Gołąbek atramentowy (Russula atramentosa Sarnari) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1992 r. Mauro Sarnari pod dębami ostrolistnymi we Włoszech. Wskazał holotyp. Brak synonimów. Polską nazwę podała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–12 cm, płasko-wypukły, zagłębiony, do lekko lejkowatego, początkowo z podgiętym, potem prostym brzegiem. Powierzchnia gładka, matowa, sucha, nawet dość drobno aksamitna, od żółtawobiałej, kremowej, kości słoniowej, pomarańczowoszarej, kawy z mlekiem do kawowego brązu, u starszych okazów z bardziej szarawymi elementami kolorów. Skórka daje się ściągnąć co najwyżej do 2/5 promienia. Blaszki Dość wąskie, o szerokości do 8 mm, wąsko przyrośnięte, początkowo białe, potem kremowe, a nawet koloru kawy z mlekiem, z wiekiem wyraźnie czerniejące, możliwy jest różowawy lub łososiowy odcień. Są liczne, z blaszeczkami, czasami bardzo miejscowo lekko zespolone, rzadko rozgałęzione, gęste. Krawędzie równe, tej samej barwy, czerniejące. Trzon Wysokość 3–7 cm, grubość 1–3 cm, cylindryczny, twardy i mięsisty, pełny. Powierzchnia gładka, biała, u starszych okazów brązowiejąca. Miąższ O grubości około 1 cm w połowie promienia kapelusza, twardy, biały, co najwyżej lekko czerwieniejący, później szarzejący i czerniejący, gdy starszy, czasami z już występującą reakcją czernienia przed cięciem. W reakcji z KOH lekko żółtawy, w reakcji z gwajakolem natychmiast ciemnoniebieski, z formaliną mniej więcej czerwonawy. Smak łagodny, ale czasami lekko orzeźwiający lub cierpki w blaszkach; zapach owocowy, nie zawsze bardzo wyraźny
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej i Europie. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale w 2024 r. podano jego stanowisko.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje w różnego typu lasach i tworzy ektomykoryzę zarówno z drzewami iglastymi, jak i liściastymi. Ma szeroką amplitudę ekologiczną i rośnie w lasach strefy umiarkowanej do borealnej i górskiej.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Mykobiota Polski