Świat wyzwolony (ang. The World Set Free) – powieść fantastyczna autorstwa Herberta George’a Wellsa, w której po raz pierwszy użyto pojęcia "bomba atomowa"; napisana w 1913, opublikowana w 1914, należy do grupy późniejszych powieści fantastycznych autora. W języku polskim pojawiła się dopiero w 2026.

Fabuła Akcja powieści obejmuje kilka dekad przyszłej historii ludzkości. Punktem przełomowym stają się badania chemika Fredericka Holstena, który odkrywa sposób przyspieszania rozpadu atomów i uwalniania zawartej w nich energii. Wynalazek szybko znajduje zastosowanie w przemyśle i transporcie: nowe silniki wypierają dawne źródła napędu, powodując zarazem załamanie całych gałęzi gospodarki, bezrobocie i kryzys finansowy.

Ta sama technologia zostaje wykorzystana do produkcji bomb atomowych. Narastające napięcia między państwami prowadzą do wojny światowej, w której miasta niszczone są z powietrza, a miejsca eksplozji przez długi czas pozostają ogniskami promieniotwórczego zniszczenia. Konflikt wymyka się spod kontroli; kolejne mocarstwa atakują z obawy, że przeciwnik użyje nowej broni jako pierwszy. Rozpadają się rządy, handel i system finansowy.

Inspiracje Wells powieść zadedykował książce Fredericka Soddy’ego The Interpretation of Radium, z której zaczerpnął naukową inspirację.

Znaczenie i wpływ Określenie „atomic bomb” (bomba atomowa) zostało po raz pierwszy użyte przez Wellsa właśnie w Świecie wyzwolonym. Trzeba jednak zaznaczyć, że jego bomby nie odpowiadają konstrukcyjnie późniejszej broni jądrowej – fikcyjny „karolin” po uruchomieniu wydziela energię przez długi czas.

Fizyk Leo Szilard przeczytał książkę Wellsa w 1932; lektura wpłynęła na jego rozważania prowadzące do koncepcji jądrowej reakcji łańcuchowej w 1933, a później również na jego zainteresowanie międzynarodową kontrolą energii atomowej.

Polskie wydania

Świat wyzwolony, tłum. Witold Nieznalski, 2026

Przypisy

Kategoria:Angielskie powieści fantastyczne Kategoria:Powieści fantastyczne Herberta George’a Wellsa Kategoria:Powieści fantastyczne wydane w latach 1910–1919 Kategoria:Powieści z 1914