thumb|Belgijscy żołnierze na ćwiczeniach w Walii, lipiec 1941 Wolne Siły Belgijskie (, ) – zbiorcze określenie dla oddziałów wojskowych z Belgii i jej kolonii, które walczyły u boku armii alianckich podczas II wojny światowej po zajęciu Belgii przez nazistowskie Niemcy. Należy odróżniać je od belgijskiego ruchu oporu, który istniał w okupowanej przez Niemców Belgii.
W 1940 roku belgijscy przedwojenni emigranci i żołnierze regularnej armii belgijskiej, którzy ewakuowali się z okupowanej Belgii, zostali sformowani w oddziały na etacie armii brytyjskiej, które później walczyły na europejskim i śródziemnomorskim teatrze działań wojennych. Należała do nich formacja piechoty, która później przekształciła się w Brygadę Pirona, a także jednostki komandosów i spadochroniarzy. Belgowie służyli również w Królewskich Siłach Powietrznych i Królewskiej Marynarce Wojennej, służąc zarówno w jednostkach belgijskich, jak i w jednostkach z obsadą w większości brytyjską. Również znaczna liczba żołnierzy z Konga Belgijskiego walczyła po stronie aliantów przeciwko Włochom w Afryce Wschodniej. Po wyzwoleniu Belgii we wrześniu 1944 roku, Wolne Siły Belgijskie stworzyły podwaliny powojennych belgijskich sił zbrojnych.
Tło
Zaangażowanie Belgii w II wojnę światową rozpoczęło się 10 maja 1940 roku, gdy wojska niemieckie dokonały inwazji na Belgię, która do tej pory prowadziła politykę neutralności. Po 18 dniach walki Belgia skapitulowała 28 maja i znalazła się pod okupacją niemiecką. Podczas walk obronnych w wojsku belgijskim służyło od 600 000 do 650 000 żołnierzy (prawie 20% męskiej populacji kraju). Większość z nich została wzięta do niewoli i była przetrzymywana w Niemczech, choć niektórzy zostali zwolnieni przed końcem wojny. Leopold III, król i naczelny dowódca armii, również poddał się Niemcom 28 maja wraz ze swoją armią i pozostał w niewoli do końca wojny. Rząd belgijski uciekł najpierw do Bordeaux we Francji, a następnie do Londynu, gdzie w październiku 1940 roku utworzył oficjalny rząd na uchodźstwie.
Utworzenie Wolnych Sił Belgijskich thumb|Gen. Victor van Strydonck de Burkel w Londynie, 1943 W audycji radiowej we francuskim radiu, nadanej krótko po kapitulacji Belgii, premier Hubert Pierlot wezwał do utworzenia armii na uchodźstwie, pierwotnie mającej kontynuować walkę u boku Francuzów:
W Wielkiej Brytanii koncepcja zaciągu do armii brytyjskiej, czyli tworzenia obcych sił zbrojnych na terytorium brytyjskim, została zatwierdzona w Ustawie o Nadzwyczajnych Uprawnieniach (Obronnych) z 1939 r. i Ustawie o Siłach Sprzymierzonych z 1940 r. Pierwsze elementy belgijskiej armii w Wielkiej Brytanii powstały po kapitulacji Francji, kiedy w Tenby w Walii utworzono Camp Militaire Belge de Regroupement (CMBR; „Belgijski Obóz Wojskowy do Przegrupowania”) w celu odtworzenia sił zbrojnych z belgijskich żołnierzy uratowanych z Dunkierki podczas operacji Dynamo oraz uchodźców i emigrantów mieszkających w Wielkiej Brytanii. Do lipca 1940 roku obóz liczył 462 Belgów, prawie 700 w sierpniu i 900 w listopadzie. Żołnierze ci zostali zorganizowani w 1. batalion strzelców w sierpniu, zaś rząd mianował gen. por. Raoula Daufresne de la Chevalerie dowódcą, a Victora van Strydoncka de Burkela inspektorem generalnym nowych sił zbrojnych. W lipcu 1940 roku raport brytyjskiej organizacji zauważył, że belgijscy uchodźcy zatrudnieni w cywilnej gospodarce w Wielkiej Brytanii powodowali tarcia z brytyjskimi pracownikami, ponieważ uważano, że wypychają brytyjskich pracowników z ich miejsc pracy. W tym samym raporcie odnotowano „możliwą potrzebę utworzenia Legionu Belgijskiego”. W lutym 1941 roku utworzono belgijski batalion artylerii.
Belgijscy ochotnicy dołączali do Wolnych Sił Belgijskich przez całą wojnę, głównie przez okupowaną Francję Vichy, a także frankistowską Hiszpanię. Ponieważ Francuzi odmawiali Belgom w wieku poborowym wydawania jakichkolwiek wiz, wielu przybywających do Anglii było zazwyczaj w podeszłym wieku i miało już za sobą długą karierę wojskową. Stwarzało to problem dla Wolnych Sił Belgijskich, które w związku z tym cierpiały na przerost rangi, z przewagą starszych oficerów nad innymi rangami.
Pomimo utworzenia całkowicie belgijskich jednostek lądowych pod koniec 1940 roku, wielu belgijskich ochotników – zwłaszcza tych z Królewskich Sił Powietrznych – służyło w jednostkach w większości brytyjskich, szczególnie w pierwszych latach po utworzeniu Wolnych Sił Belgijskich.
Armia Belgijska w Wielkiej Brytanii Brygada Pirona
W 1940 roku belgijski rząd na uchodźstwie podjął decyzję o utworzeniu jednostki wojskowej z przedwojennych belgijskich emigrantów żołnierzy uratowanych z Dunkierki. Pierwotne siły znane były jako 1. batalion strzelców. 2. batalion strzelców został utworzony w Kanadzie z belgijskich emigrantów w Ameryce.
thumb|left|Samochód pancerny Staghound w oznaczeniach 1 Belgijskiego Szwadronu Samochodów Pancernych Brygady Pirona W 1942 roku różne belgijskie jednostki wojsk lądowych w Wielkiej Brytanii zostały połączone w 1 Belgijską Brygadę Piechoty, częściej nazywaną Brygadą Pirona od jej dowódcy, płk. . Jednostka składała się nie tylko z piechoty zmotoryzowanej, samochodów pancernych i artylerii, ale także z różnych jednostek logistycznych i wsparcia medycznego. W marcu 1944 roku do jednostki artyleryjskiej brygady dodano baterię czterech dział 25-funtowych, obsługiwanych przez żołnierzy z Luksemburga. Ok. 80 Luksemburczyków służyło w Brygadzie Pirona do sierpnia 1944 roku, kiedy Brygada wylądowała w Normandii.
Brygada przybyła do Normandii 8 sierpnia 1944 roku i brała udział w walkach w północnej Francji, u boku jednostek brytyjskich i kanadyjskich. Brygada była jedną z pierwszych jednostek alianckich, które wkroczyły do Belgii, przekraczając granicę 3 września. Następnego dnia brygada była drugą jednostką aliancką, która wkroczyła do Brukseli (po Gwardii Walijskiej). Po wyzwoleniu Belgii brygada brała udział w walkach w Holandii do listopada 1944 roku, kiedy to powróciła do Belgii i zreorganizowała się, rozbudowując swoją armię dzięki nowym ochotnikom. Zreorganizowana brygada miała trzy bataliony piechoty, pułk artylerii składający się z sześciu baterii oraz pułk samochodów pancernych. Po powrocie do Holandii w kwietniu 1945 roku jednostki brygady walczyły w rejonie Nijmegen i Walcheren
10. oddział komandosów (międzyaliancki) thumb|Belgijscy komandosi, ubrani w charakterystyczne zielone berety, strzelają z moździerza podczas ćwiczeń w 1945 roku 10. oddział komandosów składał się z żołnierzy z całej okupowanej Europy, zorganizowanych według narodowości w osiem pododdziałów. Pododdział nr 4, utworzony w sierpniu 1942 roku, był belgijski i dowodził nim kpt. Georges Danloy. Pierwotni ochotnicy spędzili prawie rok na szkoleniu, zanim wyruszyli do Włoch, aby walczyć u boku brytyjskiej 8 Armii podczas walk nad rzeką Sangro zimą 1943 roku.
W 1944 roku oddział został wysłany do Jugosławii, gdzie dokonał rajdów na Wyspy Dalmatyńskie, znajdujące się pod okupacją Niemców. Jesienią 1944 roku oddział brał udział w operacji Infatuate, mającej na celu zdobycie wyspy Walcheren u ujścia Skaldy, wraz z komandosami Wolnych Norwegów, Wolnych Holendrów, Wolnych Francuzów i Brytyjczyków. Jednostka później przeniosła się do Niemiec.
5. oddział Special Air Service W 1942 roku 120 ochotników z 2. batalionu strzelców przeszło szkolenie spadochronowe i zostało sformowanych w nową jednostkę – Belgijską Samodzielną Kompanię Spadochronową. Nową jednostką dowodził kmdr Jean Thise, później zastąpiony przez kpt. Edouarda Blondeela.
W lutym 1944 roku kompania dołączyła do elitarnej Brygady SAS. W marcu 1945 roku przemianowano go na 5 Pułk SAS, mimo że posiadał tylko jeden batalion. 5 Pułk SAS brał udział w licznych misjach za liniami wroga. W lipcu 1944 roku małe grupy z 5 Pułku zostały zrzucone na spadochronach do północnej Francji, aby wykonywać misje rozpoznawcze i sabotażowe oraz nawiązywać kontakt z francuskim ruchem oporu. Wśród ich zadań było nękanie Niemców wycofujących się z kotła Falaise.
W sierpniu 1944 roku, jako pierwsza jednostka aliancka, kompania wkroczyła do Belgii, kiedy to została wysłana do Ardenów i Limburgii. Niewielki zespół, wyposażony w uzbrojone jeepy, zdołał zabić ponad 300 niemieckich żołnierzy i zniszczyć ponad 100 pojazdów podczas misji. Później jednostka walczyła w Holandii, a zimą 1944 roku służyła jako jednostka rozpoznawcza w Ardenach podczas bitwy o Ardeny. Po wojnie została wysłana do Niemiec w celu aresztowania czołowych dygnitarzy Rzeszy i była odpowiedzialna za aresztowanie m.in. Karla Dönitza, Alfreda Rosenberga i Joachima von Ribbentropa.
Belgowie w Królewskich Siłach Powietrznych thumb|Belgijscy piloci i Spitfire’y z 350 Dywizjonu w bazie RAF Kenley, 1942 Podczas 18-dniowej kampanii obronnej belgijskie siły powietrzne straciły praktycznie cały swój sprzęt, a 28 pilotów zginęło. Po kapitulacji Francji wielu belgijskich pilotów uciekło do Anglii. 15 belgijskich pilotów służyło w eskadrach myśliwskich Królewskich Sił Powietrznych podczas bitwy o Anglię w czerwcu 1940 roku, a kolejnych 14 pełniło funkcje pomocnicze, takie jak nawigatorzy lub strzelcy. Wszyscy służyli w dywizjonach lotniczych, głównie brytyjskich, a nie w jednostkach narodowych. Do 1943 roku w Królewskich Siłach Powietrznych służyło więcej belgijskich pilotów niż w belgijskich siłach powietrznych w 1940 roku.
W listopadzie 1941 roku utworzono w pełni belgijski . Sztandar pułkowy 2 Pułku Lotniczego został przemycony z okupowanej Belgii i przekazany jednostce. Incydent ten został przedstawiony w brytyjskim filmie z 1943 roku. Rok później utworzono drugi, w całości belgijski . Obie jednostki były wyposażone w myśliwce Spitfire. Do czerwca 1943 roku w RAF-ie służyło około 400 belgijskich pilotów. Belgijska sekcja RAF-u osiągnęła swoje setne zestrzelenie maszyny przeciwnika w styczniu 1944 roku. Oba dywizjony służyły na europejskim teatrze działań wojennych i brały udział w lądowaniu w Normandii.
W 1943 roku belgijski pilot z , Jean de Selys Longchamps, ostrzelał siedzibę Gestapo w Brukseli, lecąc nad ulicami na małej wysokości. Operacja Carthage – nalot na siedzibę Gestapo w Kopenhadze w marcu 1945 roku – była prowadzona przez Belga, ppłk. Michela Donneta, który uciekł z okupowanej Belgii samolotem własnej konstrukcji.
W trakcie wojny 1900 Belgów służyło w RAF-ie, Królewskich Kanadyjskich Siłach Powietrznych i Południowoafrykańskich Siłach Powietrznych. 225 z nich zginęło w akcji.
Belgijska Sekcja Marynarki Wojennej thumb|Belgijscy marynarze szkolą się w Skegness w Anglii, 1945 Z inicjatywy por. Victora Billeta, belgijskiego marynarza, w październiku 1940 roku utworzono Belgijską Sekcję Królewskiej Marynarki Wojennej. Do 1941 roku liczyła ona 350 ludzi, a kilkuset Belgów służyło na innych brytyjskich statkach wojennych i handlowych. W przeciwieństwie do sąsiedniej Holandii, która posiadała znaczną flotę, belgijski Corps de Marine przed wojną dysponował zaledwie kilkoma okrętami. Po kapitulacji w maju 1940 roku wiele jednostek, w tym , który ewakuował belgijskie złoto do Wielkiej Brytanii podczas kampanii, skierowało się do neutralnej Hiszpanii, gdzie zostały internowane, zamiast wracać do okupowanej Belgii. W rezultacie większość ochotników do Belgijskiej Sekcji Królewskiej Marynarki Wojennej była cywilnymi rybakami lub członkami marynarki handlowej, a nie zawodowymi żołnierzami.
Około 1400 marynarzy belgijskiej floty rybackiej wyruszyło do Wielkiej Brytanii po kapitulacji Belgii. Trzy belgijskie trawlery wzięły nawet udział w ewakuacji Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych z Dunkierki, ratując łącznie 4300 brytyjskich żołnierzy. Ich okręty i załogi zostały oddane do dyspozycji Królewskiej Marynarki Wojennej do patroli przybrzeżnych i wystrzeliwania balonów zaporowych. Od października 1940 roku wielu z nich dołączyło do Belgijską Sekcji Królewskiej Marynarki Wojennej.