 46 (1): 80-91.Wenderski, Michał. 2020. “From ‘Peripheral’ Warsaw to no Less Marginal Groningen: Mieczysław Szczuka’s Artistic Influence on Hendrik Nicolaas Werkman”, Dutch Crossing: Journal of Low Countries Studies 44(3): 283-293.. W swych publikacjach podejmował także temat nieudanych prób implementacji idei totalnego dzieła sztuki Gesamtkunstwerk podejmowanych przez awangardowych artystówWenderski, Michał. 2023. “Postulating the impossible? The ideal of Gesamtkunstwerk in interwar avant-garde periodicals and their manifestos”, Cogent Arts & Humanities 10 (1)., a także zwracał uwagę na problematyczność „izmatycznego podejścia” do historii sztuki nowoczesnej okresu międzywojnia, wykazując ograniczenia wynikające z prób jej kategoryzacji na podstawie częściowo izomorficznych artystycznych „izmów” (konstruktywizmu, neoplastycyzmu, suprematyzmu etc.)Wenderski, Michał. 2020. “The ‘Isms’ of Modern Art: Belgium, the Netherlands, and Beyond”, Dutch Crossing: Journal of Low Countries Studies 44 (3): 305-313..
Stopień doktora habilitowanego otrzymał na podstawie publikacji pt. „Art and Politics During the Cold War: Poland and the Netherlands” (Routledge, 2024) stanowiącej opracowanie zimnowojennych stosunków kulturalnych pomiędzy Polską a Holandią jako tzw. „mniejszymi graczami” z przeciwnych stron żelaznej kurtynyWenderski, Michał. 2024. Art and Politics During the Cold War: Poland and the Netherlands. London and New York: Routledge.. Ilustrując heterogeniczne uwarunkowania kultury w relacji do pola władzy, zaproponował m.in. metaforę kultury jako „papierka lakmusowego” dla międzynarodowych napięć geopolitycznychWenderski, Michał. 2022. “Culture as Litmus Paper: the Impact of the 1968 Events on the East-West Cultural Relations”, Diplomacy & Statecraft 33 (4): 718-740.. W swej analizie wykazał, iż wzajemne relacje kulturalne między Polską a Holandią miały miejsce nawet w najzimniejszych momentach zimnej wojny, unaoczniając przy tym rolę Polski jako swoistego królika doświadczalnego dla Holandii i jej stosunków kulturalnych z tzw. „blokiem wschodnim”Wenderski, Michał. 2023. “East-West Cultural Exchange in the Coldest Years of the Cold War: Case Study of Poland and the Netherlands (1950-1956)”, Slavonic and East European Review 101 (4): 760-783..
Badania nad wymianą kulturalną pomiędzy mniejszymi graczami na arenie międzynarodowej kontynuuje w ramach projektów poświęconych polsko-belgijskim relacjom w latach 1947–1963 oraz wymianie artystycznej pomiędzy Polską a Portugalią po roku 1974. Jest m.in. autorem pierwszej przekrojowej analizy polsko-portugalskich relacji artystycznych w ostatnim półwieczu, w której wykazał spadek intensywności wymiany kulturalnej między Warszawą a Lizboną na przełomie XX i XXI wieku oraz zwrócił uwagę na dość zaskakujący fakt osłabienia wzajemnych relacji w obliczu europejskiej integracji. Po upadku żelaznej kurtyny i przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej oficjalna wymiana kulturalna między obydwoma krajami paradoksalnie uległa bowiem stagnacji. Bez ideologicznej presji zimnowojennego okresu, międzynarodowe relacje kulturalne w głównej mierze tworzone i zarządzane przez aparat państwowy straciły na znaczeniu i stały się w dużym stopniu zależne od wewnątrzkrajowych fluktuacji politycznychWenderski, Michał. 2026. “International cultural relations in a shifting political landscape: artistic exchanges between Poland and Portugal after 1974”, Cogent Arts & Humanities 13 (1)..
Laureat Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców (2019–2022). Kierownik kilku grantów badawczych Narodowego Centrum Nauki, Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz Niderlandzkiej Unii Językowej.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Anglistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Anglistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Polscy literaturoznawcy Kategoria:Polscy niderlandyści Kategoria:Urodzeni w XX wieku