Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego – jednostka organizacyjna administracji rządowej, mająca na celu scentralizowanie organizacji i zarządzania państwowym przemysłem mięsnym oraz podporządkowanie jego działalności zasadom planowej gospodarki narodowej. Do jego podstawowych zadań należało kierowanie i kontrolowanie podległych zakładów, koordynowanie uboju, przetwórstwa i obrotu produktami mięsnymi oraz racjonalne wykorzystanie bazy produkcyjnej i surowcowej.

Powstanie Centralnego Zarządu Na podstawie zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Ministra Handlu Zagranicznego z 1949 r., wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Ministrem Skarbu, powołano Centralny Zarząd Przemysłu MięsnegoZarządzenie Ministrów: Handlu Wewnętrznego i Handlu Zagranicznego z dnia 10 maja 1949 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Ministrem Skarbu o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego". M. P. 1949 nr 38 poz. 532. Zarządzenie pozostawało w ścisłym związku z ustawą z 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstwa państwowychDekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. Dz. U. 1947 nr 8 poz. 42. Centralny Zarząd utworzono w miejsce Centralnego Zarządu Przemysłu Konserwowego, powstałego zarządzeniem Ministra Aprowizacji i Handlu z dnia 30 września 1946 r.

Nadzór państwowy nad działalnością Centralnego Zarządu sprawował Minister Handlu Wewnętrznego.

Cele i zadania Centralnego Zarządu Podstawowym celem utworzenia Centralnego Zarządu było zorganizowanie i scentralizowanie państwowego przemysłu mięsnego oraz zapewnienie jego funkcjonowania w ramach planowej gospodarki narodowejArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego, zespół nr 2/1010/0, sygn. 1/1–11 – Centralny Zarząd: organizacja, działalność, przejmowanie nieruchomości, plany, sprawozdania, bilanse, 1949–1960Archiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego, zespół nr 2/1010/0, sygn. 2/1–24 – Dział Organizacyjny: statut, schematy organizacyjne, instrukcje, protokoły z narad, 1951–1958. Archiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego, zespół nr 2/1010/0, sygn. 2/25–74 – Dział Księgowych Rewidentów: protokoły z kontroli podległych zakładów, 1951–1957. . Powołanie centralnego zarządu pozwalało skoncentrować na szczeblu centralnym kierowanie przedsiębiorstwami przemysłu mięsnego, a tym samym podporządkować ich działalność jednolitym zasadom organizacyjnym, gospodarczym i planistycznym. Utworzenie CZPM wiązało się również z dążeniem do racjonalnego wykorzystania istniejącej bazy produkcyjnej oraz stworzenia większych, ekonomicznie silniejszych jednostek gospodarczych. Współczesna analiza tego procesu wskazywała, że organizacyjne wzmocnienie rynku mięsnego miało służyć m.in. racjonalnemu zagospodarowaniu rzeźni oraz połączeniu w ramach silniejszych jednostek gospodarczych czynności uboju, przetwórstwa i dystrybucjiZdzisław Fedorowicz, Analiza działalności gospodarczej zakładów mięsnych, Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego, Warszawa 1952. Mieczysław Hoffmann, Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953..

Do podstawowych zadań CZPM należało przede wszystkim centralne kierowanie podległym przemysłem mięsnym, obejmującym działalność związaną z ubojem zwierząt, przetwórstwem mięsa oraz organizacją jego dystrybucji. Szczególne znaczenie miało powiązanie tych ogniw w jeden zintegrowany system gospodarczy. Takie rozwiązanie miało ograniczać rozproszenie działalności oraz umożliwiać bardziej racjonalne wykorzystanie surowca i zdolności produkcyjnych zakładów mięsnychZdzisław Fedorowicz, Rachunkowość przemysłu mięsnego. Cz. VIII: Analiza działalności gospodarczej zakładów mięsnych, Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego, Warszawa 1952,.

Istotnym zadaniem CZPM było również organizowanie i rozwijanie bazy produkcyjnej przemysłu mięsnego. W warunkach powojennych wymagało to przede wszystkim przejmowania i zagospodarowywania istniejących rzeźni oraz dostosowywania ich do potrzeb scentralizowanej gospodarki mięsnej. Szczególne znaczenie przypisywano racjonalnemu wykorzystaniu rzeźni, zwłaszcza zakładów I i II klasy, które w okresie powojennym były przejmowane od samorządu miejskiego.

Kolejnym elementem działalności CZPM było łączenie procesu uboju z przetwórstwem i dystrybucją produktów mięsnych. Centralizacja tych czynności miała umożliwić bardziej racjonalne gospodarowanie surowcem oraz usprawnienie zaopatrzenia rynku. W praktyce oznaczało to tworzenie przedsiębiorstw obejmujących możliwie szeroki zakres procesu gospodarczego – od pozyskania surowca, przez ubój i przetwarzanie, aż po dystrybucję produktów mięsnych.

CZPM realizował ponadto zadania związane z wykonywaniem założeń państwowej polityki gospodarczej i planowania produkcji przemysłu mięsnego. Centralizacja zarządzania umożliwiała podporządkowanie działalności zakładów planom gospodarczym państwa oraz koordynowanie ich rozwoju inwestycyjnego i produkcyjnego. Było to szczególnie istotne w związku z przygotowaniem i realizacją planu sześcioletniego, w którym przemysł mięsny został potraktowany jako jeden z ważnych elementów rozwoju przemysłu spożywczego.

Centralny Zarząd z 1952 r. Na podstawie dekretu z 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego oraz uchwały Rady Ministrów z 1952 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego - Centralny Zarząd Przemysłu Mięsnego został włączony w strukturę nowego resortuDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439Dekret z dnia 22 kwietnia 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. Dz. U. 1952 nr 19 poz. 113Uchwała nr 256 Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1952 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. M. P 1952 nr 33 poz. 480.

Przypisy

Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Urzędy centralne PRL