Piestrownik białobrązowy (Sclerogaster hysterangioides (Tul. & C. Tul.) Zeller & C.W. Dodge) – gatunek grzybów należący do rodziny Sclerogastraceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sclerogaster, Sclerogastraceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisali go w 1851 r. Louis René Tulasne i Charles Tulasne, nadając mu nazwę Hydnangium hysterangioides. W 1935 r. Sanford Myron Zeller i Carroll William Dodge przenieśli go do rodzaju Sclerogaster. Synonimy naukowe: Hydnangium hysterangioides Tul. & C. Tul. 1851 Octaviania hysterangioides (Tul. & C. Tul.) Lloyd 1922 Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W internetowym atlasie grzybów jest traktowany jako synonim Sclerogaster compactus, ale według Index Fungorum są to odrębne gatunki.
Morfologia Owocniki Podziemne, zamknięte, kuliste, prawie kuliste lub jajowate, o długości 10–18 mm i szerokości 8–15 mm. Perydium początkowo białe, po dotknięciu szybko zmieniające kolor na bladożółtoochrowy. Na powierzchni ma resztki grzybni i sznury grzybniowe łączące go z ziemią, podczas suszenia odpadające. Gleba jasnożółta, zwarta, z widocznymi komorami i białymi żyłkami w niektórych miejscach. Kolumella o różnych kształtach i rozmiarach, wyrastająca od podstawy do połowy długości podstawy lub wzdłuż całej podstawy, o szerokości 0,4–2,7 mm czasami ledwo widoczna podczas suszenia podstawy lub w ogóle nieobecna. Owocniki mają bardzo silny, nieprzyjemny zapach przypominający naftalinę. Cechy mikroskopowe Perydium dwuwarstwowe, o średnicy od 210 do 380 μm. Egzoperydium o średniej grubości 120 μm, złożone z gęsto splecionych strzępek o szerokości 5–6,5 μm i dekstrynoidalnych ścianach komórkowych o grubości około 2 μm. Endoperydium o średniej grubości 140 μm, pseudoparenchymatyczne, składające się głównie z elementów jajowatych i prawie kulistych, a także wielokątnych, 4–18 × 2,5–13 μm (4 × 2,5; 5,5 × 5,5; 9 × 7; 18 × 13), o grubości ścianki około 1 μm. Gleba składa się z komór o różnym kształcie, wypełnionych podstawkami i bazydiosporami rozdzielonymi tramą złożoną z przeplatających się strzępek o szerokości 3 μm i grubości ścianki 0,5 μm. Bazydiospory prawie kuliste, kuliste do jajowatych (4,2–)4,3–5,4(–5,7) × (3,9–)4–5(–5,5) μm, Qav = 1,06, grubość ścianki około 1 μm, ozdobione małymi brodawkami o różnych kształtach, czasami ledwo widocznymi. Brodawki 0,44–0,88 μm wysokości, z widocznym, ale niełatwym do zauważenia wierzchołkiem, o szerokości 0,8–1,5 μm, zazwyczaj o długości 0,8 μm.
Występowanie i siedlisko Grzyb podziemny, wskutek czego trudny do odszukania. W Polsce znane było tylko jedno stanowisko, podane przez Klingraeffa w 1881 r. W. Wojewoda w 2003 r. zaliczył go do gatunków w Polsce wymarłych, ale w 2022 r. Chachuła podał nowe stanowisko.
Jest grzybem mykoryzowym występującym w lasach pod ziemią.
Przypisy
Kategoria:Grzyby podziemne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Sclerogastraceae