Nowiny – polski dziennik społeczno-polityczny wydawany w Warszawie w latach 1877–1883.
Od 11 czerwca 1882 do 31 marca 1883 jego redaktorem był Bolesław Prus, który zamierzał przekształcić pismo w nowoczesny dziennik poświęcony obserwacji życia społecznego i popularyzacji wiedzy. Mimo ambitnego programu gazeta nie zdobyła szerszego grona czytelników i zakończyła działalność po niespełna roku kierowania przez pisarza. Niepowodzenie „Nowin” wywarło istotny wpływ na dalszą twórczość Prusa, skłaniając go do ograniczenia działalności publicystycznej na rzecz literatury.
Historia „Nowiny” ukazywały się w Warszawie jako poranny dziennik społeczno-polityczny. W lipcu 1877 pismo założył Erazm Piltz. Dziennik wywodził się z dodatku pt. „Nowiny Niedzielne” (1876–1877) do pisma „Wiek”. Przynajmniej od 1879 było finansowane przez młodego adwokata Józefa Szyfa; redaktorem głównym był Aleksander Świętochowski, a redaktorem działu politycznego i „telegramów odnośnych” Stanisław Jan Czarnowski.
Po pewnym czasie zmienił się zarówno właściciel, jak i redaktor. Z powodu trudności finansowych Szyfa pismo nabył 1 lipca 1881 jego znajomy, Jan Finkelhaus. Rok później, 1 lipca 1882, nowym właścicielem gazety został Stanisław Kronenberg (za pośrednictwem osoby trzeciej, aby uniknąć podwyższenia ceny).
Świętochowski odszedł z pisma w 1881, zakładając własne („Prawda. Tygodnik Polityczny, Społeczny i Literacki”). Po nim redaktorem był przez krótki czas (od końcówki 1881 do połowy stycznia 1882) Filip Sulimierski, a następnie przez kilka miesięcy pismo prowadził Świętochowski z Finkelhausem, natomiast 11 czerwca 1882 redaktorem został Czarnowski. W lipcu tego roku (według Czarnowskiego)lub już 11 czerwca 1882 (jak podaje Albrecht-Szymanowska) stanowisko redaktora pisma objął Bolesław Prus, którego wstęp programowy ukazał w czasopiśmie (w nr 159 tego roku roku z 11 czerwca). Prus sprawował tę funkcję do 31 marca 1883 roku.
Prus pozostawił Czarnowskiego na stanowisku kierownika działu politycznego, natomiast do redakcji dołączyli m.in. Daniel Zgliński, Marian Gawalewicz, Bierzyński i Stanisław Szczutowski jako sekretarz redakcji. Redakcję przeniesiono z ul. Świętokrzyskiej 13 na ul. Mazowiecką 6, gdzie mieściła się również drukarnia „Gazety Handlowej”, drukująca odtąd także „Nowiny” (przedtem mieściła się też na ulicy Królewskiej 4).
Prus zamierzał uczynić z pisma „obserwatorium społecznych faktów”. Program ten nie spotkał się jednak z zainteresowaniem czytelników. Gazeta borykała się z malejącą liczbą prenumeratorów i trudnościami w pozyskiwaniu współpracowników, a w marcu 1883 zakończyła działalność.
W numerze 63 z 1883 roku pisma ukazało się zawiadomienie oficjalne o zawieszeniu publikacji.
Treść Głównymi działami dziennika były: polityczny, literacki, teatralny i felietony. Czarnowski opisał pismo jako radykalno-postępowe do momentu objęcia redakcji przez Prusa, po czym stało się „bardziej umiarkowane”.
Znaczenie Według badaczy polskiej prasy, Jerzego Jarowieckiego i Władysława Kolasy, dziennik „szybko urósł do rangi organu polskich pozytywistów i wywarł poważny wpływ na opinię publiczną”.
Pismo wpłynęło także znacznie na życiorys Prusa – jego biografowie uznają upadek „Nowin” za znaczący moment w jego światopoglądzie. Doświadczenie redagowania „Nowin” stało się dla pisarza ważnym momentem przełomowym, prowadzącym do rozczarowania działalnością publicystyczną i zwrócenia większej uwagi ku twórczości literackiej. Po zamknięciu gazety Prus powrócił do współpracy z „Kurierem Warszawskim”, a następnie z „Wędrowcem”, „Tygodnikiem Ilustrowanym” i „Krajem”, stopniowo także ograniczając działalność publicystyczną na rzecz twórczości literackiej.
Wydarzenie to znalazło również odbicie w bardziej pesymistycznym charakterze niektórych utworów pisarza z połowy lat 80. XIX wieku, zwłaszcza Pleśni świata.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdigitalizowane numery „Nowin” w bibliotece cyfrowej Uniwersytetu Warszawskiego
Kategoria:Czasopisma wydawane od 1882 Kategoria:Czasopisma wydawane do 1883 Kategoria:Niewydawane dzienniki polskie Kategoria:Dzienniki wydawane w Warszawie Kategoria:Bolesław Prus Kategoria:Pozytywizm