Zaciągi wojewódzkie wojska koronnego – zaciągi wojska na przełomie wiosny i lata 1648, w trakcie powstania Chmielnickiego, już po przegranych bitwach pod Korsuniem i nad Żółtymi Wodami.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
Klęski wojsk koronnych w bitwach nad Żółtymi Wodami i pod Korsuniem wywarły przygnębiające wrażenie na szlachcie. Sejmiki wojewódzkie zwołane w 1648 przez Prymasa podjęły uchwały w sprawie nowych zaciągów i odbudowy armii koronnej.
Prymas już 26 maja wydał uniwersał do województw, a na 18 lipca zwołał sejm konwokacyjny do Warszawy. Wiadomości o wydarzeniach na Ukrainie spowodowały spontaniczne zwołania z inicjatywy władz lokalnych zjazdów szlachty. Na zjazdach tych domagano się energicznej akcji przeciw powstańcom i uchwalano zaciągi wojsk powiatowych na obronę państwa. Na sejmikach przedkonwokacyjnych odbytych we wszystkich województwach 25 czerwca potwierdzono poprzednie uchwały określając termin popisów, płacę oraz mianując dowódców.
Skład i stan liczebny Tworzona w ten sposób nowa armia zaciężna miała się składać z następujących jednostek: Województwo krakowskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa krakowskiego był Jerzy LubomirskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Jerzego Lubomirskiegogeneralny starosta krakowski100 koniChorągiew husarska Michała Zebrzydowskiegomiecznik koronny100 koniChorągiew husarska Konstantego Lubomirskiego starosta sądecki 100 koniChorągiew husarska Władysława Myszkowskiegostarosta gródecki 100 koniChorągiew arkebuzerii Tobiasza Minora100 koniChorągiew arkebuzerii Jerzego Dembińskiego100 koniChorągiew kozacka Michała Jordana100 koniChorągiew kozacka Aleksandra Koniecpolskiegochorąży koronny100 koniChorągiew dragonii Andrzeja Cikowskiego100 koniChorągiew dragonii Pawła Stokowskiego100 koniChorągiew dragonii Michała Jordana100 koniChorągiew dragonii Ludwika Jaroszowskiego100 koni Województwo sandomierskie20px|leftPułkownikiem zaciągów wojewódzkich był Dominik ZasławskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Stanisława Witowskiegokasztelan sandomierski100 koniChorągiew husarska Michała Lubomirskiegokoniuszy koronny100 koniChorągiew husarska Dominika Zasławskiego wojewoda sandomierski 100 koniChorągiew husarska Krzysztofa Ossolińskiegostarosta stobnicki 100 koniChorągiew arkebuzerii Zbigniewa Oleśnickiegostarosta opoczyński200 koniChorągiew kozacka Stanisława Witowskiegokasztelan sandomierski200 koniChorągiew kozacka Jana Brzuchowskiego100 koniChorągiew kozacka Jarosza Chocimirskiego100 koniChorągiew kozacka Piotra Piaseckiego100 koniChorągiew piechoty Zbigniewa Oleśnickiego100 porcji Województwo poznańskie i kaliskie20px|left 20px|leftPułkownikiem zaciągów wojewódzkich Bogusław LeszczyńskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew arkebuzerii Konstantego Opalińskegowojewodzic poznański150 koniChorągiew arkebuzerii Stanisława Podgórskiego100 koniChorągiew arkebuzerii Wojciecha Jastrzębskiego 100 koniChorągiew arkebuzerii Wojciecha Kobierzyckiego100 koniChorągiew arkebuzerii Andrzeja Skórzewskiego200 koniChorągiew arkebuzerii Franciszka Mycielskiego200 koniChorągiew arkebuzerii Unruga100 koniChorągiew arkebuzerii Wojciecha Pigwowskiego100 koniChorągiew arkebuzerii Stanisława Dembińskiego100 koniChorągiew arkebuzerii Proguleckiego 100 koniChorągiew arkebuzerii Tomickiego 100 koniChorągiew arkebuzerii Jarosza Pigłowskiego 100 koniRegiment dragonii Jacka Rozdrażewskiego550 porcjiRegiment piechoty Latalskiego400 porcji Województwo sieradzkie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa sieradzkiego był Stefan ZamoyskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew rajtarii Stefana Zamoyskiego miecznik sieradzki100 koniChorągiew rajtarii Aleksandra Zamoyskiego100 koniChorągiew rajtarii Aleksandra Plazy100 koniChorągiew rajtarii Wojciecha Miączyńskiego 100 koniChorągiew dragonii Stanisława Koniecpolskiegowojewodzic sieradzki100 koniChorągiew dragonii Plazy i Miączyńskiego100 koni Województwo łęczyckie20px|leftPułkownikiem zaciągów wojewódzkich był Hieronim WierzbowskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew rajtarii Hieronima Wierzbowskiego chorąży łęczycki100 koniChorągiew rajtarii Zygmunta Wierzbowskiegostarosta szadkowski100 koniChorągiew rajtarii Stefana Tarnowskiego100 koni Ziemia wieluńskaPułkownikiem zaciągów ziemi wieluńskiej był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew rajtarii Stanisława Denhoffa starosta wieluński200 koniChorągiew dragonii Biskupskiego z Kempnastarosta szadkowski100 koni Województwo brzesko-kujawskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćRegiment dragonii Zygmunta Denhoffa starosta sokalski400 porcji Województwa pruskiePułkownikiem zaciągów województw pruskich był Ludwik WeyherNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew rajtarii Ludwika Weyhera kasztelan elblaski100 koniChorągiew rajtarii Jakuba Weyherawojewoda malborski100 koniChorągwie do obrony prowincji300 koniRegiment piechoty Ludwika Weyhera1000 porcjiChorągiew piechoty Stanisława Niewieskiego 200 porcjiChorągiew piechoty Krzysztofa Gablentza200 porcjiChorągiew piechoty Jana Kęsowskiego100 porcji Województwo płockie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa płockiego był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew arkebuzerii Franciszka Wessla chorąży różański100 koniChorągiew arkebuzerii Mikołaja Narzymskiego100 koni Województwo mazowieckieNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkość20px|leftPułkownikiem zaciągów wojewódzkich był Wojciech WesselChorągiew husarska Franciszka Zbroskiegostarosta przasnyski200 koniChorągiew husarska Jana Grzybowskiegostarosta warszawski200 koniChorągiew husarska Hieronima Radziejewskiego starosta łomżyński 100 koniChorągiew arkebuzerii Jana Mierzyńskiego100 koniChorągiew kozacka Stanisława Jabłonowskiegołowczy nurski100 koniChorągiew dragonii Stanisława Oborskiegostarosta liwski300 koniChorągiew dragonii Hieronima Radziejewskiegostarosta łomżyński100 koniChorągiew dragonii Wojciecha Wesslachorąży nadworny100 koni Województwo podlaskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarii ziemi drohiczyńskiej 100 koniChorągiew kozacka ziemi mielnickiej100 koniChorągiew kozacka ziemi bielskiej200 koni Województwo rawskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa rawskiego był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągwie rajtarii nieznanych rotmistrzów 350 koniChorągwie arkebuzerii nieznanych rotmistrzów300 koni Województwo lubelskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa lubelskiego był Zbigniew FirlejNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Zbigniewa Firleja starosta lubelski100 koniChorągiew husarska Floriana Słupeckiego100 koniChorągiew kozacka Zbigniewa Firlejastarosta lubelski100 koniChorągiew kozacka Bartosza Kazanowskiegostarosta łukowski100 koniChorągiew kozacka Remigiana Jędrzejowskiegołowczy lubelski100 koniChorągiew kozacka Pawła Spinka100 koni Województwo bełskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa był Janusz PrusinowskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Janusza Prusinowskiego podkomorzy bełski100 konichorągiew kozacka Jana Łychowskiegopodstoli bełski100 koniChorągiew kozacka Stefana Komorowskiego100 koniChorągiew kozacka Jacka Wozuczyńskiego100 koni Województwo ruskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa ruskiego był Mikołaj OstrógNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Mikołaja Ostrorogapodczaszy koronny100 koniChorągiew husarska Jana Fredrysędzia przemyski100 koniChorągiew husarska Stanisława Potockiegowojewoda podlaski100 koniChorągiew arkebuzerii ziemi chełmińskiej200 koniChorągiew kozacka Stanisława Kowalskiegostolnik chełmiński100 koniChorągiew kozacka Stanisława Kołka100 koniChorągiew kozacka Mikołaja Czuryły100 koniChorągiew kozacka Marcina Madalińskiego100 koniChorągiew kozacka Andrzeja Pobiedzińskiego150 koniChorągiew kozacka Andrzeja Potockiegostarosta halicki100 koniChorągiew kozacka Aleksandra Cetnerachorąży podolski100 koniChorągiew kozacka Mikołaja Kuropatwy100 koniChorągiew piechoty Jana Czermińskiego200 porcjiChorągiew piechoty Aleksandra Sicińskiego200 porcjiChorągiew piechoty Przyłuskiego (prawdop.)100 porcji Województwo wołyńskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa wołyńskiego był Adam KisielNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Tomasza Sapiehy 100 koniChorągiew husarska Kiliana Wielhorskiego100 koniChorągiew kozacka Mikołaja Kisielachorąży nowgrodzki150 koniChorągiew kozacka Zachariasza Czertwertyńskiego150 koniChorągiew kozacka Łukasza Hulewiczastarosta dźwinogrodzki150 koniChorągiew kozacka Krzysztofa Sapiehy150 koniChorągiew kozacka Aleksandra Łysakowskiego150 koniChorągiew kozacka Jana Hulewicza150 koniChorągiew kozacka Jana Liniewskiego150 koniChorągiew kozacka Jana Chwalibogowskiego150 koni Województwo kijowskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa był Janusz TyszkiewiczNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew kozacka Michała Aksakapodstoli kijowski100 koniChorągiew kozacka Jerzego Hołuba100 koniChorągiew kozacka Stefana Lwałowczy nowogrodzki100 koniChorągiew kozacka Szczęsnego Tyszkiewicza100 koni Województwo podolskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa podolskiego był (nieustalony)Nazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągwie husarskie nieznanych rotmistrzów200 koniChorągiew kozacka nieznanego rotmistrza100 koniChorągiew piechoty nieznanego rotmistrza100 porcji Województwo bracławskie20px|leftPułkownikiem zaciągów województwa był Samuel KalinowskiNazwa chorągwiStanowisko szefaWielkośćChorągiew husarska Samuela Kalinowskiegostarosta bracławski100 koniChorągwie kozackie nieznanych rotmistrzów500 koni
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Armia koronna Kategoria:Powstanie Chmielnickiego Kategoria:Struktury organizacyjne wojska I Rzeczypospolitej