Władysław Bolewski

Władysław Bolewski, właściwie Jan Władysław Bolewski, pseud. doktor Marek (ur. 13 marca 1878 w Jarocinie, zm. 1 września 1963 w Krotoszynie) – polski lekarz medycyny, działacz niepodległościowy i społeczny, powstaniec wielkopolski, oficer Armii Krajowej.

Życiorys Młodość i wykształcenie Uczęszczał do gimnazjum w Nakle, a od 1897 kształcił się w gimnazjum w Krotoszynie, gdzie pełnił funkcję prezesa tajnej polskiej organizacji młodzieżowej – Towarzystwa Tomasza Zana. Medycynę studiował w Krakowie, Lipsku, Zurychu, Würzburgu i Wrocławiu. W 1904 w Monachium zdał egzamin państwowy i uzyskał tytuł doktora medycyny.

W okresie studenckim działał w konspiracji, pełniąc m.in. funkcję przewodniczącego zarządu w Tajnym Związku Towarzystw Akademickich w Niemczech, za co w 1901 poznański sąd skazał go na 4 miesiące więzienia. Po ukończeniu studiów wrócił do Krotoszyna, otwierając praktykę lekarską. W 1907 został ponownie skazany (na 3 miesiące) za organizację strajku szkolnego. Był członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet”.

I wojna światowa i powstanie wielkopolskie Po wybuchu I wojny światowej w 1914 został wcielony do armii niemieckiej jako lekarz wojskowy. W listopadzie 1918 został członkiem Rady Żołnierskiej w Hanowerze. Został oddelegowany do Centralnej Rady Żołnierskiej w Poznaniu, a następnie na Kongres Rad do Berlina. Pod koniec listopada wrócił do Krotoszyna i zaangażował się w tworzenie Powiatowej Rady Ludowej.

Był jednym z głównych organizatorów struktur powstańczych w regionie. To w dużej mierze dzięki jego negocjacjom 1 stycznia 1919 niemiecki garnizon poddał się i bezkrwawo opuścił miasto. W styczniu objął funkcję komendanta Straży Ludowej oraz dowódcy ochotniczych Drużyn Bojowych. W lutym 1919 walczył na froncie pod Zdunami, gdzie został ranny. Zakończył służbę wojskową w stopniu kapitana. W 1934, jako oficer pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Jarocin i posiadał przydział do Kadry Zapasowej 7 Szpitala Okręgowego w Poznaniu.

Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa W okresie II Rzeczypospolitej pracował jako kierownik i chirurg w Szpitalu Miejskim w Krotoszynie (od 1922 pełnił funkcję naczelnego lekarza). Był działaczem społecznym – udzielał się w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, harcerstwie oraz na uniwersytecie ludowym. Członek Wydziału Lekarskiego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Po wybuchu II wojny światowej początkowo działał w lokalnej konspiracji („Wolni Bracia”, „Ojczyzna”). W 1940 został wraz z rodziną wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa. Tam zaangażował się w struktury Armii Krajowej pod pseudonimem doktor Marek. Zorganizował szpital partyzancki na Kielecczyźnie i został awansowany na majora.

Okres powojenny W 1945 powrócił do Krotoszyna. Ponownie kierował krotoszyńskim szpitalem miejskim (do 1949), a do 1956 pracował na stanowisku ordynatora oddziału położniczego. Zmarł 1 września 1963 i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Krotoszynie.

Życie prywatne Był synem urzędnika Władysława i Walentyny z domu Nowakowskiej. Z pierwszą żoną, Antoniną z domu Wołłesz (1882–1925), miał syna Zbigniewa (1905 – ok. 1930). Jego drugą żoną była Stanisława z domu Lucht (1904–1965).

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych Wielkopolski Krzyż Powstańczy – 6 grudnia 1957

Upamiętnienie Imię Władysława Bolewskiego nosi stacja dializ Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Krotoszynie (szpital powiatowy). W Krotoszynie znajduje się ulica jego imienia (przy której mieści się zresztą kompleks szpitalny). W 2001 w plebiscycie został uhonorowany tytułem „Krotoszynianina XX wieku”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Tomasza Zana Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Kapitanowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Jarocinie Kategoria:Ludzie związani z Krotoszynem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w zaborze pruskim Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Pochowani w Krotoszynie