Baże () – zimny sos wywodzący się z kuchni gruzińskiej, którego podstawowymi składnikami są orzechy włoskie, czosnek i przyprawy. Stanowi nieodłączną część kultury gastronomicznej Gruzji i jest szeroko rozpowszechniony na terenie całego państwa. Baże zalicza się do kategorii potraw świątecznych i obrzędowych, szczególnie przygotowywanych podczas Bożego Narodzenia, Nowego Roku oraz innych świąt i uroczystości rodzinnych.
Z punktu widzenia technologii żywieniowej baże to emulsja oleju z orzechów włoskich i wody (lub bulionu), stabilizowana przez włókna roślinne i przyprawy. Tradycyjna metoda jego przygotowania zakłada wcześniejsze wyciśnięcie (ekstrakcję) oleju z orzechów włoskich.
Baże stanowi potrawę samą w sobie, jak i składnik innych potraw.
Etymologia Pochodzenie terminu „baże” jest złożone i stanowi przedmiot dyskusji w gruzińskim językoznawstwie i etnografii. Najbardziej rozpowszechniona wersja wiąże słowo „baże” z językiem megrelskim. W tymże „bżа” () oznacza „słońce”, a także „mleko”. Konsystencja i wygląd sosu – jasna, mleczna emulsja – mogą być właśnie związane z tym leksemem.
W „Słowniku megrelsko-gruzińskim” Otara Kadżaji potwierdzone jest słowo „baża”, które definiowane jest jako „sok z orzechów włoskich” lub „sos orzechowy”. Występuje również czasownik „bażua” (dabażwa) oraz imiesłów „bażili” oznaczający „coś zanurzonego w sosie orzechowym”.
Składniki Do przygotowania klasycznego baże potrzebne są następujące składniki: orzechy włoskie; czosnek; przyprawy: aksamitka (Tagetes patula); kolendra siewna (Coriandrum sativum); kozieradka błękitna (Trigonella caerulea); papryka czerwona (Capsicum annuum); ocet (winny lub jabłkowy), rzadziej sok z granatu lub cytryna; przegotowana, zimna woda lub bulion drobiowy.
Wykorzystanie Sos jest wykorzystywany jako baza lub dodatek do wielu gruzińskich potraw, np.: Saciwi – danie składające się z drobiu (zazwyczaj kurczaka lub indyka), gotowanego i podawanego na zimno z baże. Potrawa cieszy się szczególną popularnością podczas uroczystości i świąt. Warzywa – sos można podawać z warzywami, takimi jak bakłażany lub ziemniaki, jako dressing. Sos do maczania – baże służy jako dip do chleba lub jako sos do grillowanych mięs.
Przypisy
Kategoria:Kuchnia gruzińska Kategoria:Sosy Kategoria:Dipy