Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, powołana w celu kierowanie państwowym przemysłem jajczarskim i drobiarskim, w tym planowanie, koordynowanie oraz nadzorowanie jego działalności.
Powołanie Centralnego Zarządu W świetle przyjętej ustawy z 1948 r. o Naczelnej Radzie Spółdzielczej, zlikwidowano dotychczasowy model organizacyjny w postaci Centrali Spółdzielni Mleczarsko-Jajczarskiej, a jej dotychczasowe funkcje gospodarcze rozdzielono pomiędzy dwa centralne zarządy: Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego oraz Centralny Zarząd Przemysłu MleczarskiegoUstawa z dnia 21 maja 1948 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym i centralach spółdzielni. Dz. U. 1948 nr 30 poz. 199Archiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Warszawie, zespół 2/927/0, sygn. 1–5 – organizacja Centrali: statut, zarządzenia, schemat organizacyjny i instrukcje, 1948–1950; Dekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. Dz. U. 1947 nr 8 poz.42.
W związku z dekretem z 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, Centralny Zarząd podporządkowano Ministerstwu Przemysłu Mięsnego i MleczarskiegoDekret z dnia 22 kwietnia 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. Dz. U. 1952 nr 19 poz. 113Uchwała nr 256 Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1952 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. M. P 1952 nr 33 poz. 480. Utworzenie Centralnego Zarządu pozostawało w ścisłym związku z dekretem z 1950 r. o przedsiębiorstwie państwowymDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.
Cele i zadania Centralnego Zarządu Centralny Zarząd powołany został jako centralne ogniwo organizacyjne państwowego przemysłu jajczarskiego i drobiarskiego, przejmującego funkcje gospodarcze realizowane wcześniej w ramach spółdzielczego systemu mleczarsko-jajczarskiegoArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Warszawie, sygn. 38–48, 54–63 – działalność gospodarcza i stan finansowy Centrali i oddziałów, 1946–1952. Organizacja i system finansowy Centralnego Zarządu Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego, Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego, Warszawa 1956.. Jego zasadniczym celem było zorganizowanie, planowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności przedsiębiorstw zajmujących się skupem, przetwórstwem oraz zagospodarowaniem jaj i drobiuMieczysław Hoffmann, Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej, Warszawa, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953..
Do podstawowych zadań CZPJD należało przede wszystkim organizowanie produkcji w gospodarstwach rolnych, dostarczanie środków produkcji, zwłaszcza pasz treściwych i przeprowadzenie skupu produktów rolnych. Istotnym elementem jego działalności było również wydawanie zarządzeń i instrukcji regulujących funkcjonowanie podległych jednostek oraz sprawowanie nad nimi kontroliWiesław Kosiński, Spółdzielczość w Polsce Ludowej 1944–1955, Centralny Związek Spółdzielczy, Warszawa 1957..
W szerszym ujęciu CZPJD stanowił instrument centralizacji zarządzania państwowym sektorem jajczarsko-drobiarskim. Jego działalność miała zapewnić podporządkowanie produkcji, skupu i przetwórstwa jaj oraz drobiu zasadom gospodarki planowej i umożliwić państwu bezpośredni nadzór nad tym sektorem gospodarki żywnościowej.
Wykaz zjednoczeń przemysłu jajczarsko-drobiarskiego z 1954 r. Według danych AAN z 1954 r. Centralnemu Zarządy podlegały następujące zjednoczeniaArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Warszawie, 1949–1959, zespół nr 927, 1949–1959. :
Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Białymstoku; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Bydgoszczy; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Gdańsku; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Krakowie; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Koszalinie; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Olsztynie; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Opolu; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w Poznaniu; Zjednoczenie Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego we Wrocławiu.
Przypisy
Kategoria:Urzędy centralne PRL