Rezerwat przyrody Kąty – stepowy rezerwat przyrody położony na terenie gminy wiejskiej Zamość w powiecie zamojskim (województwo lubelskie).
Powołanie Obszar chroniony utworzony został 17 lipca 2026 na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z dnia 2 lipca 2026 roku w sprawie rezerwatu przyrody „Kąty” (Dz. Urz. Woj. Lbl. z 2026 r. poz. 3232). Jego powierzchnia wynosi 7,03 ha, a powierzchnia otuliny – 3,82 ha. Teren ten planowano objąć ochroną już od lat 50. XX wieku, czemu na przeszkodzie stała struktura własnościowa – w efekcie część tego obszaru była chroniona od 2009 jako pomnik przyrody. Właścicielem całości gruntów, na których leży rezerwat, stał się Klub Przyrodników, co ułatwiło powołanie rezerwatu.
Położenie Rezerwat leży w całości na terenie otuliny Roztoczańskiego Parku Narodowego oraz obszarów Natura 2000: specjalnego obszaru ochrony siedlisk Kąty PLH060010 oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Roztocze PLB060012. Znajduje się w obrębie ewidencyjnym Wieprzec-Wychody (na północny wschód od zabudowań wsi Wychody, a na południe od wsi Kąty Drugie). Pod kątem regionalizacji fizycznogeograficznej leży w Kotlinie Zamojskiej (Padole Zamojskim).
Charakterystyka Celem ochrony rezerwatowej jest „zachowanie cennych zbiorowisk roślinności kserotermicznej z dużym udziałem gatunków rzadkich, w tym objętych ochroną prawną”. Ze względu na dominujący przedmiot ochrony typ obszaru chronionego określono jako fitocenotyczny, a podtyp – zbiorowisk nieleśnych, natomiast ze względu na główny typ ekosystemu typ określono jako łąkowy, pastwiskowy, murawowy i zaroślowy, a podtyp – muraw kserotermicznych.
Rezerwat obejmuje zbocza wzniesienia kredowego Wieprzecka Góra o wysokości 287,8 m n.p.m., otoczonej polami uprawnymi i obejmującej głównie murawy inicjalne, wykształcające się na odłogach po gruntach ornych. Na północnych stokach pojawiają się zagajniki sosnowe i zarośla tarniny. W ramach obszaru chronionego siedlisko priorytetowe stanowią kwietne murawy kserotermiczne ze związku Cirsio Brachypodion pinnati (kl. Festuco-Brometea) z istotnymi stanowiskami storczykowatych Orchidaceae (6210*-3) oraz obuwik pospolity.
Wśród muraw inicjalnych występują gatunki łąkowe z klasy Molonio-Arrhenetheretea (rajgras wyniosły, świerzbnica polna, marchew zwyczajna), klasy Festuco-Brometea (pszeniec różowy, driakiew żółta, aster gawędka, gorysz alzacki) czy Trifolio-Geranietea (lebiodka pospolita). W innych zbiorowiskach dominuje kłosownica pierzasta wraz z gatunkami okrajkowymi (gorysz siny, ciemiężyk białokwiatowy, koniczyna długokłosowa, bodziszek czerwony, zawilec wielkokwiatowy, rzepik pospolity, fiołek kosmaty). Do cennych gatunków chronionych flory należą także dziewięćsił popłocholistny, miłek wiosenny, dzwonek syberyjski, buławnik wielkokwiatowy, powojnik prosty, storczyk kukawka, ciemiężyca czarna, len złocisty, kosaciec bezlistny, wiśnia karłowata, obuwik pospolity, dziurawiec wytworny, szafirek miękkolistny, goryczuszka wczesna. Zidentyfikowano tu również rzadkie i zagrożone gatunki zwierząt, w tym gatunki reliktowe, w tym bezkręgowce (pstrokaczka ukraińskiego, siodlarkę stepową, świerszczyka szarego, długoskrzydlaka sierposza), a także inne (pluskwiaka prostoskrzydłego macrothylus herrichi, muchówki Sarcophaga nemoralis, Liromyza asteris, Phytomyza heracleana, Phytomyza peucedani, a także motyle: pazia królowej, modraszka lazurka, szlaczkonia szafrańca i Spilapteryx limosella).
Rezerwat podlega ochronie czynnej, według stanu na sierpień 2026 nie posiada planu ochrony ani zadań ochronnych. W pobliżu rezerwatu przebiega droga, a teren podlega antropopresji, w tym ryzyku wiosennych wypaleń.
Przypisy Na podstawie danych z mapy na stronie geoserwis.gdos.gov.pl
Kategoria:Rezerwaty przyrody w województwie lubelskim Kategoria:Zamość (gmina wiejska)