Österreichischer Lloyd (wł. Lloyd Austriaco, pol. Lloyd Austriacki) – przedsiębiorstwo informacyjne, wydawnicze i żeglugowe z siedzibą w Trieście, utworzone w 1833 roku. W 1836 roku w ramach organizacji powstało towarzystwo żeglugi parowej, które rozwinęło się w jednego z największych armatorów Cesarstwa Austriackiego, a następnie Austro-Węgier. Przedsiębiorstwo obsługiwało połączenia pasażerskie, towarowe i pocztowe na Adriatyku, Morzu Śródziemnym oraz trasach prowadzących do portów Bliskiego Wschodu, Indii i Azji Wschodniej.
Początkowo Österreichischer Lloyd zajmował się gromadzeniem i rozpowszechnianiem informacji dotyczących żeglugi, handlu i ubezpieczeń morskich. Po utworzeniu sekcji żeglugowej prowadził również stocznię, warsztaty techniczne, drukarnię i działalność wydawniczą. Po rozpadzie Austro-Węgier i przyłączeniu Triestu do Włoch działalność armatorską kontynuowano pod nazwą Lloyd Triestino.
Powstanie Organizację utworzyła w 1833 roku grupa triesteńskich przedsiębiorców, bankierów, armatorów i przedstawicieli towarzystw ubezpieczeniowych. Wzorowano ją na londyńskich instytucjach związanych z handlem morskim, przede wszystkim na Lloyd’s of London. Jej podstawowym zadaniem było pozyskiwanie informacji o ruchu statków, cenach towarów, warunkach handlu, wypadkach morskich oraz ryzyku ubezpieczeniowym.
Informacje pozyskiwano za pośrednictwem rozbudowywanej sieci korespondentów działających w europejskich i pozaeuropejskich portach. Österreichischer Lloyd przekazywał je kupcom, armatorom, ubezpieczycielom i instytucjom państwowym. Z powstaniem przedsiębiorstwa związany był m.in. Karl Ludwig von Bruck, triesteński przedsiębiorca, a następnie austriacki minister handlu i finansów.
Pierwszą część organizacji stanowiła sekcja informacyjna, prowadząca także działalność prasową. Wydawała ona włoskojęzyczne czasopismo Giornale del Lloyd Austriaco di notizie commerciali e marittime, zawierające informacje o żegludze, handlu zagranicznym, cenach i wydarzeniach w portach.
Utworzenie przedsiębiorstwa żeglugowego W 1836 roku powołano drugą sekcję organizacji – Società di navigazione a vapore del Lloyd Austriaco, czyli Towarzystwo Żeglugi Parowej Austriackiego Lloydu. Utworzenie sekcji żeglugowej uznaje się za początek właściwej działalności przedsiębiorstwa jako armatora. Jego pierwsze regularne połączenia prowadziły z Triestu do Wenecji oraz Konstantynopola.
Pierwsze statki parowe przedsiębiorstwa zbudowano w stoczniach brytyjskich. Jednostki przewoziły pasażerów, towary, korespondencję i przesyłki urzędowe. Umowy pocztowe zawierane z władzami państwowymi zapewniały przedsiębiorstwu stałe dochody i wzmacniały jego powiązania z administracją austriacką.
W 1844 roku Österreichischer Lloyd przejął od Pierwszego Naddunajskiego Towarzystwa Żeglugi Parowej połączenie prowadzące przez Konstantynopol do Smyrny wraz z wykorzystywanym na nim wyposażeniem. Rok później spółkę uznano za podmiot obsługujący przewozy pocztowe monarchii austriackiej.
Rozwój sieci połączeń W połowie XIX wieku statki przedsiębiorstwa łączyły Triest z portami Adriatyku, Wysp Jońskich, Grecji, Egiptu, Syrii i Azji Mniejszej. Rozbudowa sieci kolejowej, w tym otwarcie w 1857 roku linii kolejowej łączącej Triest z Wiedniem, zwiększyła znaczenie portu jako punktu przeładunkowego między Europą Środkową a wschodnią częścią Morza Śródziemnego.
Otwarcie Kanału Sueskiego w 1869 roku umożliwiło rozwinięcie połączeń oceanicznych. W uroczystościach otwarcia kanału uczestniczyły należące do Österreichischer Lloyd parowce Pluto, Vulcan i America. Następnie uruchomiono linię z Triestu do Bombaju oraz regularne połączenie z Port Saidem.
W 1879 roku trasę przedłużono do Kolombo, a na początku 1880 roku do Singapuru i Hongkongu. W kolejnych dziesięcioleciach przedsiębiorstwo obsługiwało również połączenia do Szanghaju i Jokohamy. Najważniejszymi pod względem ruchu pasażerskiego i dochodów były linie prowadzące do Aleksandrii i Bombaju.
Na początku XX wieku Österreichischer Lloyd rozpoczął organizowanie rejsów turystycznych. W 1906 roku wykorzystywano do tego statek Bohemia, a od 1907 roku przebudowany parowiec Thalia, odbywający rejsy po Morzu Śródziemnym oraz do portów Bliskiego Wschodu.
Flota i zaplecze techniczne Początkowo przedsiębiorstwo korzystało głównie ze statków zbudowanych w Wielkiej Brytanii. Wraz z rozwojem floty utworzono własne warsztaty remontowe oraz zaplecze stoczniowe w Trieście. Budowę arsenału Österreichischer Lloyd w dzielnicy Sant’Andrea rozpoczęto w 1853 roku, a zakład rozpoczął działalność w 1856 roku.
Arsenał obejmował doki, pochylnie, warsztaty mechaniczne, kuźnie, magazyny i urządzenia służące do budowy oraz obsługi statków parowych. Przedsiębiorstwo stopniowo zastępowało jednostki kołowe parowcami śrubowymi, a następnie wprowadzało statki o żelaznych i stalowych kadłubach.
Wraz z rozwojem tras oceanicznych wprowadzano większe jednostki pasażersko-towarowe, wyposażone w kabiny różnych klas, jadalnie, salony, pomieszczenia pocztowe i urządzenia do przewozu ładunków. Nazwy statków często nawiązywały do miast, regionów oraz postaci związanych z monarchią habsburską.
Załogi odzwierciedlały wieloetniczny charakter austriackiego wybrzeża Adriatyku. Marynarze i oficerowie pochodzili m.in. z Triestu, Istrii, Dalmacji i Zatoki Kotorskiej, natomiast jednym z podstawowych języków używanych w przedsiębiorstwie pozostawał język włoski.
Siedziby i działalność wydawnicza Pierwsze biura przedsiębiorstwa mieściły się w centrum Triestu, m.in. w rejonie Piazza Tommaseo i Piazza della Borsa. W związku z rozwojem spółki postanowiono wznieść reprezentacyjną siedzibę przy głównym placu miasta. Palazzo del Lloyd zbudowano w latach 1880–1883 według projektu wiedeńskiego architekta Heinricha von Ferstela.
Österreichischer Lloyd prowadził własną drukarnię, utworzoną w 1842 roku. Publikowano w niej czasopisma, rozkłady rejsów, taryfy przewozowe, mapy, przewodniki, plakaty i materiały reklamowe. Wydawnictwa przedsiębiorstwa służyły zarówno obsłudze pasażerów i handlu, jak i promocji portów oraz regionów objętych siecią połączeń.
Pierwsza wojna światowa i przekształcenie Wybuch I wojny światowej przerwał większość międzynarodowych połączeń Österreichischer Lloyd. Część statków została wykorzystana przez marynarkę wojenną Austro-Węgier jako transportowce, jednostki pomocnicze lub statki szpitalne. Inne jednostki pozostały w portach państw neutralnych albo zostały utracone podczas działań wojennych.
Po rozpadzie monarchii habsburskiej i zajęciu Triestu przez wojska włoskie przedsiębiorstwo znalazło się pod kontrolą włoską. Pierwsze połączenia wznowiono w 1919 roku, posługując się nazwą Lloyd Triestino. W 1922 roku przeprowadzono reorganizację przedsiębiorstwa oraz zastępowano austriackie nazwy statków ich włoskimi odpowiednikami.
Dalszą działalność prowadził Lloyd Triestino, który przejął część floty, pracowników, infrastruktury i połączeń Österreichischer Lloyd. Spółka została następnie związana z rodziną Cosulichów, a w 1933 roku objęta kontrolą państwa włoskiego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Przedsiębiorstwa żeglugowe