Baptysterium św. Jana Chrzciciela w Koprze (, ), nazywane także rotundą Matki Bożej z Góry Karmel – romańskie baptysterium położone po północnej stronie katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w historycznym centrum Kopru. Jest wolno stojącą rotundą, zaliczaną do najstarszych zachowanych romańskich budowli sakralnych miasta.

Obiekt jest wpisany do słoweńskiego rejestru nieruchomego dziedzictwa kulturowego pod numerem EŠD 238 i ma status zabytku o znaczeniu lokalnym.

Historia Baptysterium wzniesiono prawdopodobnie między X a XII wiekiem jako budowlę przeznaczoną do udzielania chrztu. Początkowo pozostawało oddzielone od sąsiedniego kościoła katedralnego, zgodnie ze średniowieczną tradycją sytuowania baptysteriów jako samodzielnych budowli w pobliżu głównych świątyń miejskich.

W 1317 roku rotundę przebudowano. Z tego okresu pochodzi część przekształceń otworów i układu architektonicznego, przy zachowaniu zasadniczego romańskiego korpusu. W źródłach obiekt występował pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, patrona tradycyjnie związanego z funkcją baptysterium.

W latach 1747–1749 wnętrze zostało przekształcone w stylu barokowym i zaczęło pełnić również funkcję kaplicy Matki Bożej z Góry Karmel. Zmiany objęły wystrój wnętrza, nie naruszając jednak podstawowej formy romańskiej rotundy.

W latach 1933–1935 przeprowadzono prace konserwatorskie i restauratorskie, których celem było odsłonięcie oraz zabezpieczenie romańskiej struktury budowli. Obiekt zachował funkcję sakralną, a równocześnie stanowi część zespołu zabytkowego katedry, dzwonnicy miejskiej i placu Brolo.

Architektura Baptysterium ma formę kamiennej rotundy przykrytej ceglaną kopułą. Zewnętrzną elewację dzieli szesnaście płytkich lizen, pomiędzy którymi rozmieszczono potrójne ślepe arkady oraz niewielkie okna. Romański portal jest zamknięty półkoliście i ozdobiony prostą lunetą.

Regularny, centralny układ budowli odpowiada jej pierwotnej funkcji chrzcielnej. W środku zachował się basen lub zagłębienie związane z dawnym obrzędem chrztu, a przestrzeń przykrywa murowana kopuła. W jej wnętrzu znajduje się malowidło przedstawiające Chrystusa Pantokratora.

Romański korpus kontrastuje z elementami barokowego wyposażenia wprowadzonymi w XVIII wieku. Kolejne przebudowy nie zatarły jednak pierwotnej formy rotundy, dzięki czemu obiekt pozostaje jednym z najczytelniejszych przykładów architektury romańskiej w historycznym centrum Kopru.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Zabytki w Koprze Kategoria:Baptysteria Kategoria:Architektura romańska w Słowenii