Centralny Zarząd Przemysłu Tytoniowego – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego, powołana w celu koordynowania i nadzorowania działalności państwowych przedsiębiorstw przemysłu tytoniowego, obejmujących zakłady przetwarzające surowiec tytoniowy oraz wytwarzające wyroby tytoniowe, odpowiadając za ich planowanie, organizację i rozwój produkcji.

Historia W 1949 r. powołano Ministerstwo Przemysłu Rolnego i Spożywczego, co pozostawało w ścisłym związku z ustawą o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowejRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego. Dz. U 1949 nr 18, poz. 122.Ustawa z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Dz. U. 1949 nr 7, poz. 43.. Z kolei na postawie uchwały Rady Ministrów z 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego, powołano Centralny Zarząd Przemysłu TytoniowegoUchwała nr 772 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego. M. P. 1951 nr 97, poz. 1371.Uchwała nr 940 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1951 r. w sprawie zmiany tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego. M. P. 1952 nr 1, poz. 11.. Centralny Zarząd funkcjonował według zasad określonych w dekrecie z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49, poz. 439..

Dyrektor Centralnego Zarządu Leon Kozak – 1952–1956, Marian Dębogórski – 1956 – 1958.

Cele i zadania Centralnego Zarządu Centralny Zarząd Przemysłu Tytoniowego był organem zarządzania gospodarczego, którego podstawowym zadaniem było planowanie, organizowanie i koordynowanie działalności przedsiębiorstw przemysłu tytoniowegoArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Tytoniowego w Warszawie, sygn. 1/30–34 – Wydział Ekonomiczny: sprawozdania z działalności przemysłu tytoniowego, analizy, biuletyny statystyczne i normy, 1951–1958.. W jego kompetencjach znajdowało się przede wszystkim opracowywanie planów produkcyjnych i ekonomicznych, nadzorowanie ich wykonania oraz koordynowanie działalności podległych wytwórni wyrobów tytoniowych. Centralny Zarząd sprawował również nadzór nad rozwojem technicznym i organizacją produkcji, prowadzeniem prac doświadczalnych i racjonalizatorskich oraz wykorzystywaniem mocy produkcyjnych zakładówArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Tytoniowego w Warszawie, sygn. 1/35–36, 59–63 – Wydział Produkcji: prace doświadczalne i racjonalizatorskie, 1950–1956.Andrzej Synowiec, Przemysł tytoniowy w Polsce w okresie pierwszego planu pięcioletniego (1956–1960), Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica” (seria: Pragmateia), Kraków 2014..

Istotnym obszarem działalności Centralnego Zarządu było również organizowanie i nadzorowanie skupu oraz klasyfikacji surowca tytoniowego, zapewnianie właściwego odbioru i klasyfikację tytoniu, ustalanie sposobu ich nadzorowania oraz wzorów dokumentacji i sprawozdawczości dotyczącej akcji wykupu tytoniu.

Centralny Zarząd uczestniczył ponadto w kształtowaniu zaplecza surowcowego przemysłu tytoniowego, współpracując z systemem kontraktacji i wykupu tytoniu od plantatorów. Jego działalność obejmowała zatem cały podstawowy ciąg organizacyjno-gospodarczy przemysłu tytoniowego, od zapewnienia i oceny surowca, przez planowanie i prowadzenie produkcji, po nadzór nad funkcjonowaniem podległych zakładów.

Wykaz zakładów podległych Centralnemu Zarządowi w 1953 r. Według danych AAN w 1953 r. Centralnemu Zarządowy podlegały następujące zakładyArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Tytoniowego w Warszawie, sygn. 1/1–29 – Wydział Ogólny: materiały dotyczące struktury organizacyjnej, przejmowania nieruchomości, inwestycji oraz kontroli.1953-1956.:

Krakowska Wytwórnia Papierosów w Krakowie-Czyżynach; Łódzka Wytwórnia Papierosów w Łodzi; Poznańska Wytwórnia Papierosów w Poznaniu; Radomska Wytwórnia Papierosów w Radomiu; Wrocławska Wytwórnia Papierosów we Wrocławiu; Kościańska Wytwórnia Cygar i Papierosów w Kościanie; Wytwórnia Tytoniu i Tabaki w Raciborzu; Grudziądzka Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Grudziądzu; Jędrzejowska Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Jędrzejowie; Lubelska Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Lublinie; Leżajska Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Leżajsku; Mazurska Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Augustowie; Wodzisławska Wytwórnia Tytoniu Przemysłowego w Wodzisławiu Śląskim; Dolnośląska Wytwórnia Preparatów Nikotynowych w Górze Śląskiej.

Liczba zakładów produkujących wyroby tytoniowe i powierzchnia upraw tytoniu wg GUS Według danych Rolniczego Rocznika Statystycznego GUS z 1965 r., liczba zakładów produkujących wyroby tytoniowe i powierzchnia upraw przedstawiała się następującoRolniczy Rocznik Statystyczny, GUS, Warszawa 1965.: Wyszczególnienie 1946 1950 1955 Liczba zakładów produkujących tytoń przemysłowy 6 6 10 Liczba zakładów produkujących wyroby tytoniowe 9 7 9 Powierzchnia uprawy tytoniu w tyś. ha 11,9 17,6 32,4 Zbiory liści tytoniowych z 1 ha w q 11,7 27,8 46,4

Przypisy

Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Urzędy centralne PRL