Alpkarakush – rodzaj dużej wielkości teropoda, należącego do rodziny Metriacanthosauridae. Występował na terenie Kirgistanu, w środkowej jurze, w wieku kelloweju, około 165 milionów lat temu. Do rodzaju należy tylko jeden gatunek – A. kyrgyzicus.
Historia odkryć Skamieniałości A. kyrgyzicus, zostały odkryte w formacji Balabansai, w stanowisku FTU-1 znajdującego się w dolinie Uurusai, nie opodal Tasz-Kömür (ok. 1000 m na zachód od centrum), w Dżalalabad na terenie Republiki Kirgiskiej. Materiał odnajdywano na przestrzeni lat 2005,2006,2014,2017 i 2023.
Znaczenie odkrycia A. kyrgyzicus to pierwszy opisany teropod z terenów Kirgistanu. Oprócz tego jego odkrycie uzupełnia lukę wiedzy o azjatyckich teropodach, a także wspiera hipotezę, że rodzina Metriacanthosauridae oraz inne linie teropodów mogły pierwotnie wyewoluować w Azji Południowo-Wschodniej, skąd rozprzestrzeniły się dalej.
Etymologia Nazwa rodzajowa Alpkarakush pochodzi do mitycznego ptaka z eposu Manas, natomiast epitet gatunkowy kyrgyzicus, odnosi się do Kirgistanu.
Materiał kopalny Holotyp to częściowy szkielet, który składa się z: obu kości zaoczodołowych, jednej kości kwadratowo-jarzmowej, dwóch trzonów kręgów grzbietowych, dwóch wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych, jednego fragmentu łuku kręgowego kręgu grzbietowego, pięciu kręgów krzyżowych, sześciu żeber grzbietowych, jednego paliczka dłoni, jednego paliczka paznokciowego dłoni, jednej częściowej kości biodrowej, czterech częściowych kości łonowych, dwóch połączonych stawowo kości kulszowych, jednej kompletnej lewej kości udowej, jednej kompletnej prawej kości udowej, jednej kompletnej lewej kości piszczelowej, jednej kompletnej prawej kości piszczelowej, jednej prawie kompletnej kości strzałkowej, dwóch kości skokowo-piętowych, jednej częściowej dalszej kości stępu czwartej, jednej drugiej kości śródstopia, jednej lewej trzeciej kości śródstopia, jednej prawej trzeciej kości śródstopia, jednego paliczka stopy, dwóch paliczków paznokciowych stopy. Paratyp to mniejszy osobnik składający się z: czterech częściowych lewych i prawych kości łonowych, jednego bliższego fragmentu prawej kości kulszowej, jednej prawej kości piszczelowej. Oprócz tego, do rodzaju przypisano kilka izolowanych zębów.
Charakterystyka i wygląd Cechą diagnostyczną A. kyrgyzicus, jest niezwykle wyrośnięta, wystająca kość zaoczodołowa nad oczodołem, która tworzyła charakterystyczną strukturę przypominającą rogowa brew lub mały róg.
Długość ciała została oszacowana na 7-8 metrów, a waga na 1,3 tony. Jego kręgi grzbietowe posiadały specjalne otwory pneumatyczne prowadzące do pustych przestrzeni, co odciążało masywny szkielet zwierzęcia.
Paleobiologia Odkrycie dwóch osobników Alpkarakush w jednym miejscu, może być dowodem gregaryzmu, czyli zachowań stadnych. W wyniku analizy histologicznej kości, określono, że w chwili śmierci holotyp]miał około 17 lat. Oba osobniki były w wieku młodocianym.
Teropod ten pełnił w swoim ekosystemie rolę drapieżnika szczytowego.
Paleośrodowisko Na terenie formacji Balabansai odnotowano występowanie między innymi: zauropodów z rodzaju Ferganasaurus i innych nie określonych szczątków przedstawicieli tego infrarzędu , nieokreślonych stegozaurydów, wątpliwego przedstawiciela Pachycephalosauria – Ferganocephale, czy ptaków, płazów, ryb, ssaków i nieokreślonego taksonu pterozaura. Florę reprezentują drzewa iglaste i paprocieКузичкина, Ю. М. (1979). „Балабансайская Свита”. In Министерство геологии СССР (ed.). Стратиграфический словарь СССР: Триас, Юра, Мелсборник [ Stratigraphic Dictionary of the USSR: Triassic, Jurassic, Cretaceous] (PDF). Leningrad: Недра. s. 49..
Przypisy
Kategoria:Dinozaury Azji Kategoria:Teropody