thumb|Czubajeczka liliowa thumb|Czubajeczka kasztanowata thumb|Czubajeczka różowawa mały|Czubajeczka cuchnąca thumb|Czubajeczka brązowoczerwonawa thumb|Czubajeczka brzuchatozarodnikowa Lepiota (Pers.) Gray (czubajeczka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych.
Cechy charakterystyczne Do rodzaju Lepiota należy około 400 gatunków grzybów saprotroficznych. Są szeroko rozprzestrzenione od strefy tropikalnej po strefę umiarkowaną. Są to grzyby naziemne, często spotykane pod krzewami, ciepłolubne. Owocniki małe lub średniej wielkości z charakterystyczną powierzchnią kapelusza, zazwyczaj w brązowawych kolorach. Kapelusz wypukły, często z garbkiem, zwykle koncentrycznie łuskowaty z wyjątkiem środka, łuski czasami bardzo ostro-stożkowate. Powierzchnia sucha, brzeg nie rowkowany. Miąższ cienki. Trzon cylindryczny do lekko maczugowatego, pierścień błoniasto-wełnisty, nieruchomy, często zanikający. Blaszki wolne, brzuchate, gęste, cienkie, białe, również żółte.Strzępki nitkowate ze sprzążkami. Trama blaszek regularna. Cheilocystydy zwykle obecne, pleurocystydy rzadko. Podstawki maczugowate, czterozarodnikowe. Wysyp zarodników biały, rzadziej kremowy. Zarodniki elipsoidalne do wrzecionowatych, również ścięte, często z bocznymi ostrogami, gładkie, czasami dość grube, z gutulami, bez pory rostkowej, cyjanofilne, dekstrynoidalne, rzadko amyloidalne.
Wszystkie gatunki są trujące, lub podejrzane o trujące własności. Niektóre gatunki wywołują zatrucia śmiertelne.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).
Takson utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1821 r. Gatunkiem typowym jest Lepiota clypeolaria (Bull.) P. Kumm. 1871. Synonimy naukowe:
Polską nazwę podał Władysław Wojewoda w 1987 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako bedłka, czubajka i stroszka.
Gatunki występujące w Polsce: Lepiota angustispora (Migl. & Bizzi) Hauskn. & Pidlich-Aigner 2005 Lepiota apatelia Vellinga & Huijser 1999 Lepiota boudieri Bres. 1881 – czubajeczka rudogarbkowa, czubajeczka brązowożółta Lepiota brunneoincarnata Chodat & C. Martín 1889 – czubajeczka brązowoczerwonawa Lepiota carpatica (M.M. Moser) M.M. Moser 1983 – czubajeczka karpacka Lepiota castanea Quél. 1881 – czubajeczka kasztanowata Lepiota cingulum Kelderman 1994 – czubajeczka opasana Lepiota clypeolaria (Bull.) P. Kumm. 1871 – czubajeczka tarczowata Lepiota cortinarius J.E. Lange 1915 Lepiota coxheadii P.D. Orton 1984 Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm. 1871 – czubajeczka cuchnąca Lepiota echinella Quél. & G.E. Bernard 1888 – czubajeczka jeżykowata, czubajeczka szczeciniastołuskowata Lepiota elaiophylla Vellinga & Huijser 1998 Lepiota erminea (Fr.) Gillet 1874 – czubajeczka rzodkiewkowata Lepiota felina (Pers.) P. Karst. 1879 – czubajeczka czarnołuskowa Lepiota forquignonii Quél. 1885 – czubajeczka oliwkowobrązowa Lepiota fuscovinacea F.H. Møller & J.E. Lange 1940 – czubajeczka winna Lepiota grangei (Eyre) J.E. Lange 1935 – czubajeczka niebieskozielonawa Lepiota griseovirens Maire 1928 – czubajeczka szarozielonawa Lepiota helveola Bres. 1882 – czubajeczka cielista Lepiota hymenoderma D.A. Reid 1966 Lepiota ignivolvata Bousset & Joss. ex Joss. 1990 – czubajeczka czerwonopochwowa Lepiota lepida Guinb. & M. Bodin 1994 Lepiota lilacea Bres. 1892 – czubajeczka liliowa Lepiota magnispora Murrill 1912 – czubajeczka brzuchatozarodnikowaW. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Lepiota ventriosospora. Lepiota ochraceofulva P.D. Orton 1960 – czubajeczka rdzawobrązowa Lepiota oreadiformis Velen. 1920 – czubajeczka łysiejąca Lepiota pallida Locq. 1945 – czubajeczka drobna Lepiota parvannulata (Lasch) Gillet 1874 – czubajeczka drobnopierścieniowa Lepiota phlyctaenodes (Berk. & Broome) Sacc. 1887 Lepiota pilodes Vellinga & Huijser 1993 Lepiota pseudoasperula (Knudsen) Knudsen 1980 Lepiota pseudofelina J.E. Lange 1940 – czubajeczka orzechowa Lepiota pseudolilacea Huijsman 1947 – czubajeczka różowobrązowaW. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Lepiota pseudohelveola Kühner ex Hora. Lepiota recondita Tatti, Huijser & Vizzini 2019 Lepiota rufipes Morgan 1906 Lepiota subalba Kühner ex P.D. Orton 1960 – czubajeczka białokremowa Lepiota subgracilis Wasser 1978 – czubajeczka ziarnistołuskowata Lepiota subincarnata J.E. Lange 1940 – czubajeczka różowawa Lepiota tomentella J.E. Lange 1923 – czubajeczka zamszowata Niektóre inne: Lepiota elaiophylla Vellinga & Huijser 1998 – czubajeczka oliwkowoblaszkowa Lepiota xanthophylla P.D. Orton 1960 – czubajeczka żółtoblaszkowa Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.
Przypisy
Kategoria:Pieczarkowate