Grzmot – rozwijany przez Mesko we współpracy z Centrum Rozwojowo-Wdrożeniowym Telesystem-Mesko (CRWTM) polski przeciwlotniczy pocisk rakietowy krótkiego zasięgu, przeznaczony do mobilnych zestawów obrony przeciwlotniczej Wojsk Lądowych. W komunikatach MESKO projekt jest również określany jako „zestaw GRZMOT”.
Projekt wywodzi się z prac nad cięższym rozwinięciem Pioruna, które we wczesnej fazie określano jako Piorun 2. W lipcu 2022 roku przedstawiciele Polskiej Grupy Zbrojeniowej poinformowali, że rozwijany cięższy pocisk otrzymał nazwę Grzmot. Docelowy zasięg pocisku jest określany na około 12 km, a w 2023 roku przedstawiciel CRWTM wskazywał także na pułap około 6 km. Według komunikatu MESKO z 24 sierpnia 2026 roku prace nad Grzmotem nadal miały charakter rozwojowy.
Nazewnictwo Określenie Piorun 2 było używane w różnych okresach wobec dwóch odrębnych kierunków rozwojowych. W latach 2020–2021 nazwą tą określano cięższy pocisk przeciwlotniczy o zasięgu rzędu 12 km, przeznaczony przede wszystkim dla mobilnych zestawów przeciwlotniczych. Projekt ten otrzymał następnie nazwę Grzmot.
W późniejszym okresie określenie Piorun 2 zaczęto stosować wobec innego projektu – głębokiej modernizacji przenośnego PPZR Piorun, wcześniej określanej jako Piorun NG. W tym współczesnym znaczeniu Piorun 2/Piorun NG pozostaje projektem odrębnym od Grzmota.
Historia Koncepcja krajowego pocisku przeciwlotniczego o zasięgu większym niż PPZR Piorun była publicznie omawiana co najmniej od 2020 roku. Podczas konferencji Day we wrześniu 2020 roku prof. Bogdan Zygmunt z CRWTM przedstawił możliwość opracowania efektora o zasięgu przekraczającym 10 km, wykorzystującego rozwiązania opracowane wcześniej dla Pioruna. Telesystem-Mesko dysponował wówczas prototypem wielozakresowej głowicy naprowadzającej wyposażonej w dwa kanały podczerwieni i dodatkowy zakres ultrafioletowy, za pomocą której podczas prób obserwowano samolot z odległości 10 km.
W przedstawianej wówczas koncepcji pocisk określany jako Piorun 2 miał mieć masę około 50 kg i być znacznie większy od pocisków Grom i Piorun. Jako możliwe platformy wskazywano Poprada, przyszły system rozwijany w ramach programu Sona oraz zmodernizowane zestawy Osa-P. Szacowano wówczas, że wykorzystanie technologii opracowanych przez CRW Telesystem-Mesko, Mesko i inne krajowe podmioty mogłoby pozwolić na opracowanie pocisku w ciągu 2–3 lat. Podczas tego samego panelu gen. Stefan Mordacz informował, że w Planie Modernizacji Technicznej funkcjonował program pod nazwą Grzmot. Wskazywał przy tym, że wymagania dla przyszłego efektora powinny wynikać z analizy zagrożeń i postulował rozważenie również zdolności C-RAM, czyli zwalczania pocisków rakietowych, artyleryjskich i moździerzowych.
W październiku 2021 roku w przedstawionej przez PGZ koncepcji mobilnego systemu przeciwlotniczego Sona jako przyszły efektor wymieniano Pioruna 2. W tej fazie projektu deklarowano zasięg przekraczający 12 km i zwiększony w stosunku do Pioruna pułap rażenia. Zakładano wykorzystanie doświadczeń z programu Piorun, w tym technologii naprowadzania na podczerwień, a pocisk rozpatrywano także jako potencjalne uzbrojenie zestawów Poprad.
W lipcu 2022 roku podczas spotkania przedstawicieli PGZ i Agencji Uzbrojenia poinformowano, że Piorun 2 otrzymał nazwę Grzmot. Na tym etapie podawano zasięg zwiększony do 10 km oraz zastosowanie nowego . Podawane w kolejnych fazach prac wartości zasięgu nie były więc jednakowe i odzwierciedlały zmieniające się założenia rozwijanej konstrukcji.
W maju 2023 roku prezes CRW Telesystem-Mesko Janusz Noga potwierdził, że na podstawie doświadczeń z Piorunem rozwijany jest cięższy pocisk Grzmot o zasięgu przekraczającym 10 km, który mógłby zostać zastosowany m.in. w Popradzie lub systemie Sona. Podczas Defence24 Day w tym samym miesiącu przedstawiciel CRW Telesystem-Mesko Mirosław Iwaćkowski mówił już o pocisku dla programu Grzmot o zasięgu około 12 km i pułapie około 6 km. Według przedstawionej koncepcji pocisk miał wykorzystywać multispektralną głowicę samonaprowadzającą, natomiast na początkowym odcinku lotu miał być prowadzony w wiązce laserowej.
We wrześniu 2023 roku ujawniono wersje rozwojowe rakiety Grzmot z głowicą multispektralną GSNWK oraz obrazowo-śledzącą IIR. Obie głowice powstawały w CRW Telesystem-Mesko w ramach prac nad nową generacją systemów naprowadzania dla polskich pocisków przeciwlotniczych.
W dniach 19–22 września 2023 roku przeprowadzono próby poligonowe nowych proporcjonalnych bloków sterowania przeznaczonych dla kolejnych generacji polskich pocisków przeciwlotniczych. Do testów używano zmodyfikowanych pocisków rodziny Grom/Piorun, a nie kompletnego Grzmota. Próby potwierdziły możliwość zastosowania nowego układu sterowania w przyszłych systemach Piorun NG i Grzmot; zaawansowanie tych technologii oceniano wówczas jako pozwalające na rozpoczęcie pełnoskalowych prac rozwojowych nad Grzmotem.
W lipcu 2024 roku prezes Mesko Renata Gruszczyńska określiła Grzmota jako nowy pocisk przeciwlotniczy o zasięgu ponad 10 km, przewidziany do zastosowania na zestawach kołowych i gąsienicowych. Poinformowała jednocześnie, że Mesko rozwijało projekty przeciwlotnicze własnymi siłami, a dokumentację dotyczącą tych projektów złożono w 2023 roku do Działu Rozwoju Agencji Uzbrojenia.
W lutym 2025 roku MESKO informowało, że rezultaty prac nad nowymi systemami kierowania, potwierdzone badaniami poligonowymi, mają stanowić podstawę do „szybkiego wdrożenia” Pioruna NG i Grzmota. Dla Grzmota producent podawał wówczas zasięg do 12 km oraz przeznaczenie do mobilnych zestawów osłony pododdziałów Wojsk Lądowych.
Według komunikatu MESKO z 24 sierpnia 2026 roku Grzmot pozostawał przedmiotem prac rozwojowych prowadzonych równolegle z programem Piorun NG. Producent deklarował zwiększony zasięg oraz planowaną szerszą integrację Grzmota z polskimi systemami obrony przeciwlotniczej.
Konstrukcja Grzmot jest projektowany jako pocisk większy i cięższy od rakiety stosowanej w przenośnym zestawie Piorun. W przeciwieństwie do Pioruna nie jest przewidywany przede wszystkim jako broń odpalana z ramienia, lecz jako efektor mobilnych zestawów przeciwlotniczych instalowanych na pojazdach. We wczesnej koncepcji Pioruna 2 z 2020 roku zakładano masę około 50 kg, jednak wartość ta odnosiła się do ówczesnej fazy koncepcyjnej i nie została później potwierdzona jako parametr finalnej konstrukcji Grzmota.
W projekcie wykorzystuje się doświadczenia i rozwiązania rozwijane wcześniej dla Groma i Pioruna, zwłaszcza w zakresie i sterowania. W przedstawionej w maju 2023 roku koncepcji przewidywano dwustopniowy sposób kierowania: w początkowej fazie lotu prowadzenie pocisku w wiązce laserowej, a w końcowej fazie autonomiczne naprowadzanie za pomocą multispektralnej głowicy optoelektronicznej.
Głowice naprowadzające Jednym z rozwiązań rozwijanych z myślą o nowych polskich pociskach przeciwlotniczych jest multispektralna głowica GSNWK. Jej koordynator wyposażono w detektory dwóch zakresów podczerwieni i jednego zakresu ultrafioletowego. Detektory podczerwieni są chłodzone do około −190 °C za pomocą układu wykorzystującego sprężony gaz, m.in. argon. Wielozakresowa detekcja ma zwiększać możliwość odróżniania rzeczywistego celu od i innych źródeł zakłóceń termicznych oraz umożliwiać wykrywanie słabo promieniujących celów.
Równolegle opracowywano obrazowo-śledzącą głowicę IIR (Imaging Infrared). W ujawnionym w 2023 roku wariancie długofalowym LWIR zastosowano detektor ATI Advanced Thermal Imager 640 o rozdzielczości 640 × 480 pikseli i długości fali około 12 µm; podczas badań rozwiązanie miało zapewniać wykrycie samolotu myśliwskiego z silnikiem odrzutowym z odległości co najmniej 10 km. Planowany wariant średniofalowy MWIR w zakresie 3,7–4,8 µm miał wykorzystywać chłodzony detektor T2SL Vigo o rozdzielczości 640 × 512 pikseli, dla którego zakładano wykrycie takiego celu z odległości przekraczającej 12 km. Parametry te dotyczą rozwijanych głowic naprowadzających, a nie gwarantowanych osiągów finalnej wersji pocisku.
Mechaniczny układ głowicy IIR miał być stabilizowany w dwóch osiach, z zakresem wychylenia ±30° w azymucie i ±30° w elewacji oraz maksymalną prędkością kątową do 30°/s.
Układ sterowania W ramach prac prowadzonych przez CRW Telesystem-Mesko opracowano proporcjonalny blok sterowania, umożliwiający płynną zmianę wychylenia powierzchni sterowych zamiast ich prostego sterowania skokowego. Technologię tę sprawdzono podczas prób poligonowych we wrześniu 2023 roku na zmodyfikowanych pociskach Grom/Piorun. Rozwiązanie przewidywano następnie do wykorzystania również w Grzmocie.
Planowane zastosowanie We wczesnych założeniach Grzmot, wówczas określany jako Piorun 2, był rozpatrywany przede wszystkim jako uzbrojenie zestawów Poprad oraz przyszłego mobilnego systemu przeciwlotniczego Sona. W 2020 roku wskazywano również możliwość jego integracji ze zmodernizowanymi zestawami Osa-P. W koncepcji Sona z 2021 roku pocisk miał stanowić jeden z rakietowych efektorów systemu osłaniającego pododdziały pancerne i zmechanizowane.
W 2023 roku jako podstawowe przewidywane platformy ponownie wskazywano Poprada i Sonę. Grzmot miał być przeznaczony do ochrony mobilnych pododdziałów Wojsk Lądowych oraz uzupełniać systemy obrony przeciwlotniczej o większym zasięgu. Wśród przewidywanych celów dla rozwijanej generacji polskich pocisków krótkiego i bardzo krótkiego zasięgu wymieniano samoloty, śmigłowce, pociski manewrujące i bezzałogowe statki powietrzne.
Pierwotnie rozważano również nadanie przyszłemu efektorowi możliwości zwalczania pocisków rakietowych, artyleryjskich i moździerzowych w ramach zdolności C-RAM, jednak w 2020 roku przedstawiano ją jako postulowane wymaganie, które miało zostać dopiero poddane analizie.
W 2024 roku MESKO przedstawiało Grzmota szerzej jako pocisk przeznaczony do zestawów na platformach kołowych i gąsienicowych. W 2025 roku producent deklarował, że Grzmot o zasięgu do 12 km ma wejść na wyposażenie mobilnych zestawów służących do obrony pododdziałów Wojsk Lądowych. W sierpniu 2026 roku MESKO nadal określało Grzmota jako system znajdujący się w pracach rozwojowych, wskazując jednocześnie na zamiar jego szerszej integracji z polskim systemem obrony przeciwlotniczej.
Dane techniczno-taktyczne Publicznie podawane parametry Grzmota zmieniały się wraz z kolejnymi etapami projektu. W 2021 roku dla pocisku określanego wówczas jako Piorun 2 podawano zasięg przekraczający 12 km, w lipcu 2022 roku dla Grzmota podano 10 km, natomiast od 2023 roku w publikowanych informacjach najczęściej pojawia się wartość około 12 km.
Parametr Publicznie podawana wartość lub rozwiązanie Zasięg do ok. 12 km Pułap rażenia ok. 6 km – wartość podana w koncepcji przedstawionej w 2023 roku Masa ok. 50 kg – wartość odnosząca się do wczesnej koncepcji Pioruna 2 z 2020 roku Naprowadzanie multispektralna głowica samonaprowadzająca; w koncepcji z 2023 roku wstępne prowadzenie w wiązce laserowej Rozwijane głowice optoelektroniczne multispektralna GSNWK oraz obrazowo-śledząca IIR Platformy mobilne zestawy na pojazdach kołowych i gąsienicowych Planowane zastosowanie obrona mobilnych pododdziałów Wojsk Lądowych Status prace rozwojowe – stan na sierpień 2026 roku
Zobacz też PPZR Grom PPZR Piorun PPZR Piorun 2 SPZR Poprad
Przypisy
Kategoria:Polski sprzęt wojskowy Kategoria:Broń Wojsk Lądowych