Schronisko nad Progiem, Schronisko w Grodzisku Pańskim III – schron jaskiniowy na szczycie Grodziska Pańskiego, w granicach wsi Strzegowa w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Częstochowskiej wchodzącej w skład Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Opis schroniska Schronisko znajduje się w najbardziej na wschód wysuniętej grupie skał Grodziska Pańskiego. Pomiędzy dwoma dużymi skałami o pionowych ścianach jest tutaj tunel, na dnie którego leży z przodu duży głaz o wysokości około 2,5 m. Tworzy on próg, nad którym znajduje się otwór schroniska. Schronisko zostało udostępnione przez ludzi, o czym świadczą widoczne w wielu miejscach ślady rozkopywania namuliska w celu umożliwienia przeciśnięcia się między głazami.

Schronisko wytworzyło się na niemal idealnie prostej szczelinie tektonicznej w wapieniach skalistych górnej jury. Jego strop tworzą zaklinowane bloki skalne w wielu miejscach spojone mlekiem wapiennym. Nacieki są skromne, złożone głównie z polew miękkiego mleka wapiennego i nacieków grzybkowych. Namulisko przy wejściu jest próchniczno-gliniaste, w głębi gliniaste, w wielu miejscach rozkopane. Na powierzchni i w warstwie przypowierzchniowej trafiają się kości zwierzęce, niektóre częściowo skamieniałe. Są wymieszane z glebą i bezładnie rozrzucone, co wskazuje, że zostały przyniesione z zewnątrz przez zwierzęta. Schronisko jest dość wilgotne i ma ściany pokryte skroploną parą wodną. Temperatura w jego najgłębszej części wynosi około 9 °C. Otwór schroniska jest porośnięty mchem, do wnętrza w wielu miejscach przez mleko wapienne przerastają korzenie roślin. Liczne są ćmy i muchówki, są też nieliczne ślimaki bezskorupowe i pająki sieciarze jaskiniowe (Meta menardii). Schronisko jest niemal w całości całkowicie ciemne.

Historia poznania Rozkopanie schroniska świadczy o tym, że znane było od dawna. W dokumentacji z 1991 roku opracowanej dla Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych woj. katowickiego ma nazwę Schronisko w Grodzisku Pańskim III. Plan schroniska wykonał A. Polonius w 2011 r. Schronisko nad Progiem jest geostanowiskiem, wraz z dwoma pozostałymi schroniskami Grodziska Pańskiego (Tunel z Oknem i Schronisko Fałszerzy).

Przypisy

Kategoria:Jaskinie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej Kategoria:Strzegowa (województwo małopolskie)