Janusz Zaucha (ur. 1 sierpnia 1926 w Toruniu, zm. 19 września 2026) – polski profesor nauk przyrodniczych, specjalista w zakresie materiałoznawstwa rybackiego i techniki połowu ryb, zawodowo związany z Morskim Instytutem Rybackim w Gdyni.
Życiorys alt=Major Stanisław Zaucha i jego syn Janusz Zaucha w Gdyni na ul. 10 lutego w 1938 roku.|mały|Mjr Stanisław Zaucha i jego syn Janusz Zaucha w Gdyni na ul. 10 lutego w 1938 r. Syn oficera Wojska Polskiego Stanisława Zauchy (1894–1964) i Jadwigi z Szatków. Miał brata Bogusława (1928–1982). W związku ze służbą wojskową ojca często zmieniał miejsce zamieszkania: mieszkał w Toruniu, Wilnie i Gorlicach. W 1937 r. wraz z rodziną osiadł w Gdyni, skąd w 1939 r. został wysiedlony do Gorlic, gdzie kształcił się w ramach tolerowanej przez okupantów Szkoły Handlowej i równolegle tajnego nauczania. Po wojnie powrócił wraz z rodziną do Gdyni.mały|Janusz Zaucha przy przeglądzie żaków przed skierowaniem ich do impregnacji, lata 50 W 1946 r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej. gdzie w 1950 r. podjął pracę w Katedrze Chemii Organicznej u Leona Kamieńskiego. W 1953 r. powodowany niechęcią do postępującego procesu degradacji szkolnictwa wyższego zdecydował się na przejście do Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni, z którym związał się do 1997 r. Stworzył tam od podstaw Laboratorium Materiałoznawstwa i terenowe laboratorium badawcze, w którym badał zachowanie przędz sieciowych w warunkach naturalnych, tj. w wodzie morskiej. W 1957 r. otrzymał stanowisko Kierownika Zakładu Techniki Rybackiej.
W latach 1953–1968 prowadził badania zdolności sieci do połowu określonych gatunków ryb – selektywności różnych rodzajów pławnic na lugrotrawlerach typu B-11. Wprowadził do literatury naukowej pojęcie „jadro”. Efektem tych badań stała się praca doktorska Wpływ rożnego rodzaju jader pławnicowych na skład połowów śledzia, jakość surowca i czasochłonność eksploatacyjną przy połowach na Morzu Północnym obroniona w 1969 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie. Prowadzone przez niego badania na łowiskach amerykańskich pozwoliły na przygotowanie pracy habilitacyjnej Porównanie właściwości techniczno-eksploatacyjnych włoków pelagicznych stosowanych na statkach B-23 oraz wpływu koloru na ich wydajność połowową, obronionej w 1976 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności Akademii Rolniczej w Szczecinie. W 1987 r. otrzymał tytuł profesora nauk przyrodniczych.
W latach 1976–1987 prowadził badania selektywności sprzętu trałowego na Oceanie Antarktycznym (rejs na statku naukowo-badawczym RV Profesor Siedlecki w latach 1978–1979) oraz na przybrzeżnych łowiskach Bałtyku, dla których opracował selektywny stawny niewód śledziowy. Po załamaniu się połowów dalekomorskich prowadził w latach 1987–1997 badania selektywności połowów bałtyckiego dorsza przy wykorzystaniu net dorszowych. Dorobek naukowy Janusza Zauchy obejmuje ponad 260 publikacji, w tym ponad 50 oryginalnych prac naukowych oraz 20 patentów.
Życie prywatne W 1951 ożenił się z Haliną Karwacką (Siuchenką) (1923–2024). Ojciec dwóch synów: ekonomisty Jacka Zauchy (ur. 1960) oraz hematologa (ur. 1963).
Nagrody i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1992) Złoty Krzyż Zasługi (1985) Nagroda Ministra Żeglugi za wdrożenie materiałów stylonowych do przemysłu rybnego (1964 i 1965) Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, za wdrożenia na statku B-24 Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1976) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1973) Nagroda Ministra Gospodarki Morskiej za opracowanie stawowego niewodu Śledziowego (1984) Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (1976) „Gdynia – za zasługi” (1987) Złota Honorowa Odznaka PTTK Odznaka „Zasłużony Działacz Turystyki”
Pozostała aktywność Aktywny turysta i krajoznawca, członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), wiceprzewodniczący Oddziału Morskiego PTTK w Gdyni, Organizator Turystyki, Przewodnik po Trójmieście i okolicach, Instruktor Ochrony Przyrody. Przodownik turystyki Górskiej (GOT), Kolarskiej (KOT) i Kajakowej (GOT).
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Gdańskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu Kategoria:Ludzie związani z Gdynią Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Gdańskiej Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy badacze rejonów polarnych Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2026