Janczowa – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Korzenna.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Janczowa liczy 551 mieszkańców i obejmuje obszar 521,23 haSołectwo Janczowa - Gmina Korzenna.
Janczowa położona jest w regionie Pogórza Rożnowskiego, które rozciąga się pomiędzy dolinami rzek Dunajec i Biała. Najwyższym wzniesieniem w okolicy jest Dąbrowska Góra (583 m) i Kobylnica (579 m) leżąca w granicach Miłkowej: całkowicie odkryte, niezalesione, pokryte polami uprawnymi wzniesienie Pogórza Rożnowskiego, które uchodzi za jeden z najlepszych punktów widokowych na Pogórzu RożnowskimSystem informacji przestrzennej, Gmina Korzenna, https://korzenna.e-mapa.net/.
W Janczowej działa szkoła podstawowaSzkoła podstawowa w Janczowej, https://www.spjanczowa.pl/, [dostęp 2024-11-28]., a także kaplica pod wezwaniem św. Kingi, poświęcona 13 sierpnia 1995 r. przez bp. Jana Styrnę25 lat kaplicy w Janczowej, https://tarnow.gosc.pl/gal/pokaz/6425601.25-lat-kaplicy-w-Janczowej/17#gt, [dostęp 2024-11-27]..
W 2008 r. powstało „Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Janczowa: Janczowska Wspólnota”Janczowska wspólnota Aktywnie działa Zespół Regionalny "Janczowioki"„Janczowioki” wywijały na festiwalowej scenie, że hej! Żywioł, energia, https://sadeczanin.info/telewizja/janczowioki-wywijaly-na-festiwalowej-scenie-ze-hej-zywiol-energia oraz zespół „Małe Janczowioki”Małe Janczowioki, https://swietodziecigor.pl/uczestnik/male-janczowiokiMałe Janczowioki skarby Janczowej, https://miodnyszlak.pl/male-janczowioki-skarby-janczowej/ założone w 2008 r. przez Marię KogutZespół Regionalny JanczowiokiJanczowioki. Mieszkaniec Janczowej Łukasz Michalik prowadzi "Klub Karate Kyodokyokushin RONIN Korzenna"Por. Strona internetowa Klubu Ronin: https://roninkorzenna.sportbm.com/, Facebook: https://www.facebook.com/people/Klub-Karate-Kyodokyokushin-RONIN-Korzenna/61565373081789/?_rdr&checkpoint_src=any .
Integralne części wsi +Integralne części wsi Janczowa SIMC Nazwa Rodzaj0435672 Brzezie część wsi0435689 Folwark część wsi0435695 Łąki część wsi0435703 Ulesie część wsi
Historia Pierwsze znane świadectwo o Janczowej zamieszczone jest w „Księgach ziemskich krakowskich” (Acta terrestria Cracoviensia) i datowane na 22 lipca 1404, kiedy to Tomasz Trzecieski herbu Strzemię kupił za 400 grzywien od Ottona z Tochołowa herbu Topór, kanonika i scholastyka krakowskiego, rektora Uniwersytetu KrakowskiegoPor. Jerzy Sperka, Szafrańcowie herbu Stary Koń. Z dziejów kariery i awansu w późnośredniowiecznej Polsce, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 1986, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2001, s. 107, 112. oraz jego bratanków, wieś Janczową w parafii Siedlce, a także części w Stróżach Wyżnych i Niżnych w parafii Wilczyska oraz PrzydonicyPor. Marian Wolski, Trzeciescy herbu Strzemię, Małopolska rodzina szlachecka XIV-XVI wieku, Towarzystwo Naukowe „Societas Vistulana”, Kraków 2005, s. 75. Na podstawie: Acta terrestria Cracoviensia t.5 [Księgi ziemskie krakowskie], rękopis przechowywany w Archiwum Państwowym w Krakowie..
Kolejne wzmianki o Janczowej w dokumentach XV i XVI w. przedstawione są pod opracowanym przez Zofię Leszczyńską-Skrętową hasłem "Janczowa" w "Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu".
Według zapisów w Księgach ziemskich krakowskich w 1501 r. Janczowa należała do powiatu czchowskiego. W zapisach z 1536 r. oraz 1581 r. zaliczana była już do powiatu sądeckiego.
W 1585 r. nastąpiło rozgraniczenie wsi Janczowa od wsi Łyczana i Trzeciesz [dziś Trzycierz] polegające na usypaniu trzech kopców narożnych: Pierwszy z nich na południe od wsi Trzeciesz, drugi na zachód od Janczowej, trzeci na wschodzie od Łyczanej.
Od początku XV wieku Janczowa, wioska rycerska, należała do przedstawicieli rodziny Trzecieskich, która wydała wiele wybitnych postaci z Andrzejem Trzecieskim na czele. W dokumentach z XV i XVI wieku wielokrotnie pojawiają się zapisy dotyczące tych dóbr. Wiemy, że w 1463 r. bracia Jakub, Stanisław i Jan z Trzeciesza podzielili posiadłości Trzecieskich. Jakub i Stanisław otrzymali m.in. po połowie wsi Janczowa. Zgodnie z zapisem z 16 maja 1463 "Jakub Trzeceski oświadczył, że otrzymał tysiąc marek wspólnej monety krakowskiej jako pożyczkę od Katarzyny, wdowy po Jaksie, dziedziczki z Małej Łososiny. Na poczet tych tysiąca marek zastawił jej całe swoje wsie: Andrzejowice, Stroszyna i połowę Janczowej, które przypadły mu w udziale w wyniku działu majątku przeprowadzonego z braćmi..."Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, Tom 2, s. 676, http://dir.icm.edu.pl/Starodawne_Prawa_Polskiego_Pomniki/Tom_2/676 [dostęp 2025-06-30]. Tysiąc marek zwyczajnej monety krakowskiej (mille marcas communis pecuniae monetae Cracoviensis) oznaczało sumę rozliczaną w ramach systemu monetarnego używanego w późnośredniowiecznej Polsce. Marka była jednostką obrachunkową, przeliczaną w systemie krakowskim na 48 groszy, a zatem 1000 marek odpowiadało 48 000 groszy krakowskich. Grosz krakowski był srebrną monetą obiegową o masie ok. 2,5 g i wartości wystarczającej, by pokryć dzienne wynagrodzenie robotnika najemnego. Było to sumie około 9,5 kg czystego srebra. Por. Marian Gumowski, Moneta w kulturze wieków średnich, Warszawa 1970, s. 72–74; Janusz Kurtyka, Latyfundium Tęczyńskie, Kraków 1999, s. 118–120..
W 1475 r. Jakub z Trzecieszy pozwał brata Stanisława, Jana i Gotarda o zabranie po śmierci jego matki następujących ruchomości z domu w Janczowej: szuba, 2 torlopy (błamy) z kun, 2 szuby podbite wiewiórkami, 8 korabielników wartości 2 florenów, kielich srebrny, 6 talerzy cynowych, 4 łyżki srebrne, 4 garnki żelazne, 1 wielki garnek, 3 postawce [sztuki jedwabiu], łóżka, pierzyny, poduszki, ręczniki, 4 wałki płótna, kołnierze, 4 czapki z popielic i 2 z soboli, 2 płaszcze, płaszcz amsterdamski, płaszcz florencki, letni płaszcz adamaszkowy, płaszcz haraszowy, oraz o wybranie z Janczowej 20 grzywien czynszu łącznie na szkodę 100 grzywien.
W 1487 r. Jakub z Trzecieszy zastawił za 60 grzywien i 100 florenów węgierskich połowę Janczowej Janowi z Trzecieszy. W 1494 r. bracia Adam, Tomasz, Jan i Andrzej z Trzecieszy podzielili swe dobra: Tomaszowi, Janowi i Andrzejowi przypadają wsie: Lipnica [Wielka], Nieczwia [dziś Niecew] i Janczowa.
W 1501 r. bracia Stanisław, Jakub i Andrzej z Trzecieszy, poręczając za swego br. Tomasza, zastawiają za 214 florenów Janowi Susowi z Kwiatkowa całą swoją wieś Trzeciesz i połowę wsi Janczowa. Jan winien wykupić 40 grzywien u szlachetnego Bartosza.
W 1502 r. Marcin z Kwiatkowa zwany Sus zapisał swej żonie Jadwidze 200 florenów wiana i 200 florenów posagu na dobrach, które zastawiał, m.in. na Trzecieszy i Janczowej.
1507 br. Stanisław i Jakub z Trzecieszy sprzedali za 700 florenów Tomaszowi Trzecieskiemu z Nieczwi [Niecwi], swemu br. stryjecznemu, całe swoje wsie Zimnawódka i Pławna oraz część wsi Janczowa. W 1509 r. wyżej wymieniony Tomasz poręczył Stanisławowi Wielogłowskiemu z Jurkowa za Zygmunta Rożna z Mogilna zwrot 340 florenów ewentualnym wwiązaniem w swe wsi: Nieczwia, Lipnica [Wielka] i Janczowa.
W latach 1470-80 dziesięcina snopowa i konopna z łanów kmieckich należały do biskupa krakowskiego, natomiast dziesięcina z folwarku do plebana w Siedlcach. W 1529 r. dziesięcina snopowa miała wartość 14 grzywien 1 grosza z Janczowej i Trzecieszy. Dziesiecina należna biskupowi w dziesięcinnym kluczu sądeckim wartości 12 groszy, a dziesięcina z ról folwarcznych plebanowi w Siedlcach. Janczowa od samego początku swojego istnienia należała do parafii w Siedlcach, która istniała już przed rokiem 1325 a proboszczowie byli kapelanami klasztoru Sióstr Klarysek w Starym Sączu.
W ciągu kolejnych wieków Janczowa miała wielu właścicieli. Rejestr dóbr ziemskich z lat 1578 – 1581 podaje, że wieś należy do Szczęsnego Feliksa Wielopolskiego herbu Starykoń. Rejestr poborowy woj. krakowskiego z roku 1629 na stronie 506 podaje, że wieś należała do Gabriela KęmpińskiegoPor. Henryk Stamirski: Sądeczyzna w r. 1692, w: Rocznik Sadecki, t. 3, 1957 r., s. 116.. Jezuita Jan Sygański w swoim dobrze opartym na źródłach dziele Z życia domowego szlachty sandeckiej w epoce dynastii Wazów podaje, że w 1655 r. 20 grudnia, puścił się Kazimierz Rożen (dzierżawca wsi Łyczana sic!) na czele 150 chłopów do Janczowej, majątku braci Olbrachta i Samuela Kempińskich; tu także brali, co pod oczy wpadło: złoto, srebro, szaty, bydło i konie. Inne gromady chłopskie rabowały w tym czasie dwory aryańskie w dolinie rzeki Białej poniżej GrybowaJan Sygański, Z życia domowego szlachty sandeckiej w epoce dynastii Wazów, nakładem Gminy Miasta Nowego Sącza, 1910, druk
Drukarnia Wł. Łozińsiego, Lwów s. 178-180, wersja elektroniczna: https://pl.wikisource.org/wiki/Z_%C5%BCycia_domowego_szlachty_sandeckiej [dostęp 2025-07-07].. Wyjaśnia on, że rozruchy chłopskie skierowane były przeciwko Aryanom w Sandeckiem dlatego, że sprzyjali Szwedom. Wynika z tego, że ówcześni właściciele Janczowej zaliczali się do braci polskich, lub im przynajmniej sprzyjali.
Wiadomo, ze jednym z dziedziców dóbr w Janczowej był Jan Stadnicki, w latach 1661-1683 burgrabia zamku sadeckiego. We wsi był w tym czasie folwark szlachecki oraz gospodarstwa 6 kmieci na półłankach [połowie łanu], 2 zagrodników z rolą i karczma na 2 prętach (1/6 łanu). W roku 1680 właścicielem wsi był już Gabriel Miłkowski.
Autor hasła "Janczowa" w trzecim tomie "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" opublikowanego w 1882 r., wśród właścicieli wymienia Gostkowskich, Zdanowskich i Antoniego Skąpskiego.
Jednym z właścicieli dziedzicznych Janczowej był baron Floryan Gostkowski (1806-1852) herbu GozdawaŚwiadczy o tym m.in. dokument przechowywany w Archiwum Narodowym w Krakowie, sygn. 29/684/663. Por. tekst Łukasza Połomskiego na profilu Facebook: ZaKorzenieni - historia gminy Korzenna: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02xob5CZ26dcSbmcgqRubkmeHNB1rwMn8YnP74bEmQkdc1Q62cBSnr31FBpqH13insl&id=61552415498270. Z rodziny Zdanowskich, właścicieli Janczowej, znany jest Tymoteusz, syn Kazimierza i Józefy Gostkowskiej. Potwierdzeniem, że był on dziedzicem Janczowej jest zapis w metryce urodzenia jego córki Józefy Ludwiki z 1833 roku (urodzona w 1829 r., metrykę sporządzono w 1833 roku)Por. Zdanowscy herbu Belina, https://miechowski_kuferek.manifo.com/cmentarz-w-chodowie, [dostęp 2025-06-22].. "Komisja Ministerialna dla zniesienia ciężarów gruntowych w Krakowie", dokumentując w latach 1851-1855 stan "Dominium Janczowa" świadczy, że należało ono do Julii ZdanowskiejPor. Dominium Janczowa (Janczowa) - Zdanowska Julia, Archiwum Narodowe w Krakowie, Zespół: C.K. Komisja Ministerialna dla zniesienia ciężarów gruntowych w Krakowie, Sygnatura 29/279/0/3.1/929, Daty 1851 – 1855, https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/de/jednostka/-/jednostka/14337536 [dostęp 2025.06.22]. . Dokument ten powstał w efekcie zniesienie pańszczyzny w Galicji. Nastąpiło ono na mocy ustawy przyjętej 31 sierpnia 1848 r. w parlamencie austro-węgierskim, którą cesarz Ferdynand ogłosił jako patent cesarski 7 września 1848 r. Reforma przeprowadzona została za odszkodowaniem dla dziedzicówPor. Krzysztof Ślusarek, Uwłaszczenie chłopów w Galicji zachodniej, Kraków 2002, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Jagellonica" z siedzibą w Instytucie Historii UJ, ul. Gołębia 13, 31-007 Kraków, Wersja elektroniczna: , https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/c9dd7b7f-bd2c-4f81-9dcd-f4815a1c604f/content, [dostęp 2025-06-22]. . W Janczowej uwłaszczeniem zostało objęte 38 gospodarstw chłopskich o łącznym areale 342 morgów (1573 sążni).