Kościół Santa Maria Maggiore w Trieście (wł. Chiesa di Santa Maria Maggiore), także sanktuarium Matki Bożej Zdrowia (wł. Santuario della Madonna della Salute) – barokowy rzymskokatolicki kościół parafialny i sanktuarium diecezjalne w Trieście. Świątynia znajduje się przy Via del Collegio, u podnóża wzgórza San Giusto, obok bazyliki Chrystusa Zbawiciela. Jej pełne wezwanie odnosi się do Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Historia Powstanie kościoła było związane z działalnością jezuitów, którzy przybyli do Triestu w 1619 roku. Rok później otworzyli kolegium, prowadzące działalność edukacyjną. Kamień węgielny pod budowę świątyni położył 10 października 1627 roku biskup Triestu Rinaldo Scarlicchio. Kościół miał stanowić część zespołu jezuickiego obejmującego również kolegium.
Budowa trwała przez kilka dziesięcioleci. Świątynię konsekrował 11 października 1682 roku biskup Giacomo Ferdinando Gorizutti, mimo że obiekt nie był jeszcze ukończony. W listopadzie tego samego roku drewniana konstrukcja kopuły została zniszczona przez pożar, który wybuchł w sąsiednim zakładzie. Fasada powstała na początku XVIII wieku, prawdopodobnie według projektu jezuity Andrei Pozza, natomiast obecna kopuła została ukończona w 1817 roku.
Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku opiekę nad kościołem przejęło duchowieństwo diecezjalne. W 1774 roku utworzono parafię Santa Maria Maggiore, obejmującą najstarszą część Triestu. W latach 1922–2001 parafię prowadzili franciszkanie z weneckiej prowincji św. Antoniego, po czym świątynia ponownie przeszła pod bezpośrednią opiekę duchowieństwa diecezjalnego.
W XIX wieku rozwinął się w kościele kult Matki Bożej Zdrowia. Podczas epidemii cholery w 1849 roku mieszkańcy Triestu uczestniczyli w procesji z wizerunkiem maryjnym, prosząc o ustanie epidemii. Wydarzenie stało się początkiem corocznych obchodów święta Matki Bożej Zdrowia, przypadającego 21 listopada. Tego samego dnia w 2011 roku biskup Giampaolo Crepaldi nadał kościołowi tytuł sanktuarium diecezjalnego.
Architektura Kościół jest budowlą barokową wzniesioną na planie krzyża łacińskiego. Wnętrze podzielono na trzy nawy, do których przylegają boczne kaplice; w miejscu skrzyżowania nawy głównej z transeptem znajduje się kopuła. Monumentalna, dwukondygnacyjna fasada została podzielona pilastrami odpowiadającymi układowi naw. Dostęp do położonego na zboczu kościoła prowadzi od strony centrum miasta szerokimi schodami.
Za autora znacznej części pierwotnego projektu uważa się jezuickiego architekta Giacoma Brianiego. Projekt fasady jest przypisywany Andrei Pozzowi, choć ze względu na niepełną dokumentację budowy autorstwo poszczególnych części obiektu nie zostało jednoznacznie ustalone. Kopułę wzniesioną w 1817 roku ozdobił Giuseppe Bernardino Bison, wykonując przedstawienia czterech ewangelistów oraz malowaną dekorację architektoniczną.
Wyposażenie Ołtarz główny, poświęcony Niepokalanemu Poczęciu Najświętszej Maryi Panny, powstawał od końca XVII do początku XVIII wieku. Przy tabernakulum umieszczono marmurowe figury świętych Ignacego Loyoli, Alojzego Gonzagi, Franciszka Borgiasza i Franciszka Ksawerego. Dekorację prezbiterium uzupełnia malowidło przedstawiające Niepokalane Poczęcie, wykonane w 1842 roku przez Sebastiana Santiego.
W kaplicy Matki Bożej Zdrowia znajduje się obraz maryjny przypisywany Giovanniemu Battiście Salviemu, zwanemu Sassoferratem. Dzieło zostało podarowane kościołowi w 1841 roku przez historyka i prawnika Domenica Rossettiego w podziękowaniu za powrót do zdrowia. Do wyposażenia należą również obrazy drogi krzyżowej autorstwa triesteńskiego malarza Carla Wostry’ego.
Pod świątynią znajdują się pomieszczenia określane jako podziemia jezuitów, powstałe w związku z budową kościoła i sąsiedniego kolegium. Ich układ obejmuje korytarze i sklepione komory dostosowane do różnic wysokości terenu u podnóża wzgórza San Giusto.
Przypisy
Kategoria:Kościoły w Trieście Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Architektura barokowa we Włoszech