Piazza Unità d’Italia w Trieście (wł. Piazza dell’Unità d’Italia) – główny plac Triestu, położony w historycznym centrum miasta nad Zatoką Triesteńską. Plac jest otoczony zabudową z trzech stron, natomiast jego zachodnia strona otwiera się bezpośrednio ku morzu. Współczesny wygląd otrzymał przede wszystkim podczas przebudowy centrum Triestu w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku.
Przy placu znajdują się m.in. ratusz, Palazzo del Governo, Palazzo del Lloyd Triestino, Palazzo Stratti, Palazzo Modello, Palazzo Pitteri oraz Grand Hotel Duchi d’Aosta. Przed ratuszem stoją Fontanna Czterech Kontynentów i kolumna z posągiem cesarza Karola VI.
Historia Plac powstał przy średniowiecznym porcie, poza najstarszym obwodem murów miejskich. Pierwotnie nazywano go Piazza San Pietro od znajdującego się przy nim kościoła św. Piotra, a następnie Piazza Grande. Początkowo przestrzeń była mniejsza niż obecnie i od strony morza częściowo zamykały ją zabudowania portowe oraz niewielka przystań.
Rozwój placu wiązał się z ustanowieniem Triestu wolnym portem w 1719 roku oraz rozbudową miasta pod panowaniem Habsburgów. W XVIII wieku uporządkowano nabrzeże i wzniesiono nowe gmachy, w tym Palazzo Pitteri. W latach 1751–1754 Giovanni Battista Mazzoleni wykonał Fontannę Czterech Kontynentów, symbolizującą handlowe powiązania portu z różnymi częściami świata.
Zasadnicze przekształcenie placu nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku. Rozebrano część wcześniejszej zabudowy, zasypano pozostałości przybrzeżnej przystani i wytyczono rozległą przestrzeń otwartą ku morzu. Wokół niej powstały reprezentacyjne siedziby władz miejskich, administracji państwowej, przedsiębiorstw żeglugowych, hoteli i towarzystw handlowych, odzwierciedlające rozwój Triestu jako głównego portu austriackiej części monarchii habsburskiej.
W okresie austro-węgierskim plac nosił nazwę Piazza Francesco Giuseppe, upamiętniającą cesarza Franciszka Józefa I. Po przyłączeniu miasta do Królestwa Włoch w 1918 roku nazwano go Piazza Unità, a w 1955 roku, po przejęciu administracji nad Triestem przez Włochy, wprowadzono obecną nazwę Piazza dell’Unità d’Italia.
Zabudowa Centralną część wschodniej pierzei zajmuje Palazzo del Municipio, wzniesiony w latach 1872–1875 według projektu Giuseppe Bruniego. Gmach ma eklektyczną fasadę z centralną wieżą zegarową, na której znajdują się dwa automaty wybijające godziny, popularnie nazywane Micheze i Jacheze.
Po północnej stronie placu stoją Palazzo Modello, Palazzo Stratti i Palazzo del Governo. Palazzo Stratti, zaprojektowany przez Antonia Buttazzoniego i ukończony w 1839 roku, mieści historyczną Caffè degli Specchi. Palazzo Modello powstał według projektu Giuseppe Bruniego w latach 1871–1873 na miejscu rozebranych kościołów św. Piotra i św. Rocha.
Palazzo del Governo, dawną siedzibę austriackiego namiestnictwa, wzniesiono na początku XX wieku według projektu Emila Artmanna. Po 1918 roku zmieniono część jego dekoracji, zastępując przedstawienia odnoszące się do monarchii habsburskiej symbolami dynastii sabaudzkiej. Budynek stał się następnie siedzibą prefektury.
Po południowej stronie placu znajdują się Palazzo Pitteri, Grand Hotel Duchi d’Aosta oraz Palazzo del Lloyd Triestino. Ostatni z nich został zaprojektowany przez Heinricha von Ferstela jako siedziba przedsiębiorstwa żeglugowego Österreichischer Lloyd; obecnie mieści instytucje regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska.
Pomniki Fontanna Czterech Kontynentów została wykonana w latach 1751–1754. Jej figury personifikują Europę, Azję, Afrykę i Amerykę; Australii nie uwzględniono, ponieważ w okresie powstania fontanny kontynent ten nie był jeszcze dostatecznie rozpoznany przez Europejczyków. Fontannę przenoszono w XX wieku, a podczas przebudowy placu na początku XXI wieku ustawiono ją ponownie na osi głównego wejścia do ratusza.
W pobliżu fontanny znajduje się kolumna wzniesiona dla upamiętnienia wizyty Karola VI w Trieście w 1728 roku, zwieńczona figurą cesarza. Od strony morza stoją dwa maszty flagowe, odsłonięte w 1933 roku podczas ogólnokrajowego zjazdu włoskich kierowców wojskowych.
Wydarzenia historyczne Plac był miejscem uroczystości państwowych, manifestacji i wydarzeń związanych ze zmianami przynależności państwowej Triestu. 3 listopada 1918 roku w jego pobliżu wylądowały oddziały włoskie, a generał Carlo Petitti di Roreto objął wojskowe rządy nad miastem. W marcu 1921 roku na placu odbyły się uroczystości związane z formalnym przyłączeniem regionu do Włoch.
18 września 1938 roku Benito Mussolini wygłosił na placu przemówienie, w którym zapowiedział wprowadzenie we Włoszech ustaw rasistowskich wymierzonych przede wszystkim w ludność żydowską. Wydarzenie to stało się jednym z symbolicznych momentów polityki antysemickiej włoskiego faszyzmu.
26 października 1954 roku plac wypełniły uroczystości towarzyszące zakończeniu alianckiej administracji wojskowej w strefie A Wolnego Terytorium Triestu i przejęciu administracji przez Włochy. Wydarzenie to bezpośrednio poprzedziło nadanie placowi jego obecnej nazwy.
Przebudowa w XXI wieku W latach 2001–2005 przeprowadzono kompleksową renowację placu i otaczających go elewacji. Nawierzchnię asfaltową zastąpiono płytami z piaskowca, Fontannę Czterech Kontynentów przesunięto na historyczne miejsce przed ratuszem, a w nawierzchnię od strony morza wbudowano niebieskie punkty świetlne nawiązujące do dawnej linii nabrzeża i zasypanej przystani.
Przypisy
Kategoria:Ulice i place w Trieście Kategoria:Zabytki Triestu