mały|Cekcynski mlyn z lat 60 Cekcyński Młyn – młyn zbożowy znajdujący się przy ul. Młyńskiej w Cekcynie, w powiecie tucholskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Został wybudowany w 1924 roku z inicjatywy Feliksa Talaśki. Pierwotnie wyposażony był w napęd parowy. Młyn prowadził działalność produkcyjną od 1924 do 2016 roku. Obecnie w obiekcie znajduje się ekspozycja poświęcona historii młyna i młynarstwa, a budynek jest udostępniany zwiedzającym.
Historia Powstanie młyna Młyn został wybudowany w 1924 roku z inicjatywy Feliksa Talaśki. Budowa była związana z przemianami technologicznymi w młynarstwie i stopniowym spadkiem znaczenia tradycyjnych młynów wiatrowych. Nowy obiekt został wyposażony w maszynę parową, która stanowiła źródło napędu urządzeń młynarskich.
Przy budowie wykorzystano elementy pochodzące z rozbiórki tzw. Wielkiego Holendra – dużego wiatraka napędzanego siłą wiatru. Znajdował się on przy obecnej ul. Młyńskiej, około 200 metrów od nowo powstałego młyna, na wzniesieniu. Część wyposażenia wcześniejszego wiatraka została przeniesiona do młyna parowego. Niektóre z tych urządzeń zachowały się do współczesności.
Właściciele przed II wojną światową Pierwszym właścicielem młyna był jego założyciel, Feliks Talaśka. Po około pięciu latach działalności sprzedał obiekt w związku z problemami finansowymi wynikającymi z kosztów inwestycji.
W 1929 roku młyn został sprzedany Franciszkowi Słomińskiemu. Według informacji opublikowanej w lokalnym Głosie Tucholskim, transakcja obejmowała młyn wraz z około 30 morgami ziemi, a jej wartość wynosiła 90 000 złotych. Zakupu dla Franciszka Słomińskiego dokonał jego ojciec, Jan Słomiński.
Franciszek Słomiński pozostawał właścicielem młyna do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku.
II wojna światowa Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej młyn został przejęty przez władze okupacyjne. Franciszek Słomiński został deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Oranienburgu, gdzie został zamordowany.
W czasie okupacji młynem zarządzał Stefan Tokarski, który wcześniej pełnił funkcję kierownika młyna za czasów Franciszka Słomińskiego.
Okres powojenny Po zakończeniu II wojny światowej młyn ponownie znalazł się w rękach rodziny Słomińskich. W 1953 roku został przejęty na własność państwa przez Rejonowy Związek Zakładów Młynarskich z siedzibą w Chojnicach.
W późniejszym okresie młyn stał się własnością Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Cekcynie.
Reprywatyzacja Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku rozpoczęły się starania rodziny Słomińskich o odzyskanie młyna. Rodzina wystąpiła do Ministra Rynku Wewnętrznego z wnioskiem o zwrot nieruchomości.
W 2004 roku zapadła decyzja dotycząca zwrotu młyna rodzinie Słomińskich. Przekazanie obiektu nie nastąpiło jednak bezpośrednio po wydaniu decyzji. Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” przez kolejne trzy lata nie przekazywała nieruchomości.
W 2007 roku młyn faktycznie powrócił w ręce rodziny Słomińskich.
Działalność młyna Cekcyński Młyn był przede wszystkim młynem żytnim. W początkowym okresie jego podstawowym zadaniem było śrutowanie zboża dostarczanego przez okolicznych rolników. W późniejszych latach działalność młyna została rozszerzona. Produkowano w nim między innymi mąkę żytnią, mąkę pszenną oraz kaszę mannę.
Pierwotnym źródłem napędu była maszyna parowa. Woda wykorzystywana w związku z funkcjonowaniem młyna pochodziła ze studni znajdującej się przy obiekcie oraz z pobliskiego Jeziora Główka.
Po elektryfikacji Cekcyna, przypadającej na lata 50. i 60. XX wieku, napęd parowy został zastąpiony silnikiem elektrycznym. Maszyna parowa została wówczas usunięta z młyna.
Młyn zachował funkcję produkcyjną przez ponad dziewięć dekad. Działalność młynarska prowadzona była od 1924 do 2016 roku. W październiku 2016 roku produkcja została zakończona z powodu rosnących kosztów działalności i jej ekonomicznej nieopłacalności.
Budynek i wyposażenie mały Budynek młyna posiada około czterech i pół kondygnacji. Trzy niższe kondygnacje wykonane są w konstrukcji murowanej, natomiast najwyższa kondygnacja ma konstrukcję drewnianą. Zasadnicza konstrukcja budynku pochodzi z okresu jego budowy w 1924 roku. W kolejnych dziesięcioleciach przeprowadzano remonty, naprawy i modernizacje związane z funkcjonowaniem zakładu.
W młynie zachowały się urządzenia i elementy wyposażenia związane z jego działalnością produkcyjną. Część wyposażenia pochodzi z wcześniejszego młyna wiatrowego i została przeniesiona do obecnego obiektu.
Współczesność We wrześniu 2025 roku powstało Stowarzyszenie Cekcyński Młyn Inicjatyw, którego działalność obejmuje między innymi zachowanie i popularyzację historii młyna.
W ramach działalności stowarzyszenia obiekt został udostępniony zwiedzającym. W budynku utworzono ekspozycję prezentującą zachowane wyposażenie oraz historię młyna i młynarstwa. Młyn jest udostępniany do zwiedzania z przewodnikiem. Obiekt wykorzystywany jest również do działalności edukacyjnej, warsztatowej i kulturalnej.
Bibliografia Ziółkowski, Wojciech, Młynarium Cekcyna, Cekcyn 2020.
Przypisy
Linki zewnętrzne Cekcyński Młyn
Młyn Cekcyn