mały|Zamieszki ewangeliczne w 1901 roku, seria krwawych wydarzeń po opublikowaniu tekstów biblijnych w demotyce Kwestia językowa w Grecji () – spór o to, czy dominującym językiem ludu i rządu Grecji powinien być język ojczysty narodu greckiego (demotyka), czy też kultywowany język literacki oparty na grece starożytnej (katharewusa). Temat ten budził ogromne kontrowersje w XIX i XX wieku, a ostatecznie rozstrzygnięto go w 1976 roku, kiedy to demotyka stała się językiem urzędowym. Omawiane zjawisko językowe, występujące również w innych częściach świata, nazywa się dyglosją.

Podłoże językoznawcze Podczas gdy językiem ojczystym Greków była demotyka, katharewusa była archaiczną i formalną odmianą, wymawianą jak nowogrecki, ale przejęła zarówno cechy leksykalne, jak i morfologiczne starożytnej greki, które język mówiony z czasem utracił. Przykłady:

Cechy morfologiczne : W ścisłym wydaniu katharewusa stosowano starożytny celownik, wiele imiesłowów oraz różne dodatkowe czasy i wzorce koniugacji czasowników . Cechy fonologiczne : Słowo katharewusa zawierało różne formy pisowni i wymowy, które nie pasowały do nowogreckiego systemu fonologicznego. Na przykład νδρ (starożytny i demotyczny /ndr/, katharewusa /nðr/); φθ (starożytny /pʰtʰ/), [α]υθ, [ε]υθ: demotyczny /ft/, katharewusa /fθ/; σθ; ρθρ. Cechy składniowe : Podczas gdy język potoczny składał się głównie ze zdań prostych (parataksa), katharewusa często stosował starożytną grecką składnię do tworzenia zdań długich i złożonych (syntaktyka), które sprawiały wrażenie wykształconej mowy i odzwierciedlały charakter starożytnego korpusu językowego. Cechy leksykalne : Zwolennicy języka formalnego odrzucili wiele popularnych greckich słów, które język grecki na przestrzeni czasu zapożyczył z innych języków, głównie z tureckiego, łaciny i włoskiego, i zastąpili je albo starożytnymi greckimi słowami, albo neologizmami . Podobnie słowa pochodzenia starogreckiego, ale obecnie w nowoczesnej formie, zostały zarchaizowane lub zastąpione standardowymi odpowiednikami starogreckimi (jak starogreckie dla „ryba” lub forma archaiczna dla współczesnego 'mała kaplica').

Różnice te sprawiły, że katharewusa była zrozumiała tylko częściowo dla Greka bez wyższego wykształcenia. Nie było ani jednej żadnej katharewusy. Zamiast tego zwolennicy języka formalnego proponowali ciągle zmieniające się warianty, które nigdy nie zostały ujednolicone. W skrajnych przypadkach odmiany te zbliżały się do greki attyckiej, ale mogły być też bliższe grece mówionej, dzięki czemu mogły być zrozumiane przez większość ludzi.

Przykładowy tekst Kwestia językowa w Grecji dotyczy współistnienia dwóch form języka greckiego, które niekiedy znacząco się różnią. Takie różnice mogą znacznie przekraczać typowe różnice stylistyczne między językiem pisanym i mówionym, formalnym i nieformalnym, co wykazano w poniższym tekście:Tekst Świętego Synodu Grecji dotyczący zatwierdzenia jego treści. Ateny, 29 kwietnia 1902 r.

Katharewusa Τὸ ὑποβληθὲν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ ἐν χειρογράφῳ πόνημα Ὑμῶν ὑπὸ τὸν τίτλον «Βίος Ἰησοῦ Χριστοῦ» παρέπεμψεν αὔτη τῷ προεδρευόντι αὐτῆς Σεβ. Ἀρχιεπισκόπῳ Σύρου, Τήνου καὶ Ἄνδρου κ. Μεθοδίῳ, ὅπως δι' ἐκθέσεως αὐτοῦ ἀναφέρῃ αὐτῇ, ἂν τὸ περιεχόμενον τοῦ πονήματος τούτου εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς παραδόσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Tò hypovlithèn tí Hierá Synódo en cheirográfo pónima Hymón hypò tòn títlon «Víos Iesoú Christoú» parépempsen auti tó proedrevónti autís Sev. Archiepiskópo Sýrou, Tínou kaì Androu k. Methodío, ópos di' ekthéseos autoú anaféri autí, an tò periechómenon toú ponímatos toútou eínai sýmfonon pròs tàs paradóseis tís Orthodóksou Ekklisías. Demotyka Το πόνημά σας που υποβλήθηκε σε χειρόγραφο στην Ιερά Σύνοδο με τον τίτλο «Βίος Ιησού Χριστού» παραπέμφθηκε στον πρόεδρό της Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Σύρου, Τήνου και Άνδρου κ. Μεθόδιο, ώστε με έκθεσή του να της αναφέρει αν το περιεχόμενο του πονήματος αυτού είναι σύμφωνο με τις παραδόσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας. To pónimá sas pou ipovlíthike se chirógrafo stin Ierá Sínodo me ton títlo «Víos Iesoú Christoú», parapémfthike ston próedró tis Sev. Archiepískopo Sírou, Tínou kai Androu k. Methódio, óste me ékthesí tou na tis anaféri an to periechómeno tou ponímatos aftoú eínai símfono me tis paradósis tis Orthódoksis Ekklisías. Tłumaczenie polskie Twoja praca, którą przedłożyłeś w rękopisie Świętemu Synodowi pod tytułem „Życie Jezusa Chrystusa”, została przesłana Metodemu, jego przewodniczącemu, arcybiskupowi Sirosu, Tinosu i Androsu, aby mógł on ocenić, czy treść tej pracy jest zgodna z tradycjami Kościoła prawosławnego.

Rozwój historyczny

Dyskusje przedrewolucyjne (1766–1830) Dyskusja rozpoczęła się pod koniec XVIII wieku, gdy Eugenios Wulgaris (1716–1806), Lambros Fotiadis, św.. Kommitas i Neofitos Dukas byli zwolennikami bardziej archaicznego języka, a także uczniowie Wulgarisa Iosipos Moisiodaks (1725–1800) i Dimitrios Katartzis ( c. 1730–1807 ), który zaproponował prostszy język, zaczęli wyrażać swoje opinie. Fanarioci byli grupą konserwatywnych i wykształconych szlachciców, którzy popierali archaiczny język i byli najważniejszymi krytykami języka ludu. Dyskusja ta później stała się kluczowa, gdy zapadła decyzja, który język powinien być jedynym językiem nowożytnego państwa greckiego, które dopiero miało powstać. Adamantios Korais (1748–1833) wywarł znaczny wpływ na dalszą dyskusję. Korais, będąc zwolennikiem języka ludu, starał się oczyścić go z elementów, które uważał za zbyt „wulgarne” i ostatecznie wynalazł katharewusu. Po długiej wojnie o niepodległość, w 1830 r. powstało nowoczesne państwo greckie; pierwszą stolicą było Nauplion, a od 1834 r. Ateny.

Katharewusa jako język nowo powstałego państwa (1830–80)

Adopcja katharewusy mały|Ekspansja terytorialna Grecji w latach 1832–1947 kluczem do zrozumienia, gdzie nauczano katharewusie Wojna niemal całkowicie zahamowała działalność wydawniczą, a wraz z nią debatę intelektualną, ale już w 1830 roku osiągnięto nieformalny konsensus co do tego, że nowe państwo powinno mieć zunifikowany język pisany, wzorowany na wersji katharewusy Koraisa; „... romantyczno-klasyczna ideologia nowego państwa, które wyłoniło się z [wojny], nie mogła tolerować używania «wulgarnej» mówionej greki; zamiast tego wprowadziła rozwiązanie kompromisowe, propagowane przez Koraisa, jako środek tymczasowy, do czasu pełnego odrodzenia się starożytnej greki. To, co miało być tymczasowym rozwiązaniem, ostatecznie jednak utrwaliło się jako ustalona forma języka greckiego w oficjalnym użyciu”Mackridge (2009), p. 158.

Jednakże przyjęcie to nie zostało wyrażone w formalnych lub prawnych warunkach określających katharewusę jako „język państwowy”.Niektóre autorytety błędnie twierdzą, że „katharewusa” została uznana za język urzędowy stanu w 1834 roku. W rzeczywistości nastąpiło to dopiero w 1911 roku (patrz sekcja „Sprzeciw wobec demotycyzmu”). Mackridge 2009 (przypis na s. 163) wymienia niektórych autorów powtarzających ten błąd i dodaje, że wynika on z „błędnej interpretacji Churmuzios 1939:1442, który stwierdza, że ​​„przepisy oświatowe z 1834 i 1836 roku zasadniczo uznawały język archaizujący za język urzędowy”. Uczynienie tego zniweczyłoby nadzieje wielu, którzy mieli nadzieję, że pewnego dnia starożytna greka przejmie tę rolę. Trudno byłoby również precyzyjnie i prawnie określić, co dokładnie oznacza „Katharewusa glossa” (w tamtym czasie katharewusa było jeszcze przymiotnikiem). W rzeczywistości jedyna wzmianka o języku w ustawodawstwie pojawiła się w ustawach oświatowych z 1834 i 1836 roku, które stanowiły, że starogrecki (a nie katharewusa) powinien być nadal jedynym językiem czytelników i podręczników używanych w szkołach.

Nie istniał też żaden oficjalny organ, który mógłby podejmować takie decyzje: „Charakterystyczne dla przypadku greckiego jest to, że podczas gdy reformy językowe w innych nowych państwach przeprowadzano przy pomocy oficjalnych i półoficjalnych organów, katharewusa rozwijała się w sposób empiryczny i niesystematyczny, bez kongresów, komisji i akademii oraz przy niewielkim oficjalnym wsparciu”Mackridge (2009), p. 164.

Sam Korais (choć był wielbicielem jasności i precyzji języka francuskiego narzuconej przepisami) wyraźnie odrzucał ideę odgórnego narzucania standardów językowych przez instytucję wzorowaną na Akademię Francuską. Jako świecki republikanin, zarówno w języku, jak i w polityce, odrzucał tę „tyranię” i opowiadał się za nieformalnym modelem „parlamentarnym”; poeci i prozaicy są „ustawodawcami”, „wybieranymi” na podstawie liczby czytelników, a ich obowiązkiem jest mądre kierowanie językiem, kierując się opinią większości i własnym przykładem. Potrzebne jest przewodnictwo, aby uniknąć „rządów tłumu” niezdyscyplinowanego i niepoprawionego języka demotycznego, jednak ostateczna władza nadal należy do ludu, którego osąd w dłuższej perspektywie decyduje, które dzieła i pisarze są „wybierani” jako klasycy do naśladowania Cała książka poświęcona Kwestii językowej w Grecji, autorstwa powszechnie uznawanego autorytetu w tej dziedzinie. Zawiera również wiele sugestii dotyczących dalszej lektury..

Zgodnie z tymi zasadami Korais bardzo starał się nie sprawiać wrażenia, że jest jednoosobową Akademią. Duża część jego prac na temat kwestii językowych została opublikowana we wstępach do 16-tomowej serii starożytnych tekstów greckich zatytułowanej Biblioteką Grecką, i nosiła skromny tytuł „Impromptu myśli o kulturze i języku greckim”. Większość jego pozostałych studiów językoznawczych została wydana w pięciu tomach zbiorowych pod jeszcze bardziej skromnym tytułem Atakta, „pomieszana mieszanka” Zasugerowano nawet, że „głównym powodem, dla którego Korais nie opublikował gramatyki języka nowogreckiego, było właśnie to, że chciał uniknąć stanowienia prawa w kwestiach gramatycznych” .

W 1833 roku, w którym zmarł Korais, opublikowano nowe wydanie zbiorcze jego przedmów „Impromptu myśli...”, dzięki czemu jego idee stały się dostępne dla znacznie szerszej publiczności niż dotychczas, a także stanowiły przykład lingwistyczny do naśladowania.

Dwa z jego pomysłów wywarły szczególny wpływ: podziw dla piękna starożytnej Grecji i przekonanie o konieczności „korygowania” współczesnego języka. Retoryka tamtych czasów „pełna jest przymiotników, takich jak „poprawny”, „bogaty”, „czysty”, „szlachetny”, a nawet „święty” w odniesieniu do starożytnej greki i/lub katharewusy, oraz ich antonimów: „niegramatyczny”, „biedny”, „skorumpowany” lub „zafałszowany”, „wulgarny” lub „podły” oraz nawet „bluźnierczy” w odniesieniu do demotyki”.

Szczególnie potępiano zapożyczenia obcego pochodzenia. Jak napisał Korais, „Pożyczanie od cudzoziemców – lub, mówiąc jaśniej, żebranie o słowa i zwroty, którymi wypełnione są już skarbnice czyjegoś języka – stwarza reputację osoby całkowicie nieuczącej się, a nawet idiotycznej, a także hańbiącej” Przetłumaczono w Mackridge (2009), s. 113..

W tym klimacie intelektualnym społeczeństwo z entuzjazmem zabrało się do pracy nad przywróceniem honoru narodowego poprzez „korygowanie” greckiego słownictwa. Piwiarnie i browary usunęły tabliczki z napisem (z włoskiego ) i postaw 'piwiarnia'. Sklepy spożywcze zdjęły (z tureckiego ) i postaw  podczas gdy różni naukowcy i profesjonaliści opracowywali i wydawali (na zaproszenie państwa) słownictwo odpowiednie dla ich dziedzin; im bardziej „oficjalna” była dana dziedzina, tym bardziej nowe słownictwo przypominało starożytną grekę.

Na przykład nowo utworzona Królewska Marynarka Wojenna Grecji wprowadziła używanie starogreckiej terminologii żeglarskiej, choć cywilni marynarze nadal posługiwali się tradycyjną terminologią, z której wiele to zapożyczenia z języka włoskiego, ze względu na wielowiekowe wpływy morskie Wenecji i Genui, a także zapożyczenia z włoskiej śródziemnomorskiej lingua franca terminologii portów Lewantyńskich Podsumowano w Mackridge (2009), s. 164..

Nadzieje w latach 30. XIX wieku