Palle Mikkelborg (ur. 6 marca 1941 w Kopenhadze) – duński trębacz i kompozytor jazzowy, aranżer, dyrygent, bandlider oraz producent muzyczny; gra także na skrzydłówce. Od lat 60. należy do głównych postaci progresywnego nurtu duńskiego jazzu, działając w małych zespołach, orkiestrach radiowych i projektach łączących jazz ze współczesną muzyką artystyczną. Najszerszy rozgłos przyniosła mu suita „Aura” (1984), napisana dla Milesa Davisa i nagrana z jego udziałem na albumie Aura, wydanym w 1989.
Życiorys i działalność Naukę gry na trąbce rozpoczął w 1956 i w znacznej mierze uczył się samodzielnie. W 1959 został członkiem orkiestry Knuda Ratha, która zwyciężyła w konkursie jazzowym dziennika „” i wytwórni Tono; z zespołem tym zarejestrował swoje pierwsze nagranie płytowe. Od 1960 pracował jako zawodowy muzyk.
W 1963 dołączył do Radiojazzgruppen, początkowo dziewięcioosobowego zespołu warsztatowego związanego z duńskim radiem. Kierował nim w latach 1967–1972; w tym okresie formacja występowała pod nazwą Opportunity. Równolegle, od 1964 do 1971, był członkiem Radioens Big Band, późniejszego , w którym działał jako instrumentalista, kompozytor i aranżer, a w następnych latach kilkakrotnie obejmował kierownictwo zespołu. Z orkiestrą nagrał w 1969 własną kompozycję „Tempus incertum remanet”.
Od połowy lat 60. współprowadził z perkusistą kwintet, który w 1968 zdobył pierwszą nagrodę w konkursie zespołów na Montreux Jazz Festival i dzięki temu wystąpił również na Newport Jazz Festival. Następnie kierował m.in. oktetem V8 (1970–1975) i zespołem Entrance (1975–1985), związanym z nurtem jazz-rockowym. Koncertował i nagrywał z big-bandami Petera Herbolzheimera i oraz z Terjem Rypdalem; do jego pozostałych współpracowników należeli m.in. Abdullah Ibrahim, Jan Garbarek, Gil Evans, , Dexter Gordon, George Russell, Don Cherry, Dino Saluzzi, Gary Peacock i L. Shankar. Od połowy lat 80. występował z własnymi zespołami, a także jako solista i gościnny dyrygent; komponował również dla filmu, telewizji i radia.
W 1984, w związku z przyznaniem Milesowi Davisowi Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning, Mikkelborg skomponował dla niego suitę „Aura”. Utwór zarejestrowano w Kopenhadze w styczniu 1985 z udziałem Davisa, Radioens Big Band oraz gości, wśród których znaleźli się m.in. John McLaughlin, Niels-Henning Ørsted Pedersen i Marilyn Mazur; Mikkelborg skomponował i zaaranżował cały materiał, wyprodukował sesję oraz zagrał na trąbce i skrzydłówce. Album Aura ukazał się nakładem Columbia Records dopiero w 1989, a w 1990 zdobył dwie nagrody Grammy – za jazzowe wykonanie solowe i za wykonanie big-bandowe. Suita została później włączona do duńskiego kanonu kultury.
W latach 90. Mikkelborg występował m.in. z własnym zespołem oraz ze swoją żoną, walijską harfistką . W późniejszej działalności powracał zarówno do projektów orkiestrowych, jak i do kameralnej improwizacji: z gitarzystą nagrał album Returnings (2018), a zapis koncertu tria z Bro i Mazur ukazał się na albumie Strands – Live at the Danish Radio Concert Hall (2023). W 2025 ukazał się album Louisiana Ritual, dokumentujący dziesięcioletnią współpracę tria Mikkelborg–– w parku rzeźb muzeum . W 2026 wydał Light, pierwszy od ponad 25 lat album sygnowany wyłącznie własnym nazwiskiem, na którym przedstawił kameralne opracowania swoich kompozycji orkiestrowych oraz utworów Pera Nørgårda i Thomasa Lauba.
Styl i twórczość Na styl gry Mikkelborga wywarł wpływ Miles Davis; cechują go czyste, zwarte brzmienie oraz wykorzystanie różnorodnych efektów elektronicznych. Od lat 70. eksperymentował ze wzmacnianą elektrycznie trąbką i elektronicznymi instrumentami klawiszowymi.
Na jego działalność kompozytorską wpłynęli zarówno muzycy jazzowi, zwłaszcza Davis, Gil Evans i George Russell, jak i kompozytorzy Maurice Ravel, Olivier Messiaen oraz Charles Ives. Często posługuje się formą suity i rozbudowanymi, niekonwencjonalnymi obsadami, zestawiając solistów jazzowych z big-bandem, orkiestrą symfoniczną, smyczkami, instrumentami dętymi drewnianymi lub chórem. Jego muzykę cechują zainteresowanie przestrzenią brzmieniową i duchowym wymiarem twórczości, a także inspiracje filozofią Wschodu. Należy również do muzyków kontynuujących tradycję third streamu, łączącą improwizację jazzową z technikami i formami wywodzącymi się z zachodniej muzyki artystycznej.
Nagrody i wyróżnienia W 1968 został wybrany duńskim muzykiem jazzowym roku, a w 1998 przyznano mu . W 1999 otrzymał nagrodę honorową . W 2001 został laureatem . W 2013 otrzymał honorową nagrodę , a w latach 2013–2018 był profesorem honorowym .
Przypisy
Kategoria:Duńscy muzycy jazzowi Kategoria:Duńscy kompozytorzy Kategoria:Duńscy dyrygenci Kategoria:Duńscy producenci muzyczni Kategoria:Ludzie urodzeni w Kopenhadze Kategoria:Urodzeni w 1941