Wieża ciśnień przy ul. ks. mjr. Karola Woźniaka w Katowicach – wieża ciśnień z 1912 roku w Katowicach-Utemanie, w dzielnicy Szopienice-Burowiec, zbudowana na potrzeby Huty Saeger, która działała dla Huty Uthemann, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego, nieużytkowana.

Historia Wieża została wybudowana w 1912 roku. Została prawdopodobnie zaprojektowana przez Emila i Georga Zillmannów, który opracowali projekty innych budynków huty cynku w kompleksie Gwarectwa Spadkobierców Gieschego. Wieża została zbudowana na terenie Huty Saeger – była to prażalnia blendy cynkowej oraz fabryka kwasu siarkowego, która działała dla przylegającej do niej Huty Uthemann.

Obiekt wraz z drugą wieżą ciśnień zasilał kompleks w wodę przemysłową (fabryka kwasu siarkowego potrzebowała dużych ilości wody), zbudowano w tym celu ujęcie wodne nad Brynicą. Huta cynku została upaństwowiona po II wojnie światowej. Dawna Huta Uthemann jako Wydział Cynku Huty Metali Nieżelaznych Szopienice zakończyła pracę 30 czerwca 1976 roku (przyczyniły się do tego uciążliwy dla środowiska proces technologiczny oraz rozbudowa Huty Cynku Miasteczko Śląskie), a pozostałości Huty Saegera zakończyły ostatecznie produkcję w 2002 roku.

30 lipca 1978 roku wieża została wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków wraz z innymi obiektami huty cynku Szopienice: cechownią, portiernią, walcownią i otoczeniem budynków. Likwidator Huty Szopienice chciał sprzedać wieżę za 5 tys. zł, jednak miasto Katowice za rządów Piotra Uszoka nie było zainteresowane zakupem. Wieża została sprzedana nowemu właścicielowi około 2020 roku. Zapowiedź rewitalizacji zabudowań pojawiła się w maju 2026 roku, ogłosił ją prezes firmy Epione, która jest właścicielem terenu po hucie. Obszar ten ma zostać przekształcony w ogólnodostępny park.

Wieża jest nieużytkowana, Można oglądać ją z zewnątrz. Obiekt jest nieogrodzony i narażony na dewastację, a dziurawy dach przyczynia się do zalewania konstrukcji.

Architektura Wieża znajduje się na terenie dawnej Huty Metali Nieżelaznych Szopienice, przy ul. ks. mjr. Karola Woźniaka, około 50 metrów od torów kolejowych. Przypomina gotycką fortyfikację. Ma cztery kondygnacje, jest podpiwniczona, jej kubatura wynosi 4900 m³, a powierzchnia użytkowa to około 240 m². Jest to 35-metrowa konstrukcja żelbetowa na rzucie ośmioboku o bokach długości około 5 m, z drewnianą więźbą dachową, nakryta łamanym ośmiospadowym dachem namiotowym, który pokrywa czerwona dachówka karpiówka; brakuje części pokrycia i gąsiorów, a fragmenty więźby są odsłonięte. Portal wejściowy znajduje się w szerszej podstawie. Górną część wieży podpierają wsporniki. W podstawie pokrytej w narożnikach pilastrami znajdują się prostokątne otwory okienne, w obrębie trzonu na trzech poziomach znajdują się małe otwory okienne z łukami wklęsłymi, natomiast w górnej części o szerokości równej podstawie wieży umieszczono na każdym boku pod dachem po trzy małe prostokątne otwory okienne. W obrębie zachodniej elewacji frontowej znajduje się balkon z balustradami. Ściany zewnętrzne mają liczne uszkodzenia, spękania, rysy, ubytki prętów oraz są pokryte zabrudzeniami i graffiti.

We wnętrzu w górnej części znajdował się okrągły zbiornik wody ze stali o pojemności 900 m³. Wyposażenie nie zachowało się poza lampami i nieczynną instalacją elektryczną w postaci kabli. Częściowo zachowały się spiralne stalowe schody powyżej parteru. Na parterze na środku znajduje się prostokątny otwór, w stropie ponad parterem jest otwór kołowy na schody. Ściany wewnętrzne są pokryte graffiti i częściowo okopcone na skutek palenia ognia.

Galeria

Przypisy

Katowice Kategoria:Zabytki nieruchome w Katowicach Kategoria:Szopienice-Burowiec Kategoria:Dzieła Emila i Georga Zillmannów Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1912