Koło fortuny / Koło FortunyNadawca nie stosuje konsekwentnie jednego rodzaju zapisu słowa „fortuna”: niekiedy używa małej litery (np. w programie dla prasy, w serwisie TVP VOD czy w Centrum Informacji TVP), niekiedy dużej litery (np. w nazwie profilu na Facebooku czy w Centrum Informacji TVP). W dalszej części artykułu stosowany będzie zapis małą literą. – polski teleturniej oparty na amerykańskim formacie Wheel of Fortune emitowany na antenie TVP2 w latach 1992–1998, 2007–2009 i od 2017. Uczestnicy programu typują litery i odgadują hasła, za co zdobywają nagrody losowane na tytułowym kole.
Format W każdym odcinku udział bierze trzech uczestników. Gra polega na losowaniu nagród na tytułowym kole (głównie pieniężnych, ale także rzeczowych), odpowiednim dobieraniu liter i odgadywaniu haseł, stanowiąc połączenie gry w wisielca i ruletkę. Istotnymi składowymi powodzenia w grze są spostrzegawczość i szczęście.
Lokalne wersje formatu Wheel of Fortune powstały w kilkudziesięciu krajach; oryginalna, amerykańska wersja przez parę dekad utrzymywała widownię na poziomie pozwalającym na znajdowanie się w zestawieniach najczęściej oglądanych programów dystrybucji lokalnej (syndication). Program do Polski sprowadzili Wojciech Pijanowski i Paweł Hanczakowski z firmy Uni Vision na podstawie licencji Sony Pictures Entertainment. Według niektórych źródeł to pierwszy polski teleturniej zrealizowany na zagranicznej licencji, choć w latach 60. rozpoczęto emisję teleturniejów Wielka gra i 21, które bazowały na amerykańskich pomysłach.
Prowadzący Program prowadzi para gospodarzy, którym towarzyszy lektor. Pierwszym prowadzącym teleturniej był Wojciech Pijanowski, a pierwszą hostessą – Magda Masny. Pijanowski w okolicach początku 1995 przestał prowadzić program, następnie na krótki czas gospodarzami programu byli aktorzy Jerzy Bończak, Andrzej Kopiczyński i Paweł Wawrzecki, a w okolicach lata–jesieni 1995 roku rolę prowadzącego przejął aktor Stanisław Mikulski. Pijanowski przez ponad rok był producentem teleturnieju. Masny w 1997, ze względu na urlop macierzyński, została na dwa miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. W 1998 teleturniej został zdjęty z anteny. Wszystkim prowadzącym pierwszej odsłony towarzyszył lektor, do którego zwracano się imieniem Tadeusz.
112px 125px 112px 105px 129px Jerzy Bończak Andrzej Kopiczyński Paweł Wawrzecki Stanisław Mikulski Anna Samusionek1995 roklata 1995–19981997 rok
W latach 2007–2009 teleturniej prowadził Krzysztof Tyniec, a jego asystentką była Marta PiekarskaW tamtym okresie nosiła nazwisko panieńskie: Lewandowska., do której – w nawiązaniu do pierwszej odsłony teleturnieju – zwracano się „Magda”. W drugiej odsłonie programu lektor nie był obecny.
110px Krzysztof Tynieclata 2007–2009
Prowadzącymi odsłony rozpoczętej w 2017 zostali Rafał Brzozowski i Izabella Krzan, a lektorem – Grzegorz SzponderW odcinku wyemitowanym 3 października 2021 dołączyła do niego lektorka Klementyna Umer, która wystąpiła jeszcze w kilku następnych odcinkach.. Reaktywację programu zainaugurował prowadzący oryginalnej, amerykańskiej wersji teleturnieju, Pat Sajak, który jest z pochodzenia Polakiem (stało się to w drugim odcinku, wyemitowanym 11 września). Prowadzącym towarzyszy zespół muzyczny – RBand, w skład którego wchodzą najczęściej: Filip Sojka, Łukasz Marek, Piotr Winnicki i Piotr Matysik, a od 2018 również wokalistki: Kasia Dereń i Marta Jakubowska. Wkrótce zrezygnowano z konwencji przeplatania rozgrywek i muzyki; ostatni raz zespół zagrał z wokalistką w odcinku z początku września 2019. Z tego powodu zespół gra jedynie jingle i tusze (są to głównie przearanżowane fragmenty piosenek, które zdobyły dużą popularność). W połowie lipca 2019 poinformowano, że Brzozowski odejdzie z programu na rzecz Norbiego (zastępując go jednocześnie w Jaka to melodia?), a Krzan pozostanie w roli hostessy.
Odcinki teleturnieju emitowane wiosną 2024 – tj. ostatnie prowadzone przez Norbiego i Krzan – nagrano kilka miesięcy wcześniej. W międzyczasie, na przełomie lat 2023 i 2024, doszło do zmian w strukturach władzy Telewizji Polskiej. W czasie pierwszej po tych zmianach transzy nagrań teleturnieju nadawca oficjalnie potwierdził, że nowymi prowadzącymi teleturniej będą dziennikarka Agnieszka Dziekan i aktor Błażej Stencel.
132x132px 130px 161x161px Rafał Brzozowski Norbert „Norbi” Dudziuk Izabella Krzanlata 2017–2019lata 2019–2024Rok 2024 odnosi się do czasu emisji ostatnich odcinków z udziałem Izabelli Krzan i Norbiego. Odcinki nadawane wiosną 2024 roku nagrano kilka miesięcy wcześniej.lata 2017–2024
Rola asystentki Tradycyjna rola asystentki prowadzącego ograniczała się do odsłaniania liter na tablicy, wspomagania go przy powitaniach i pożegnaniach widzów, a niekiedy także prezentowania nagród. Tylko takie zadania wykonywała także Izabella Krzan tuż po reaktywacji teleturnieju w roku 2017. Na przestrzeni pierwszych kilkuset wydań trzeciej odsłony jej udział w przebiegu odcinka rósł z czasem. Izabella Krzan, w szczególności odkąd prowadzenie programu przejął Norbert „Norbi” Dudziuk, poza rundami klasycznymi, kiedy stała przy tablicy, najczęściej przebywała obok prowadzącego, tworząc z nim duet i razem z nim wyjaśniała zasady rund oraz prowadziła rozmowy z uczestnikami.
W odcinkach emitowanych jesienią 2024 roku nie było wyraźnego podziału ról pomiędzy prowadzącymi. W części odcinków litery odsłaniała kobieta, a w części mężczyzna.
Historia emisji Lata 1992–1998 Teleturniej po raz pierwszy nadano 2 października 1992 roku. Początkowo emitowano go o 21.40 (po wieczornym wydaniu „Panoramy”) i przerywano reklamami. . Na przestrzeni sześciu rocznych sezonów telewizyjnych wyemitowano około 850 odcinków programu.
Poniższa tabela przedstawia uogólnione pory emisji teleturnieju.
Pory emisji teleturnieju „Koło fortuny” Przybliżony okres Pora emisji 2 października 1992 piątek 22.00 od października 1992 do grudnia 1992 wtorek, czwartek i niedziela 21.40 od grudnia 1992 do czerwca 1993 wtorek, czwartek, piątek i niedziela 21.40 od czerwca 1993 do września 1994 18.35 od września 1994 do grudnia 1994 poniedziałek–czwartek 19.05 od stycznia 1995 do grudnia 1995 poniedziałek–środa 19.00 od stycznia 1996 do sierpnia 1996 poniedziałek–wtorek 19.05 od września 1996 do stycznia 1998 poniedziałek–wtorek 18.35 od stycznia 1998 do lipca 1998 poniedziałek–wtorek 16.35
Lata 2007–2009 Informacje dotyczące lat 2007–2009 pochodzą z archiwalnego programu dla prasy Telewizji Polskiej.
Pierwszy odcinek drugiej odsłony ukazał się 29 października 2007 roku. Teleturniej był emitowany w poniedziałki i wtorki o godzinie 19.00 w dwóch rocznych sezonach: 2007/2008 i 2008/2009 (z przerwami wakacyjnymi). Kilka odcinków programu pokazano także na początku jesiennego sezonu w 2009, lecz w nieco wcześniejszym paśmie – o godz. 18.00 (według archiwalnych ramówek nadano wtedy osiem premierowych i kilka powtórkowych odcinków). Mimo zapowiedzi powrotu programu, jego emisja zakończyła się w październiku 2009 roku.
Historia emisji teleturnieju „Koło fortuny” Sezon telewizyjny Liczba odcinków Początek emisji Koniec emisji Pora emisji 2007/2008 62 29 października 2007 poniedziałek i wtorek 19.00 17 czerwca 2008 2008/2009 74 1 września 2008 16 czerwca 2009 jesień 2009 8 31 sierpnia 2009 poniedziałek i wtorek 18.00 13 października 2009Ponadto 19, 20, 26 i 27 października o standardowej porze ukazały się cztery odcinki teleturnieju, lecz z informacji zawartych w archiwalnych ramówkach wynika, że były to powtórki odcinków sprzed wakacji.
Od roku 2017 Wraz z powrotem teleturnieju we wrześniu 2017 roku rozpoczęła się jego emisja – początkowo w rocznych sezonach telewizyjnych (z przerwami wakacyjnymi), później z przerwami zimowymi. Emisję tę podsumowuje poniższa tabela.
Historia emisji teleturnieju „Koło fortuny” od roku 2017 Sezon telewizyjny Liczbaodcinków Początek emisji Koniec emisji Pora emisji Źródło 2017/2018 257 10 września 2017 10 czerwca 2018 poniedziałek–piątek 16.30, niedziela 14.40Na podstawie bieżącego programu dla prasy Telewizji Polskiej. poniedziałek–piątek 16.30, 2018/2019 276 1 września 2018 15 czerwca 2019W sezonie 2018/2019 premierowe odcinki miały ukazywać się do 9 czerwca, ale emisja ostatniego została przesunięta na następną sobotę, 15 czerwca, z uwagi na mecz o 3. miejsce Ligi Narodów (Szwajcaria — Anglia). poniedziałek–piątek 16.00, 2019/2020 249 2 września 2019 sobota, niedziela i święta 14.35 7 czerwca 2020 poniedziałek–piątek 16.00, 2020/2021 279 31 sierpnia 2020 5 czerwca 2021 2021/2022 239 4 września 2021 3 maja 2022Z przerwą w dniach 1–2 maja 2022. 2022/2023 241 3 września 2022 6 maja 2023 jesień 2023 90 28 sierpnia 2023 25 listopada 20233 24 grudnia 2023 26 grudnia 202311 stycznia 2024 wiosna 2024 67 2 marca 2024 7 maja 2024jesień 2024117 2 września 2024 26 grudnia 20241 stycznia 2025 wiosna 2025 76 3 marca 2025 18 maja 2025 jesień 2025 109 1 września 2025 16 grudnia 2025 24 grudnia 2025 26 grudnia 2025 1 stycznia 2026 wiosna 2026 60 2 marca 2026 30 kwietnia 2026 jesień 2026 5 września 2026
Uwagi: Latem 2019 roku program miał standardową przerwę wakacyjną. Rozpoczęcie sezonu 2019/2020 (pierwszego z Norbim jako prowadzącym) promowano z pominięciem premierowych wydań nadanych w dniach 2–6 września (pięciu niewyemitowanych wcześniej odcinków z Rafałem Brzozowskim w roli prowadzącego). Ze względu na pandemię koronawirusa (a w związku z tym wstrzymanie nagrań) pod koniec marca 2020 roku zmieniono częstotliwość emisji teleturnieju. Regularna emisja trwała do 29 marca, następnie premierowe odcinki teleturnieju emitowane były tylko w weekendy i święta (w dni robocze – powtórki). Po 26 kwietnia przez kolejne dwa tygodnie powtórki nadawano każdego dnia. Premierowe odcinki programu wróciły do emisji (codziennej) w sobotę, 9 maja.
Ponadto od roku 2017 w serwisie TVP VOD nadawca udostępnia nowe odcinki teleturnieju (po ich emisji w telewizji), jednak starsze wydania (wyemitowane rok–dwa lata wcześniej) są wycofywane z platformy z uwagi na ograniczenia licencyjne.
W programie dla prasy i przewodnikach telewizyjnych przy numerach poszczególnych odcinków pojawiają się dopiski „ed.”.