Przedterminowe wybory prezydenta Krakowa w 2026 roku – wybory samorządowe, których I tura odbyła się 27 września 2026 roku, a II tura została zaplanowana na 11 października 2026 roku. Celem wyborów jest wybór prezydenta miasta Krakowa przez mieszkańców miasta po odwołaniu Aleksandra Miszalskiego w referendum z 24 maja 2026 roku. Prezes Rady Ministrów Donald Tusk zarządził głosowanie na 27 września 2026 roku. W I turze najwięcej głosów otrzymali Łukasz Gibała (36,38%) i Monika Piątkowska (29,91%), którzy tym samym zakwalifikowali się do II tury. Do czasu wyboru następcy Aleksandra Miszalskiego premier wyznaczył komisarza Stanisława Kracika (dotychczasowego zastępcę prezydenta miasta) do kierowania miastem.
Przyczyny
mały|Plakaty nawołujące do głosowania w referendum, parodiujące wizerunek Aleksandra Miszalskiego jako Wuja Sama W II turze wyborów samorządowych w 2024 roku kandydat Koalicji Obywatelskiej Aleksander Miszalski pokonał bezpartyjnego Łukasza Gibałę. Miszalski otrzymał 133 703 głosy, czyli 51,04%, a Gibała 128 269 głosów, czyli 48,96%.
Na początku 2026 roku grupa mieszkańców skupiona wokół Jana Hoffmana, przewodniczącego rady dzielnicy I Stare Miasto, podjęła inicjatywę przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Miszalskiego oraz Rady Miasta Krakowa. Inicjatorzy zarzucali władzom miasta między innymi narastające zadłużenie, „kolesiostwo”, brak transparentności, niewywiązywanie się z obietnic wyborczych, zły sposób wprowadzenia strefy czystego transportu, podwyżki cen biletów, wydłużenie godzin płatnego parkowania oraz objęcie niedziel opłatami za parkowanie. W zbiórkę podpisów i kampanię referendalną włączyli się także Łukasz Gibała ze stowarzyszeniem Kraków dla Mieszkańców, a także partie Prawo i Sprawiedliwość oraz Konfederacja. Zbiórkę podpisów pod referendum odwoławczym rozpoczęto 27 stycznia. Po 43 dniach inicjatorzy złożyli w krakowskiej delegaturze Krajowego Biura Wyborczego około 134 tys. podpisów przy wymaganym minimum 58 355.
Komisarz wyborczy zarządził referendum odwoławcze na 24 maja 2026 roku. Zgodnie z przepisami referendum odwoławcze było ważne, jeżeli uczestniczyło w nim co najmniej 3/5 liczby osób, które wzięły udział w wyborze odwoływanego organu. W II turze wyborów prezydenta Krakowa 21 kwietnia 2024 roku uczestniczyło 264 257 osób, dlatego w referendum dotyczącym prezydenta wymagany próg wynosił 158 555 głosujących. Miszalski zaapelował do mieszkańców, którzy chcieli pozostawienia go na stanowisku, aby nie uczestniczyli w referendum, ponieważ utrzymanie frekwencji poniżej wymaganego progu powodowałoby nieważność głosowania i pozwoliłoby mu zachować urząd.
24 maja 2026 roku w referendum dotyczącym odwołania prezydenta wzięło udział 176 228 osób, czyli 29,99% uprawnionych. Oddano 175 212 ważnych głosów: 171 581 za odwołaniem Miszalskiego i 3631 przeciwko. Referendum było ważne. Następnego dnia Aleksander Miszalski opublikował nagranie, w którym uznał wynik referendum i zapowiedział ustąpienie z urzędu.
Zarządzenie wyborów Wyznaczenie terminu przedterminowych wyborów było uzależnione od ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania dotyczącego ważności referendum. 28 lipca 2026 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie zakończył postępowanie i otworzył drogę do zarządzenia wyborów.
31 lipca 2026 roku Prezes Rady Ministrów Donald Tusk podpisał rozporządzenie wyznaczające głosowanie na 27 września. Rozporządzenie opublikowano tego samego dnia w Dzienniku Ustaw i wraz z ogłoszeniem weszło ono w życie. Głosowanie zostało zaplanowane na godziny 7.00–21.00. Prawo udziału przysługiwało osobom stale zamieszkującym na terenie Krakowa i ujętym we właściwym stałym obwodzie głosowania. Ewentualna II tura została zaplanowana na 11 października.
Rejestracja kandydatów Ogłaszanie kandydatur 1 czerwca zarząd krajowy Koalicji Obywatelskiej rozwiązał małopolskie struktury ugrupowania, którym przewodniczył odwołany prezydent Aleksander Miszalski. Do ich odbudowy wyznaczono Dorotę Niedzielę, a jednym z jej zadań miało być przygotowanie partii do przedterminowych wyborów. 9 czerwca Monika Piątkowska na konferencji prasowej partii ogłosiła zamiar ubiegania się o urząd.
1 czerwca krakowski oddział Konfederacji poinformował, że kandydatem ugrupowania będzie Bartosz Bocheńczak.
2 czerwca Komitet Polityczny Prawa i Sprawiedliwości zdecydował o wystawieniu Michała Drewnickiego jako kandydata partii w wyborach. Decyzję ogłosił rzecznik PiS Rafał Bochenek, który poinformował, że kandydatura uzyskała poparcie całego Komitetu Politycznego ugrupowania, i zaapelował do innych środowisk patriotycznych o jej poparcie.
8 czerwca Nowa Lewica ogłosiła, że jej kandydatką będzie Daria Gosek-Popiołek. Wcześniej partia przeprowadziła wewnętrzny sondaż zlecony przed referendum, w którym sprawdzono warianty z Gosek-Popiołek, Ryszardem Śmiałkiem i Marią Klaman. W wariancie z Gosek-Popiołek uzyskała ona ponad 17% poparcia i zajęła trzecie miejsce, za Łukaszem Gibałą i Małgorzatą Wassermann, a przed Bogdanem Klichem. W pozostałych dwóch wariantach Aleksandra Owca z Partii Razem uzyskiwała wyższe poparcie od rozważanego kandydata Nowej Lewicy.
3 sierpnia komitet wyborczy Partii Razem został zarejestrowany, a Aleksandra Owca została ogłoszona kandydatką ugrupowania.
5 sierpnia Łukasz Gibała potwierdził zamiar ponownego ubiegania się o urząd i rozpoczął rejestrację komitetu Kraków dla Mieszkańców. Był to jego czwarty start w wyborach prezydenta Krakowa po kandydaturach z lat 2014, 2018 i .
17 sierpnia, w ostatnim dniu przewidzianym na zgłaszanie komitetów wyborczych, Marianna Schreiber zgłosiła Komitet Wyborczy Wyborców Marianny Schreiber i zadeklarowała zamiar ubiegania się o urząd prezydenta Krakowa.
Składanie podpisów 25 sierpnia Grażyna Zofia Świat publicznie ogłosiła rezygnację z ubiegania się o urząd.
26 sierpnia Michał Drewnicki, popierany przez Prawo i Sprawiedliwość, złożył w Miejskiej Komisji Wyborczej w Krakowie ponad 6 tys. podpisów oraz dokumenty potrzebne do rejestracji kandydatury. 1 września komisja potwierdziła zarejestrowanie kandydatury.
27 sierpnia Aleksandra Owca z Partii Razem poinformowała, że jej komitet złożył w Miejskiej Komisji Wyborczej wymagane podpisy. 1 września komisja potwierdziła zarejestrowanie kandydatury.
1 września Miejska Komisja Wyborcza poinformowała, że przyjęła zgłoszenie kandydatury Jana Hoffmana do weryfikacji. 3 września Jan Hoffman został zarejestrowany jako trzeci kandydat w wyborach.
1 września Miejska Komisja Wyborcza poinformowała, że przyjęła zgłoszenie kandydatury Moniki Piątkowskiej do weryfikacji. 3 września Monika Piątkowska została czwartą zarejestrowaną kandydatką.
1 września Miejska Komisja Wyborcza odmówiła przyjęcia zgłoszenia Łukasza Gibały z powodu niewystarczającej liczby prawidłowych podpisów. Z 5449 przedłożonych podpisów za prawidłowe uznano 1613, a 3836 odrzucono. W przypadku około 3200 podpisów powodem był brak nazwy miejscowości Kraków w adresie zamieszkania. Komitet otrzymał możliwość uzupełnienia brakujących 1387 podpisów do 3 września do godz. 16.00. 3 września o godz. 13.26 komitet Łukasza Gibały dostarczył komisji dodatkowe 9 tys. podpisów, które miały zostać poddane weryfikacji. 4 września Miejska Komisja Wyborcza zarejestrowała kandydaturę Łukasza Gibały. Z opublikowanej uchwały wynikało, że zadeklarował zebranie niemal 14,7 tys. podpisów poparcia.
3 września Marianna Schreiber publicznie ogłosiła rezygnację z ubiegania się o urząd. Miejska Komisja Wyborcza przekazała TVN24, że jej komitet nie złożył list z podpisami poparcia.
3 września o godz. 16.00 upłynął termin zgłaszania kandydatów na prezydenta Krakowa. Do Miejskiej Komisji Wyborczej dokumenty i listy poparcia dostarczyło łącznie 12 osób ubiegających się o rejestrację. Po zamknięciu zgłoszeń komisja weryfikowała podpisy złożone przez komitety Łukasza Gibały, Darii Gosek-Popiołek, Mariana Banasia, Bartosza Bocheńczaka, Michała Klimka i Sławomira Pietrzyka. Stanisław Kułach i Marta Ratuszyńska dostarczyli mniej niż wymagane 3 tys. podpisów poparcia. Łukasz Wantuch poinformował, że zebrał około 2,5 tys. podpisów i nie zgłosił kandydatury do rejestracji.
4 września Miejska Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji kandydatur Stanisława Kułacha i Marty Ratuszyńskiej z powodu niewystarczającej liczby podpisów. W trakcie weryfikacji pozostawały zgłoszenia Mariana Banasia, Bartosza Bocheńczaka, Darii Gosek-Popiołek, Michała Klimka i Sławomira Pietrzyka. Komisja zapowiedziała zakończenie ich weryfikacji 7 września i podjęcie tego dnia o godz. 16.00 uchwał o rejestracji albo odmowie rejestracji.
6 września Bartosz Bocheńczak popierany przez Konfederację poinformował, że jego komitet złożył 4960 podpisów poparcia. Z nieoficjalnych ustaleń Interii wynikało, że po weryfikacji za prawidłowe uznano 2950 podpisów, czyli o 50 mniej od wymaganego minimum. Komisja zaplanowała ponowne przeliczenie podpisów na 7 września. Bocheńczak zapowiedział, że przedstawiciele jego komitetu będą chcieli uczestniczyć w liczeniu, a w przypadku odmowy rejestracji skorzysta z dostępnej drogi odwoławczej. 7 września poinformował, że jego kandydatura nie została zarejestrowana z powodu braku wymaganej liczby ważnych podpisów i wziął odpowiedzialność za wynik zbiórki. W reakcji na te wydarzenia prezes Konfederacji Sławomir Mentzen odwołał go z funkcji prezesa krakowskiego okręgu partii, zawiesił osoby pełniące funkcje w krakowskich strukturach ugrupowania i skierował ich sprawy do sądu partyjnego. Mentzen oświadczył, że spośród około 5 tys. zebranych podpisów ponad 2 tys. było błędnych, między innymi z powodu podawania adresu zameldowania zamiast adresu zamieszkania.
7 września Miejska Komisja Wyborcza zarejestrowała kandydaturę Michała Klimka, którego komitet złożył 5560 podpisów.
7 września Miejska Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji kandydatury Mariana Banasia. Jego komitet złożył 5648 podpisów, z których komisja uznała 2552 za prawidłowe, czyli o 448 mniej od wymaganego minimum. Banaś zapowiedział odwołanie od decyzji komisji i ponowną weryfikację podpisów w obecności przedstawicieli swojego komitetu. 9 września odwołanie komitetu Mariana Banasia od odmowy rejestracji zostało odrzucone przez Komisarza Wyborczego w Krakowie I.
8 września Miejska Komisja Wyborcza zakończyła weryfikację zgłoszeń kandydatów. Komisja zarejestrowała kandydatury Darii Gosek-Popiołek i Sławomira Pietrzyka. Tego samego dnia uchwałą nr 7 Miejska Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji kandydatury Bartosza Bocheńczaka. Po ostatecznej weryfikacji komisja podała, że komitet złożył 5033 podpisy, z których 2878 uznano za prawidłowe, a 2155 za nieprawidłowe. Do wymaganego minimum zabrakło 122 podpisów. Kandydatom przydzielono również numery na karcie wyborczej. Michał Drewnicki otrzymał numer 1, Łukasz Gibała 2, Daria Gosek-Popiołek 3, Jan Hoffman 4, Michał Klimek 5, Aleksandra Owca 6, Monika Piątkowska 7, a Sławomir Pietrzyk 8.
9 września dziennikarz Wojciech Jakubowski złożył do Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Wschód zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w związku ze zbieraniem, sporządzaniem i przedłożeniem Miejskiej Komisji Wyborczej podpisów poparcia dotyczących kandydatury Sławomira Pietrzyka. Pietrzyk oświadczył, że nie wiedział o nieprawidłowościach oraz że wszystkie podpisy złożone w jego obecności były składane dobrowolnie. Dzień wcześniej Miejska Komisja Wyborcza informowała, że nie znalazła podstaw do zawiadomienia prokuratury w sprawie podpisów na listach poparcia.