Newmania N.S.Lý & Škorničk. − rodzaj roślin z rodziny imbirowatych. Należy do niego siedem gatunków występujących endemicznie w Wietnamie.
Nazwa naukowa została nadana na cześć z Królewskiego Ogrodu Botanicznego w Edynburgu i honoruje jego wkład w badanie rodziny imbirowatych.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne osiągające 1 metr wysokości.
Pędy Podziemne, rozgałęzione kłącze. Pędy ulistnione z dobrze rozwiniętą nibyłodygą, pochwami liściowymi rurkowatymi u nasady, języczkami liściowymi dwuwrębnymi, krótkimi lub nieobecnymi ogonkami liściowymi i licznymi liśćmi (5–15).
Kwiaty Zebrane w kłos, wyrastający z kłącza na szypule blisko nasady ulistnionego pędu, płożący się na ziemi lub wzniesiony, luźny lub gęsty. Rzadko kwiatostan może pojawić się na szczycie ulistnionego pędu. Przysadki podtrzymują pojedynczy kwiat, u nasady położone w dwóch rzędach, wierzchołkowo skrętolegle. Listki zewnętrznego okółka okwiatu zrośnięte w rurkę z jednostronnym rozcięciem, wierzchołek z pojedynczym, raczej tępym ząbkiem i czasami jednym lub dwoma małymi ząbkami po bokach. Środkowy listek wewnętrznego okółka trójkątny, jajowaty, wklęsły, ostro zakończony, boczne listki wąskojajowate, z zaostrzonym wierzchołkiem. Boczne prątniczki płatkowate. Warżka szeroko odwrotniejajowata do klinowatej, głęboko dwuwrębna. Pręcik z dobrze rozwiniętą nitką. Pylniki pękające wzdłużnie na całej długości. Grzebień łącznika nieobecny. Słupek z owalnym znamieniem. Ostiola skierowana mniej więcej ku górze, orzęsiona. Zalążnia niedoskonale trójkomorowa (jednokomorowa wierzchołkowo).
Owoce Owalne do eliptycznych torebki z jajowatymi do odwrotniejajowatych, kanciastymi nasionami z nieregularnie poszarpaną osnówką.
Biologia i ekologia Fenologia Kwitnie od kwietnia do maja i owocuje do lipca.
Siedlisko Rosną w wilgotnych i zacienionych zaroślach wtórnego lasu liściastego, zdominowanego przez dwuskrzydłowate.
Cechy fitochemiczne W olejku eterycznym z kłącza N. orthostachys zidentyfikowano monoterpeny (74,2%), w tym , α-pinen, , kamfen i limonen. W kłączu N. serpens obecne są monoterpeny i seskwiterpeny, w tym β-pinen, i . Olejki wykazują działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Olejki eteryczne z kłączy N. sontraensis zawierają monoterpeny, w tym β-pinen, 1,8-cyneol, bicyklogermakren, octan α-terpinylu, α-pinen i kamfen, z kolei olejki z liści tej rośliny zawierają seskwiterpeny, w tym bicyklogermakren, , i octan α-terpinylu.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj zaliczany do plemienia Zingibereae, podrodziny Zingiberoideae w rodzinie imbirowatych (Zingiberaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales).
Wykaz gatunków Newmania bambusifolia Škorničk., Vuong & Bao Newmania cristata Luu, H.Ð.Trần & Škorničk. Newmania gracilis Škorničk., Q.B.Nguyen & H.Ð.Trần Newmania orthostachys N.S.Lý & Škorničk. Newmania serpens N.S.Lý & Škorničk. Newmania sessilanthera Luu & Škorničk. Newmania sontraensis H.Ð.Trần, Luu & Škorničk.
Zagrożenie i ochrona Sześć gatunków znajduje się na czerwonej liście IUCN. Jeden (N. cristata) ze statusem gatunek najmniejszej troski (LC), cztery (N. sessilanthera, N. gracilis, N. orthostachys i N. sontraensis) ze statusem gatunek zagrożony (EN) i jeden, N. serpens ze statusem gatunek krytycznie zagrożony (CR).
Przypisy
Kategoria:Imbirowate