Artur Wiśniewski (ur. 19 maja 1890 w Sławniowie, zm. 17 sierpnia 1920 pod Nasielskiem) – porucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, dowódca pododdziału, który 4 listopada 1918 roku wyzwolił Jasną Górę z rąk garnizonu austriackiego, co zainicjowało tradycję Apelu Jasnogórskiego.

Życiorys Urodził się 19 maja 1890 w Sławniowie, w ówczesnym powiecie olkuskim guberni kieleckiej jako syn lekarza Ludwika i Michaliny z Wójcików. Ukończył Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców w Będzinie. Przed wybuchem I wojny światowej pracował jako księgowy i dziennikarz w Sosnowcu oraz działał w Polskiej Partii Socjalistycznej. Posługiwał się językiem francuskim, rosyjskim i niemieckim.

Od sierpnia 1914 organizował werbunek ochotników do polskich oddziałów w Zagłębiu Dąbrowskim. 22 grudnia tego roku wstąpił do Legionów Polskich. Walczył w szeregach 5 kompanii 6 pułku piechoty. Służył również w Polnische Wehrmacht jako instruktor wojskowy. Od 1 września 1917 do 24 stycznia 1918 był uczniem klasy „A” Szkoły Podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej. W listopadzie 1917 został wyznaczony na funkcję instruktora w nowo otwartych klasach szkoły. 6 grudnia 1917, jeszcze przed ukończeniem szkoły, został mianowany z dniem 1 grudnia 1917 na stopień podchorążego.

Wyzwolenie Jasnej Góry (1918) Sanktuarium na Jasnej Górze, będące od kwietnia 1915 roku enklawą zajętą przez wojska austro-węgierskie, znajdowało się pod dowództwem austriackiego komendanta kapitana Josefa Alberta Marii Klettlingera. Na przełomie października i listopada 1918 roku szef Sztabu Generalnego generał Tadeusz Rozwadowski wydał rozkaz przejęcia jasnogórskiej enklawy. Zadanie powierzono podporucznikowi Arturowi Wiśniewskiemu.

4 listopada 1918 roku o godzinie 21:15 pododdział Wiśniewskiego wkroczył na Jasną Górę i zmusił austriacki garnizon do bezkrwawej kapitulacji. W jasnogórskiej księdze pamiątkowej Wiśniewski zapisał: „4 listopada 1918 r. o godz. 9.15 po południu odebrałem Jasną Górę od byłych władz austro-węgierskich". Przed cudownym obrazem polscy żołnierze oddali hołd i podziękowali za niepodległość. Wydarzenie to jest uważane za początek narodowej modlitwy wieczornej – Apelu Jasnogórskiego. Bezpośrednio po wyzwoleniu Wiśniewski pełnił funkcję pierwszego polskiego komendanta wojskowego Jasnej Góry.

Z dniem 11 grudnia 1918 został przeniesiony ze Szkoły Podoficerskiej do Dowództwa Okręgu Generalnego WarszawaDz. Rozk. Wojsk. Nr 13 z 23 grudnia 1918, poz. 394.. Walczył na froncie czeskim dowodząc 10 kompanią 9 pułku piechoty Legionów. Później wziął udział w wojnie z Ukraińcami, walcząc pod Sądową Wisznią i Dołhomościskami. Był trzykrotnie ranny. W 1920 roku wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Poległ ugodzony bagnetem w pierś 17 sierpnia 1920 w bitwie pod Nasielskiem. Pośmiertnie awansowany na stopień kapitana piechoty. Spoczął na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze A 241.

Był żonaty, miał dwóch synów: Zdzisława (ur. 1911) i Artura (ur. 1915).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4104 (3090) – pośmiertnie, 1922 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 16 marca 1937 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych czterokrotnie – pośmiertnie, 1922 „za udział w b. Legionach Polskich” Krzyż za Obronę Śląska Cieszyńskiego II klasy Medal Pamiątkowy za Obronę Śląska Cieszyńskiego Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Krzyż Pamiątkowy 6 pułku piechoty Legionów Polskich

Upamiętnienie 4 listopada 2018 roku na Jasnej Górze odsłonięto tablicę pamiątkową z inskrypcją „Kpt. Artur Wiśniewski, Jasnogórski Bohater Narodowy", honorującą jego działania z 1918 roku.

Kontrowersje historyczne Kapitan Artur Wiśniewski bywa w publikacjach mylony z podpułkownikiem audytorem Arturem Saturninem Adamem Wiśniewskim – prawnikiem wojskowym i ofiarą zbrodni katyńskiej. Błędne przypisywanie wyzwolenia Jasnej Góry oficerowi zamordowanemu w Katyniu wynikało ze zbieżności imion, nazwisk oraz zbliżonych dat urodzenia obydwu wojskowych. Analiza dokumentacji cmentarnej i wojskowej potwierdza, że są to dwie odrębne postaci.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Będzinem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym 6 pułku piechoty Legionów Polskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem za Obronę Śląska Cieszyńskiego II klasy Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Obronę Śląska Cieszyńskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Oficerowie 9 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polegli w wojnie polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1909–1918) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich (1915–1917)