CSIRT (), także CERT (), pol. zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego – zespół specjalistów bezpieczeństwa teleinformatycznego, którego zadaniem jest przyjmowanie zgłoszeń o incydentach bezpieczeństwa komputerowego, ich analiza oraz koordynowanie reakcji na nie, a także zapobieganie zagrożeniom m.in. przez publikowanie ostrzeżeń i biuletynów bezpieczeństwa. Pierwszy taki zespół, CERT Coordination Center (CERT/CC), powstał w listopadzie 1988 roku na Uniwersytecie Carnegie Mellon w reakcji na epidemię robaka Morrisa.
Terminologia Historycznie pierwsza nazwa CERT jest zastrzeżonym znakiem towarowym Uniwersytetu Carnegie Mellon, który licencjonuje ją zespołom prowadzącym działalność tego typu; z tego powodu w Europie jako określenie rodzajowe preferowany jest skrót CSIRT. W użyciu są także warianty CIRT () i IRT (). Od CSIRT odróżnia się SOC () – komórkę prowadzącą ciągłe monitorowanie infrastruktury; w praktyce zakresy obu funkcji częściowo się pokrywają, a w wielu organizacjach CSIRT działa w ramach SOC lub obok niego. W polskim porządku prawnym ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa posługuje się nazwą „Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego”.
Historia 3 listopada 1988 roku robak Morrisa sparaliżował znaczną część ówczesnego Internetu, infekując około 10% z sześćdziesięciu tysięcy podłączonych do niego komputerów. W reakcji na ten incydent agencja DARPA sfinansowała utworzenie pierwszego zespołu reagowania – CERT Coordination Center – działającego do dziś w Software Engineering Institute na Uniwersytecie Carnegie Mellon. Pierwszy europejski zespół, SURFnet-CERT, powołał w 1992 roku SURFnet, operator holenderskiej akademickiej sieci komputerowej. Wraz z rozwojem internetu zespoły CSIRT stały się standardowym elementem struktur państw, sektorów gospodarki i większych organizacji; w samym europejskim katalogu Trusted Introducer zarejestrowanych jest ponad 550 zespołów.
Zadania i rodzaje zespołów Do typowych zadań CSIRT należą: przyjmowanie i analiza zgłoszeń o incydentach, koordynowanie ich obsługi między poszkodowanymi, dostawcami usług i innymi zespołami, publikowanie ostrzeżeń i zaleceń dotyczących podatności oraz złośliwego oprogramowania, koordynowane ujawnianie podatności, a także działalność zapobiegawcza: audyty, rozwój narzędzi bezpieczeństwa i edukacja użytkowników.
Zespoły klasyfikuje się zwykle według obsługiwanej społeczności (): wyróżnia się CSIRT-y wewnętrzne (obsługujące jedną organizację), komercyjne (świadczące usługi klientom), akademickie, wojskowe, rządowe, sektorowe (np. dla sektora finansowego lub energetycznego) oraz narodowe, pełniące funkcję punktu kontaktowego „ostatniej instancji” dla całego kraju.
Współpraca międzynarodowa Globalną organizacją zrzeszającą zespoły reagowania jest założone w 1990 roku Forum of Incident Response and Security Teams (FIRST), liczące kilkaset zespołów członkowskich z całego świata. W Europie współpracę koordynuje grupa robocza TF-CSIRT, przy której od 2000 roku działa usługa Trusted Introducer – prowadzony przez społeczność rejestr zespołów, który po formalnej weryfikacji przyznaje zespołom akredytację, a po audycie dojrzałości według modelu SIM3 – certyfikację. Działania zespołów w Unii Europejskiej wspiera Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), a dyrektywa NIS z 2016 roku powołała sieć CSIRTs Network, skupiającą zespoły wyznaczone przez państwa członkowskie oraz CERT-EU – zespół instytucji unijnych.
CSIRT-y w Polsce
Pierwszym polskim zespołem reagowania jest działający od listopada 1996 roku w strukturach NASK zespół CERT Polska; od 1998 roku należy on do FIRST, a od 2000 roku do TF-CSIRT i Trusted Introducer. Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa z 5 lipca 2018 roku powołała trzy zespoły poziomu krajowego o rozłącznych właściwościach: CSIRT GOV (prowadzony przez ABW), CSIRT MON (resort obrony narodowej) oraz CSIRT NASK, którego zadania realizuje CERT Polska.
Obok zespołów krajowych działają sektorowe zespoły cyberbezpieczeństwa: CSIRT KNF, powołany przez Komisję Nadzoru Finansowego dla sektora finansowego (formalnie od 1 lipca 2020 roku), oraz CSIRT CeZ prowadzony przez Centrum e-Zdrowia dla ochrony zdrowia; wdrożenie dyrektywy NIS 2 przewiduje tworzenie kolejnych CSIRT-ów sektorowych, m.in. dla przemysłu przy Urzędzie Dozoru Technicznego.
Polskie zespoły są aktywne w strukturach międzynarodowych: według stanu z sierpnia 2026 roku w katalogu Trusted Introducer zarejestrowane są 43 zespoły z Polski, z czego 21 ma akredytację (m.in. CSIRT KNF, CERT Allegro, CERT mBank i ComCERT), a 7 – certyfikację (m.in. CERT Polska, CERT Orange Polska, CERT PKO Bank Polski, PGE-CERT i GAZ-SYSTEM CERT).
Zobacz też Blue team Zarządzanie kryzysowe
Przypisy
Linki zewnętrzne FIRST Trusted Introducer
Kategoria:Bezpieczeństwo komputerowe Kategoria:Bezpieczeństwo sieciowe