thumb|Leon Stępowski w roli Hamleta – karykatura z 1904 roku Leon Aleksander Stępowski herbu Junosza ps. Leon Leonowicz, Warski (ur. 10 kwietnia 1852 w Golędzkich, zm. 7 listopada 1914 w Krakowie) – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów.

Życiorys Rodzina Pochodził z ziemiańskiej rodziny – jego ojciec Jan Chrzciciel Stępowski był powstańcem styczniowym, zaś matką była Bronisława z Cieleckich. Był dwukrotnie żonaty: najpierw z aktorką Julią z Czajowskich (ślub ok. 1873 roku), a następnie z Anną z Więckowskich (ślub po 1908 roku). Z drugą żoną miał trzech synów: Bronisława (1892–1963) – lekarza, profesora medycyny, Leszka (1895–1975) – aktora i reżysera teatralnego oraz Janusza (1900–1969) – dziennikarza i literata.

Kariera aktorska Kształcił się w gimnazjach w Częstochowie oraz Warszawie, gdzie pobierał również lekcje gry aktorskiej u Jana Królikowskiego. Najprawdopodobniej za jego namową uciekł z domu i wstąpił do Szkoły Dramatycznej przy Towarzystwie Przyjaciół Sceny Narodowej we Lwowie. Po zakończeniu nauki, w 1871 roku został zaangażowany do zespołu Stanisława Dobrzańskiego w Poznaniu, gdzie w październiku tegoż roku debiutował na scenie. W latach 1873–1875 grał w zespołach objazdowych, m.in. u Anastazego Trapszo, Henryka Modzelewskiego, Pawła Ratajewicza i Józefa Teksla. W 1875 roku występował w Warszawie w teatrach Eldorado, Antokol i Alhambra, a następnie, do 1876 ponownie w zespołach objazdowych u Teksla, Jana Łuby i Juliana Grabińskiego. Następnie grał w Warszawie (teatry: Alkazar 1876, Pod Lipką 1877) oraz Płocku (1876–1877) gdzie również reżyserował. W 1877 roku otrzymał szansę angażu do Warszawskich Teatrów Rządowych, którego jednak nie udało mu się otrzymać. Przeniósł się na prowincję – tam w 1878 roku w Tarnowie przejął kierownictwo zespołu teatralnego, który wkrótce potem zbankrutował. Stępowski przez krótki czas podjął pracę urzędnika w Śniatynie. Na scenę powrócił na początku 1879 roku, grając oraz kierując grupą teatralną, z którą odwiedził m.in. Tarnów, Stanisławów, Kołomyję i Czerniowce.

W latach 1879–1885 pracował w Krakowie oraz brał udział w objazdach zespołów krakowskich – występował z nimi m.in. w Petersburgu (1882), Rzeszowie, Jarosławiu, Przemyślu i Truskawcu (1883). Następnie, od marca 1885 do kwietnia 1886 grał we Lwowie, by powrócić do Krakowa. Oprócz gry scenicznej prowadził kursy deklamacji i płynnej wymowy. Tutaj też – w 1887 lub 1888 roku – zawarł znajomość ze Stanisławem Wyspiańskim. W kolejnych latach Stępowski grał i reżyserował w Krakowie oraz kierował objazdami zespołów krakowskich. Stał się również bywalcem salonów krakowskich, co zaowocował tym, że w czerwcu 1897 roku przemawiał na pogrzebie aktorki Antoniny Hoffmann.

Znajomość z Wyspiańskim stała się na tyle zażyła, że dramaturg odczytywał Stępowskiemu swoje utwory przed przekazaniem ich do teatru lub do druku. Aktor wystąpił w wielu prapremierach sztuk Wyspiańskiego m.in. Warszawianki (26 listopada 1896), Lelewela (20 maja 1899), Wesela (16 marca 1901, wystąpił w roli Dziada) i Bolesława Śmiałego (7 maja 1903). Szczególna rola przypadła mu podczas prapremiery dramatu Wyzwolenie w dniu 28 lutego 1903 roku, ponieważ pojawiającą się w sztuce postać Starego Aktora Wyspiański zadedykował właśnie jemu. Stępowski wystąpił w przestawieniu w trzech rolach: Starego Aktora, Kaznodziei i Maski VI. Ponadto dramaturg zadedykował aktorowi trzy swoje utwory poetyckie: Wierszyk wakacyjny, Gdy przyjdzie mi ten świat porzucić... oraz Niech nikt nad grobem mi nie płacze....

Po śmierci Wyspiańskiego w 1907 roku, Stępowski nadal występował w premierach jego sztuk (Zygmunt August, Noc listopadowa 1908, Sędziowie 1909, Legion 1912). W 1907 roku prowadził zespół amatorski w Tymbarku, a 1912 roku obchodził w Krakowie jubileusz czterdziestolecia pracy aktorskiej. Później, z powodów zdrowotnych ustąpił ze sceny, zajmując się wyłącznie udzielaniem lekcji dykcji i wymowy.

Oprócz aktorstwa zajmował się również dramatopisarstwem oraz poezją: w 1881 roku wraz z Janem Arwinem napisał sztukę Ostatnie lata Fryderyka Chopina, a w 1906 roku, wraz z Ewą Łuskiną – sztukę Chopin. Podczas pobytu w Poznaniu wydał kilka wierszy pod pseudonimem Leon Leonowicz. Przygotował także dla poznańskiego wydawcy i księgarza Karola Rzepeckiego dziewięciotomowy Atlas obrazowy do historii, literatury i sztuki polskiej, który nie został jednak wydany z powodu wybuchu I wojny światowej (przechowywany w Bibliotece Raczyńskich dokument ucierpiał w pożarze w 1945 roku, do dnia dzisiejszego przetrwały jedynie fragmenty).

Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kw. LXVII-płd-14)

Przypisy

Kategoria:Aktorzy związani z Krakowem Kategoria:Dyrektorzy teatrów w Polsce Kategoria:Junoszowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1852 Kategoria:Zmarli w 1914