Społeczny współpracownik parlamentarzysty (w Polsce: społeczny współpracownik posła, społeczny współpracownik senatora, asystent społeczny posła, asystent społeczny senatora) – osoba zajmująca się wspieraniem działalności posła lub senatora, wykonująca działalność bez umowy o pracę i bez wynagrodzenia. Funkcja ta została wprowadzana na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
Regulacje prawne Instytucja ta występuje w prawie parlamentarnym wielu państw i w Parlamencie Europejskim. Taka osoba jest współpracownikiem deputowanego, świadczy mu osobistą pomoc i nie jest zatrudniona w biurze poselskim ani w administracji parlamentarnej. W Polsce regulacje dotyczące działalności społecznych współpracowników posłów i senatorów zawarte są w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Ustawa nakazuje posłom i senatorom podawanie marszałkowi właściwej izby informacji o społecznych współpracownikach w takim samym zakresie, w jakim jest to wymagane w przypadku pracowników biura (imię i nazwisko, data urodzenia, informacje o źródłach dochodów, zatrudnieniu i wykonywanej działalności gospodarczej sprzed trzech lat). Informacje te są udostępnione przez marszałków Sejmu i Senatu do wiadomości publicznej.
Szczegółowe przepisy dotyczące uprawnień społecznych współpracowników zawarte są w aktach wewnętrznych wydawanych przez marszałków Sejmu i Senatu. Te regulacje uprawniają społecznych współpracowników parlamentarzystów do otrzymania własnej legitymacji, na podstawie której mogą oni dostać karty wstępu uprawniające do wejścia na teren parlamentu i wykonywania zadań zleconych przez parlamentarzystę. Przejazdy asystentów społecznych posła podróżujących na jego polecenie mogą być pokrywane z ryczałtu na prowadzenie biura poselskiego.
Społeczni współpracownicy nie są pracownikami w rozumienia prawa pracy i swoje zadania wykonują bez wynagrodzenia. Parlamentarzysta nie może zawrzeć z nimi umowy o dzieło ani umowy zlecenia. Zadania i obowiązki społecznych współpracowników są swobodnie kształtowane zgodnie z wolą posłów/senatorów i na podstawie ich porozumienia z asystentami. Czynności, jakie asystenci mogą wykonywać, ograniczają się do technicznego wsparcia posłów/senatorów, a więc nie uprawniają ich do reprezentowania parlamentarzysty przed elektoratem, uczestniczenia w jego imieniu w wydarzeniach politycznych lub korzystania z innych uprawnień związanych z mandatem parlamentarzysty jak np. podejmowanie interwencji.
Na podobnych zasadach jak z parlamentarzystami asystenci społeczni mogą współpracować z kołami i klubami parlamentarnymi. Sformułowania „społeczny współpracownik” i „asystent społeczny” stosowane są przez Kancelarię Sejmu zamiennie.
Liczba społecznych współpracowników przypadających na jednego parlamentarzystę jest zróżnicowana. Część posłów i senatorów nie ma własnych asystentów społecznych, zaś w 2026 roku największą liczbę zarejestrowanych społecznych współpracowników miał poseł Grzegorz Płaczek (ponad siedemdziesięciu).
Przypisy
Kategoria:Sejm III Rzeczypospolitej Kategoria:Polityka Polski Kategoria:Senat III Rzeczypospolitej