Rezerwat przyrody Przełom Strwiąża – krajobrazowy rezerwat przyrody położony w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, na terenie gminy Ustrzyki Dolne. Obejmuje 437,42 ha doliny przełomowego odcinka Strwiąża oraz otaczających ją lasów Gór Sanocko-Turczańskich. Rezerwat ustanowiono w 2025 roku.
Położenie i przedmiot ochrony Rezerwat znajduje się między Brzegami Dolnymi a Krościenkiem. Rozciąga się po obu stronach Strwiąża na odcinku około 3,5 km, pomiędzy szczytami Kiczera (645 m n.p.m.) na południowym zachodzie i Kuźmin (625 m n.p.m.) na południowym wschodzie.
Powierzchnia rezerwatu wynosi 437,42 ha, z czego 433,41 ha znajduje się na gruntach Lasów Państwowych, w leśnictwach Brzegi i Łodyna Nadleśnictwa Ustrzyki Dolne. Odcinkiem rzeki znajdującym się w jego granicach zarządza Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie”.
Przedmiotem ochrony jest krajobraz przełomowego odcinka Strwiąża wraz z otaczającymi go lasami górskimi. Strwiąż należy do dorzecza Dniestru, a jego wody odpływają do Morza Czarnego.
Przyroda Według Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie od lat 70. XX wieku na terenie obecnego rezerwatu nie prowadzono prac gospodarczych, dzięki czemu zachowały się drzewostany zbliżone do naturalnych.
Na obszarze rezerwatu odnotowano 64 stanowiska organizmów objętych ochroną, w tym 33 stanowiska cennych porostów. Wśród nich wymieniano m.in. puchlinkę i granicznika płucnika. W rezerwacie występują również orlik krzykliwy i bocian czarny; dla orlika wyznaczono dwie strefy ochronne, a dla bociana czarnego strefę ochrony gniazdowania. Obszar rezerwatu stanowi ostoję organizmów ksylobiontycznych związanych z martwym drewnem.
Utworzenie rezerwatu W publikacji z 1998 roku „Przełom Strwiąża” o powierzchni 359,23 ha wymieniono wśród wstępnych propozycji rezerwatów Parku Krajobrazowego Gór Słonnych. Według Lasów Państwowych obszar rezerwatu zaproponowali leśnicy do ochrony jeszcze w latach 90. XX wieku i wyłączyli teren z użytkowania.
W sierpniu 2024 roku projekt rezerwatu znalazł się wśród pięciu propozycji poddanych konsultacjom społecznym przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Rzeszowie. Wszystkie zgłoszone uwagi dotyczyły zwiększenia powierzchni projektowanych rezerwatów; po ich analizie oraz wizjach terenowych RDOŚ uwzględniła większość postulatów przy ustalaniu ostatecznych granic.
Rezerwat ustanowiono zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z 28 lipca 2025 roku, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego pod pozycją 3174. Przepisy weszły w życie 12 sierpnia 2025 roku; „Przełom Strwiąża” stał się wówczas 105. rezerwatem przyrody w województwie podkarpackim.
Przypisy
Kategoria:Rezerwaty przyrody w województwie podkarpackim Kategoria:Ustrzyki Dolne (gmina)