Mes Aynak – stanowisko archeologiczne położone w afgańskiej prowincji Logar, będące pozostałością po starożytnym ośrodku związanym z religią buddyjską.
Historia i badania Mes Aynak zostało odkryte w drugiej połowie XX wieku podczas badań związanych z występowaniem w tym rejonie złóż miedzi. Początkowo wykonywano badania sondażowe i dokumentację kartograficzną. Możliwości dalszych badań ograniczały jednak wydarzenia polityczne oraz konflikty zbrojne w Afganistanie. W czasie radzieckiej interwencji wykonano tam podziemne tunele badawcze związane z oceną możliwości wydobycia miedzi; w okresie rządów talibów jeden z opuszczonych tuneli był wykorzystywany przez Al-Ka’idę jako schron.
Stanowisko obejmuje pozostałości ośrodka znajdującego się na terenie historycznej Gandhary. Osadnictwo w Mes Aynak trwało od I wieku p.n.e. do X wieku; szczególny rozwój miejscowości przypadał na okres od V do VII wieku. W tym okresie funkcjonowało co najmniej siedem klasztorów buddyjskich oraz fortyfikacje. Podczas prac archeologicznych odnaleziono również zabytki ruchome, m.in. biżuterię, monety oraz przedstawienia Buddy.
W 2007 roku afgańskie władze przyznały przedsiębiorstwu China Metallurgical Group Corporation koncesję na eksploatację złóż miedzi na terenie Mes Aynak. W ramach przedsięwzięcia przewidywano rozwój infrastruktury transportowej, obejmującej drogi i linie kolejowe. Rozpoczęcie inwestycji było odkładane z uwagi na sytuację bezpieczeństwa, problemy logistyczne oraz kwestie związane z warunkami zawartego kontraktu. Plany uruchomienia wydobycia spotkały się ze sprzeciwem środowisk archeologicznych, które wskazywały na konieczność ochrony znajdujących się na tym obszarze pozostałości historycznego ośrodka. 24 lipca 2024 roku rozpoczęto prace związane z budową drogi.
Losy stanowiska i działania podejmowane w celu jego ochrony przedstawiono w filmie dokumentalnym pt. Saving Mes Aynak, którego premiera odbyła się w 2014 roku.
Przypisy
Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Afganistanie Kategoria:Buddyzm w Afganistanie