Ustawa o organizacjach niepożądanych () – potoczna nazwa ustawy nr 129-FZ podpisanej przez prezydenta Władimira Putina 23 maja 2015 roku, stanowiąca uzupełnienie ustawy o agentach zagranicznych z 2012 roku oraz . Na mocy ustawy rosyjscy prokuratorzy mogą uznawać zagraniczne organizacje za „niepożądane”, jeżeli ich działalność stanowi „zagrożenie dla podstaw porządku konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, zdolności obronnej kraju lub bezpieczeństwa państwa”.
Ustawa daje prokuratorom prawo do zamykania zagranicznych i międzynarodowych organizacji uznanych za „niepożądane”. Organizacjom grożą wysokie grzywny, a osoby z nimi powiązane mogą otrzymać kary pozbawienia wolności do 6 lat, jeśli nie rozwiążą organizacji po otrzymaniu nakazu. Kary te dotyczą również Rosjan utrzymujących kontakty z takimi organizacjami. Po rozpoczęciu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku rosyjski rząd nasilił stosowanie obu ustaw, blokując działalność mediów, organizacji praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego z krajów zachodnich.
Historia Pomysłodawcy ujawnili, że początkowym zamysłem ustawy było rozszerzenie działania ustawy o „zagranicznych agentach” na zagraniczne organizacje non-profit, jednak po wprowadzeniu sankcji gospodarczych przeciw Rosji postanowiono włączyć do nowej ustawy także aspekty ekonomiczne.
23 lipca 2024 roku Duma Państwowa przyjęła ustawę rozszerzającą kategorie organizacji, które mogą być uznane za niepożądane – odtąd mogą to być także organizacje, których założycielami lub uczestnikami są zagraniczne agencje rządowe.
Konsekwencje dla organizacji pozarządowych Organizacje uznane za niepożądane mają zakaz organizowania wydarzeń publicznych oraz posiadania i rozpowszechniania materiałów promocyjnych, w tym za pośrednictwem środków masowego przekazu. Wszystkie rosyjskie banki i instytucje finansowe mają zakaz współpracy z nimi. Po otrzymaniu zawiadomienia od prokuratury organizacje te muszą się rozwiązać. Osoby współpracujące z takimi podmiotami podlegają grzywnom i mogą mieć zakaz wjazdu do Rosji. Rosjanie utrzymujący kontakty z „niepożądanymi” organizacjami podlegają karom od grzywny do 6 lat pozbawienia wolności.
Stosowanie 25 maja 2015 roku pierwsza proponowana lista niepożądanych organizacji pozarządowych została przesłana do Prokuratury Generalnej przez deputowanego z LDPR. Lista obejmowała think tank , stowarzyszenie Memoriał, a także moskiewskie biura Human Rights Watch i Amnesty International.
7 lipca 2015 roku RIA Nowosti opublikowała listę organizacji rekomendowanych przez Radę Federacji do uznania za niepożądane. Znalazły się na niej m.in. Open Society Foundations, National Endowment for Democracy, i , a także polska Fundacja Edukacja dla Demokracji i „East European Democratic Centre” oraz trzy organizacje ukraińskie.
W lipcu 2015 roku National Endowment for Democracy stała się pierwszą organizacją oficjalnie umieszczoną na czarnej liście. W listopadzie 2015 roku dwie organizacje z sieci George'a Sorosa, Open Society Foundations i Open Society Institute Assistance Foundation, zostały zakazane na mocy tej ustawy.
Dotknięte organizacje Według stanu na roku Ministerstwo Sprawiedliwości Federacji Rosyjskiej uznało 418 organizacji zagranicznych i międzynarodowych za „niepożądane” w Rosji (w tym na okupowanych terytoriach Ukrainy); większość z nich ma siedzibę w Niemczech, na Ukrainie, w Wielkiej Brytanii oraz w Stanach Zjednoczonych.