Błękitny Meczet w Mazar-i Szarif (dari , trb. Rauza-je Szarif) – meczet i mauzoleum znajdujące się w Mazar-i Szarif, stolicy prowincji Balch w północnym Afganistanie.
Według lokalnej tradycji kompleks wzniesiono w miejscu pochówku stryjecznego brata i zięcia proroka Mahometa, pierwszego imama szyitów i ostatniego z kalifów prawowiernych – Alego ibn Abi Taliba.
Historia thumb|left|Elewacja frontowa meczetu (2018) Według lokalnej legendy ciało Alego ibn Abi Taliba, zamordowanego w Kufie w 661 roku, miało zostać przywiązane przez jego zwolenników do grzbietu białej wielbłądzicy, którą następnie przepędzono na wschód. Miało to uchronić zwłoki kalifa przed zbezczeszczeniem przez wrogich mu charydżytów. Po długiej wędrówce zmęczone zwierzę padło w okolicy dzisiejszego Mazar-i Szarif – i tam właśnie pochowano Alego. Z czasem pamięć o miejscu spoczynku imama uległa zatarciu, aż do XII wieku, gdy lokalnemu mulle rzekomo objawiło się ono we śnie.
Odkrycie przypisywanego Alemu grobu stało się impulsem do powstania pierwszej udokumentowanej budowli na tym terenie. W 1136 roku seldżucki sułtan Ahmad Sandżar nakazał wznieść w miejscu odnalezionego pochówku mauzoleum, które przetrwało niespełna wiek. W 1220 roku do miasta wkroczyły wojska mongolskie pod wodzą Czyngis-chana i doszczętnie zniszczyły budynek.
Mauzoleum zostało odbudowane w 1481 roku z inicjatywy władcy Timurydów – . Żadne z oryginalnych XV-wiecznych zdobień nie zachowało się do dziś. W kolejnych stuleciach obiekt był wielokrotnie rozbudowywany i odnawiany przez lokalnych władców. Pod koniec XVI wieku z dynastii Szejbanidów wzniósł kopułę nad główną komnatą mauzoleum. Obecny wygląd meczet zyskał dzięki pracom renowacyjnym przeprowadzonym za panowania emira Afganistanu Szer Ali Chana (1863–1879). Emir oraz najbliżsi członkowie jego rodziny zostali pochowani na terenie kompleksu.
thumb|left|Białe gołębie przy Błękitnym Meczecie (2007) Co roku w mauzoleum odbywają się obchody święta Nouruz, które przyciągają dużą liczbę wiernych (w 2010 roku było to około 350 000 osób). Kompleks tradycyjnie stanowi główne miejsce obchodzenia uroczystości w kraju, podczas których przemówienia wygłaszają czołowi afgańscy politycy. Po Nouruzie rozpoczyna się trwający 40 dni Festiwal Czerwonych Róż.
Podczas trzęsienia ziemi w 2025 roku o magnitudzie 6,3 minaret budowli uległ częściowemu uszkodzeniu, a w ścianach powstały pęknięcia. Wiele ceramicznych płytek uległo zniszczeniu.
Architektura Zbudowany w 1481 roku Błękitny Meczet jest przykładem timurydzkiej sakralnej. Zespół architektoniczny wzniesiono na planie zbliżonym do prostokąta (o wymiarach około 53 na 38 metrów), z dziedzińcem oraz rozległym kompleksem parkowym. Centralną część stanowi mauzoleum z dwiema błękitnymi kopułami, otoczone przez minarety i pesztaki. W jego wnętrzu mieści się domniemany grobowiec Alego. Fasadę i wnętrza meczetu pokrywają wielobarwne mozaiki oraz ceramiczne płytki o barwie błękitnej, turkusowej i białej. Przedstawiają one w głównej mierze motywy geometryczne oraz inskrypcje kaligraficzne.
Turystyka Błękitny Meczet jest popularnym celem pielgrzymek i atrakcją turystyczną zarówno dla Afgańczyków, jak i muzułmanów z całego świata. W świątyni modlić się mogą wszyscy wyznawcy islamu, niezależnie od reprezentowanego nurtu.
Charakterystycznym elementem otoczenia meczetu są stada białych gołębi, liczące kilka tysięcy ptaków.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Mauzolea Kategoria:Mazar-i Szarif Kategoria:Meczety w Afganistanie