Pantelodes – rodzaj motyli z rodziny Apatelodidae. Obejmuje 10 opisanych gatunków.
Morfologia Motyle o rozpiętości skrzydeł od 35 do 50 mm. U obu płci czułki są aż po wierzchołek podwójnie grzebykowane.
Skrzydło przednie jest wydłużone, trójkątne, z krawędzią zewnętrzną regularnie zaokrągloną, acz lekko poniżej szczytu wklęśniętą, zwłaszcza u samic. Tło jego wierzchu jest różowawoszare do różowawobeżowego z ciemniejszymi rejonami brązowymi u nasady i blisko wierzchołka, a wzór obejmuje podwójne lub potrójne, mniej lub bardziej kontrastujące z tłem linie przedśrodkowe, podwójną linię zaśrodkową, powrębianą linię najbardziej zewnętrzną, umieszczoną na dysku, pomarańczową lub pomarańczowobeżową plamkę o kształcie przecinka z czarnym obrysem oraz trzy przezroczyste kropki rozmieszone w okolicy wierzchołkowej w równoległym do zewnętrznej krawędzi szeregu – kolejno między trzecią a czwartą gałęzią sektora radialnego, czwartą jego gałęzią a pierwszą gałęzią żyłki medialnej oraz między tą ostatnią a drugą gałęzią żyłki medialnej; kropkom tym towarzyszą od strony zewnętrznej trzy plamki pomarańczowe. Skrzydło tylne ma krawędź zewnętrzną równomiernie zaokrągloną, a barwę wierzchu jednolicie różowawobrązową do pomarańczowobrązowej, bez linii czy znaków. Spody wszystkich skrzydeł mają tło jednolicie beżowe do różowobeżowego, w przypadku przednich występuje pojedyncza, niewyraźna linia zaśrodkowa, przyciemnienie przy wierzchołku i wspomniane kropki przezroczyste. Wędzidełko u samca jest pojedyncze i długie, u samicy ma postać licznych, drobnych szczecinek.
Samcze genitalia charakteryzują się rozdwojonym lub poczwórnym (każde rozdwojenie z kolejnym rozdwojeniem) wierzchołkiem unkusa, gnatosem o długich, grubych, stożkowatych, niezrośniętych pośrodkowo, opatrzonych ziarnistościami na szczycie ramionach oraz walwami prawie dwupłatowymi wskutek rozszerzenia nasady części spodniej.
Genitalia samicy cechują się równej długości, dość długimi przydatkami przednimi i tylnymi, ósmym tergitem w formie jajowatej płytki, a ósmym sternitem w formie płytki prostokątnej, prostokątną do trójkątnej, zesklerotyzowaną płytką antewaginalną, torebką kopulacyjną o znamieniu najczęściej mającym kształt wciętego koła, helisowatym, robiącym od półtorej do dwóch skrętów, wzmocnionym przez pasmo zesklerotyzowanego oskórka przewodem tejże torebki oraz wydłużonymi brodawkami odbytowymi.
Rozprzestrzenienie Rodzaj neotropikalny, znany z Hondurasu, Nikaragui, Kostaryki, Panamy, Kolumbii, Wenezueli, Gujany, Gujany Francuskiej, Ekwadoru, Peru, Boliwii i Brazylii.
Taksonomia i ewolucja Kladogram Apatelodidae wg Orlandina i innych (2024)Kladogram rodzaju wg Herbina (2017)
Kladogram rodzaju wg Orlandina i innych (2024) Rodzaj ten wprowadzony został w 2017 roku przez Daniela Herbina na łamach czasopisma „Antenor”. W tej samej publikacji opisano również większość jego gatunków, których wcześniej nie odróżniano od Apatelodes satellitia. Gatunkiem typowym wybrano tamże opisanego Pantelodes iracoubo.
Do rodzaju zalicza się 10 opisanych gatunków: Herbin, 2017 Herbin, 2017 Orlandin & Carneiro, 2021 Herbin, 2017 Herbin, 2017 Herbin, 2017 Herbin & Mielke, 2017 Herbin, 2017 Herbin, 2017 (Walker, 1855)
Według wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej opublikowanych w 2024 roku przez Eltona Orlandina, Mônicę Piovesan i Eduarda Carneira omawiany takson zajmuje pozycję siostrzaną dla rodzaju Caribas, tworząc z nim klad siostrzany dla Mocambo. Z kolei te trzy rodzaje formują klad siostrzany dla rodzaju Arotros. Te same wyniki wskazują na tworzenie w obrębie rodzaju kladu bazalnego przez gatunki , i .
Przypisy
Kategoria:Apatelodidae Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 2017 roku