Jusant – przygodowa gra akcji z elementami logicznymi, wyprodukowana i wydana przez francuskie studio Dontnod Entertainment. Gra ukazała się 31 października 2023 roku na platformach Windows, PlayStation 5 oraz Xbox Series, od dnia premiery była dostępna w abonamencie Xbox Game Pass.
Tytuł gry pochodzi od francuskiego słowa jusant, oznaczającego odpływ morza. Akcja gry rozgrywa się w fikcyjnym świecie dotkniętym katastrofalną suszą; gracz wciela się w bezimiennego, niemego wędrowca, który wraz z niewielkim stworzeniem z wody – Ballastem – wspina się na wznoszącą się ponad chmury skalną wieżę. Rozgrywka opiera się niemal wyłącznie na mechanice wspinaczki, w której obie ręce postaci sterowane są niezależnie za pomocą spustów kontrolera; w grze nie występują przeciwnicy ani stan porażki.
Jusant spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem krytyków, którzy chwalili przede wszystkim mechanikę wspinaczki, kierunek artystyczny oraz warstwę dźwiękową; zastrzeżenia budziły krótki czas rozgrywki i miejscami nieprecyzyjne sterowanie. Gra zdobyła nagrodę Pégases 2024 za najlepszą oprawę dźwiękową oraz otrzymała nominację do British Academy Games Awards w kategorii nowej marki. Mimo sukcesu artystycznego wyniki sprzedaży okazały się znacznie niższe od oczekiwań wydawcy.
Fabuła Świat przedstawiony w grze pozbawiony jest wody. Kilka pokoleń przed wydarzeniami ukazanymi w Jusant u podnóża ogromnej skalnej wieży rozciągał się ocean, a samą wieżę zamieszkiwała liczna społeczność żyjąca w strukturze pionowej – korzystająca z rozbudowanego sprzętu wspinaczkowego, tyrolek i stałych punktów asekuracyjnych. Katastrofa klimatyczna określana mianem jusant doprowadziła do stopniowego wysychania oceanu i opuszczenia wieży przez kolejne grupy mieszkańców.
Protagonistą jest bezimienny młody wędrowiec, który rozpoczyna wspinaczkę u podstawy wieży, wśród wyschniętych pozostałości osady rybackiej – porzuconych statków, tawern i sklepów. Towarzyszy mu Ballast: niewielkie stworzenie zbudowane z wody, przypominające młodego latającego wieloryba, zdolne ożywiać roślinność i odsłaniać ukryte przejścia.
Historia świata odsłaniana jest wyłącznie za pośrednictwem narracji środowiskowej – gra nie zawiera dialogów. Gracz odnajduje listy, dzienniki, gazety i malowidła ścienne, w tym zapiski dziewczyny o imieniu Bianca, która wcześniej pokonała tę samą trasę. Rozgrywka podzielona jest na sześć rozdziałów, z których każdy odpowiada odrębnemu biomowi o osobnej charakterystyce wizualnej i mechanicznej.
Na szczycie wieży bohater uruchamia mechanizm związany z ukrytą ponad chmurami wielką kulą wody. Świat nawiedza deszcz, budzą się dorosłe osobniki Ballastów, a wyrośnięty towarzysz protagonisty odlatuje do swojego stada. Zakończenie oraz wiele wątków pobocznych pozostają celowo otwarte na interpretację. Recenzenci odczytywali grę m.in. jako opowieść o zmianach klimatu, pamięci i przemijaniu.
Rozgrywka Jusant jest grą utrzymaną w perspektywie trzecioosobowej, której trzon stanowi wspinaczka. Spusty kontrolera (L2 i R2) odpowiadają niezależnie za lewą i prawą rękę postaci, podczas gdy lewa gałka analogowa wyznacza kierunek sięgnięcia po chwyt. Naprzemienne wciskanie spustów oddaje fizyczny rytm i wysiłek wspinaczki; twórcy rekomendują grę na kontrolerze.
Postać dysponuje wskaźnikiem wytrzymałości, który zużywa się podczas utrzymywania chwytu, a w największym stopniu przy wykonywaniu wspinaczkowych wyskoków. Gracz posługuje się liną oraz hakami zakładanymi w wyznaczonych miejscach, może wykonywać wahadła, zjeżdżać na linie oraz spuszczać liny w dół, ułatwiające powrót do wcześniej odwiedzonych obszarów. Dopóki lina pozostaje zapięta, upadek nie kończy się śmiercią postaci – w grze nie występują przeciwnicy, walka ani stan porażki.
Ballast, towarzyszące bohaterowi stworzenie, wykorzystywany jest jako element rozwiązywania zagadek: emitowany przez niego impuls ożywia uschniętą roślinność, otwierając nowe drogi wspinaczki, a także wskazuje kierunek najbliższego celu.
Eksploracja nagradzana jest znajdźkami: listami, dziennikami, muszlami i freskami rozbudowującymi tło fabularne. Poszczególne odcinki wieży oferują alternatywne trasy – szybsze i bardziej wymagające albo dłuższe, wyposażone w miejsca odpoczynku. Aktualizacja wydana po premierze wprowadziła opcje ułatwień dostępu, w tym możliwość gry z wyłączonym wskaźnikiem wytrzymałości oraz sterowanie wspinaczką wyłącznie za pomocą gałek analogowych. Ukończenie głównego wątku zajmuje około pięciu–sześciu godzin.
Produkcja Prace nad Jusant rozpoczęły się po ukończeniu przez studio gry Life is Strange 2. Niewielki zespół, po serii ciężkich tematycznie produkcji narracyjnych, chciał zrealizować projekt lżejszy i w większym stopniu skupiony na rozgrywce. W pierwszej kolejności powstały mechaniki wspinaczki, a dopiero z nich wyprowadzono prostą przesłankę fabularną, tło świata przedstawionego i kierunek artystyczny. Produkcja trwała ponad trzy lata.
Dla studia znanego wcześniej z gier opartych na dialogu i wyborach moralnych – takich jak seria Life is Strange, Vampyr czy – Jusant stanowił projekt eksperymentalny, pozbawiony warstwy dialogowej i oparty w całości na narracji środowiskowej.
Twórcy wskazywali jako inspiracje przede wszystkim Podróż, a także Inside oraz Shadow of the Colossus – ze względu na minimalizm środków wyrazu i niemal bezsłowną narrację. W warstwie mechanicznej punktami odniesienia były i , pomocne przy wyważeniu proporcji między zręcznościowością a złożonością symulacji. Literackim źródłem inspiracji była powieść La Horde du Contrevent , opowiadająca o grupie odkrywców poszukujących źródła wiatru; w warstwie plastycznej twórcy przywoływali twórczość Moebiusa.
Na początku produkcji nikt w zespole nie miał doświadczenia wspinaczkowego; część projektantów zaczęła się wspinać dopiero w trakcie prac – współreżyser Kevin Poupard rozpoczął treningi mniej więcej pół roku po starcie projektu. Studio świadomie zrezygnowało z konsultacji z zawodowymi wspinaczami, ponieważ celem nie było stworzenie realistycznego symulatora. W jednej z wczesnych iteracji gracz sterował również nogami postaci, jednak rozwiązanie to uznano za zbyt wolne i skomplikowane. Z gry usunięto ponadto sekwencję jazdy na sterowanym owadzie oraz zdolność Ballasta do wystrzeliwania pocisków energii.
Kierunek artystyczny, za który odpowiadał Edouard Caplain, określono mianem „uproszczonej rzeczywistości”: ciepła, płaska paleta barw i gładka geometria miały uniknąć zarówno estetyki kreskówkowej, jak i sztucznego oznaczania chwytów. Świat zbudowano wokół motywów morskich pozbawionych wody – alg, koralowców i zastygłej lawy.
Ścieżkę dźwiękową skomponował Guillaume Ferran, dla którego była to pierwsza muzyka do gry komputerowej; album udostępniono w serwisach strumieniowych w dniu premiery. Gra powstała na silniku Unreal Engine 5 z wykorzystaniem technologii Nanite i Lumen; platformą docelową optymalizacji była konsola Xbox Series S przy 60 klatkach na sekundę, co przełożyło się na stosunkowo niskie wymagania sprzętowe wersji PC. Wersja komputerowa obsługuje technologię Nvidia DLSS 3.
Grę zapowiedziano 11 czerwca 2023 roku podczas pokazu Xbox Games Showcase, udostępniając wkrótce potem wersję demonstracyjną na platformie Steam. Datę premiery ogłoszono 24 sierpnia 2023 roku, przy okazji targów gamescom. W październiku 2024 roku, we współpracy z wydawnictwem Pix’n Love, ukazała się wersja pudełkowa na PlayStation 5, wraz z edycją kolekcjonerską zawierającą album z grafikami oraz podwójny winyl ze ścieżką dźwiękową.
Odbiór gry
Jusant zebrał pozytywne recenzje. Według agregatora Metacritic wersja na PlayStation 5 uzyskała średnią 85/100 na podstawie 33 recenzji, wersja na Xbox Series X/S – 84/100 z 26 recenzji, a wersja komputerowa – 83/100. W serwisie OpenCritic gra otrzymała status „Mighty” ze średnią 84/100, będąc rekomendowaną przez 90% krytyków.
Recenzenci najczęściej chwalili mechanikę wspinaczki. Kaile Hultner z „PC Gamera” zwracała uwagę na fizyczność sterowania i sposób, w jaki poszczególne biomy zmieniają charakter wspinaczki. Christian Donlan z Eurogamera – serwisu, który nie stosował wówczas ocen punktowych – podkreślał jakość wspinaczkowego wyskoku, zestawiając grę z Grow Home. Alice Bell z Rock Paper Shotgun określiła Jusant jako wzorcowy przykład opowiadania historii bez słów. Marcus Stewart z „Game Informera” zastrzegł jednocześnie, że postać bywa zawieszana na drobnych elementach geometrii poziomów podczas poruszania się po płaskim podłożu.
Najczęściej powtarzanym zarzutem był krótki czas rozgrywki, a także oszczędność i niedopowiedzenia warstwy fabularnej – recenzent serwisu wskazywał, że historia opiera się w większym stopniu na relacjonowaniu niż pokazywaniu. Wśród polskich recenzentów Aleksander Mazanek z serwisu naEKRANIE chwalił oprawę audiowizualną i mechanikę, krytykował natomiast krótki czas trwania gry.
Nagrody W marcu 2024 roku Jusant otrzymał francuską nagrodę Pégase w kategorii najlepszej oprawy dźwiękowej, będąc ponadto nominowanym w kategoriach najlepszej gry oraz najlepszego projektu rozgrywki. Gra uzyskała również nominację do British Video Games Awards 2024 w kategorii nowej marki (New Intellectual Property) oraz do New York Game Awards 2024 w kategorii gier przygodowych.
Wyniki sprzedaży Mimo dobrego przyjęcia przez krytyków gra okazała się komercyjnym niepowodzeniem. W raporcie z 23 września 2024 roku Dontnod Entertainment poinformował, że Jusant oraz Banishers: Ghosts of New Eden nie osiągnęły oczekiwanych wyników sprzedaży. Studio dokonało odpisu wartości aktywów w łącznej wysokości 31,6 mln euro, z czego 24,0 mln euro stanowił częściowy odpis dotyczący obu tych gier. Przychody operacyjne przedsiębiorstwa w pierwszym półroczu 2024 roku spadły o 11%, do 14,6 mln euro; prace nad dwoma projektami wstrzymano, a kolejne dwa przeorientowano w stronę szerszej grupy odbiorców. Wcześniej, w lutym 2024 roku, francuski związek zawodowy STJV zgłaszał obawy dotyczące sytuacji pracowników studia.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona gry
Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane we Francji Kategoria:Gry na platformę Windows Kategoria:Gry na platformę PlayStation 5 Kategoria:Gry na platformę Xbox Series X/S Kategoria:Przygodowe gry akcji Kategoria:Komputerowe gry logiczne Kategoria:Gry komputerowe z 2023 roku Kategoria:Gry wykorzystujące Unreal Engine Kategoria:Gry komputerowe o tematyce postapokaliptycznej Kategoria:Gry komputerowe o wspinaczce