Morpheis – rodzaj motyli z rodziny trociniarkowatych i podrodziny Zeuzerinae. Obejmuje 11 opisanych gatunków. Zamieszkują obie Ameryki.
Morfologia Owad dorosły thumb|left|Imago w spoczynku, gat. nieoznaczony Motyle o rozpiętości skrzydeł od 35 do 150 mm. W czułkach samców odcinek podwójnie grzebykowany zajmuje mniej niż połowę długości. Tułów i odwłok są przysadziste. Skrzydła są białe z ciemnym, falistym wzorem; na zewnętrznych krawędziach mają u końców żyłek naprzemienne ciemne kropki wyrażone mocniej niż u pokrewnej Brypoctia. Wierzchołki obu ich par są u samców wyraźniej zaznaczone niż u wspomnianego rodzaju. Przednia krawędź przedniego skrzydła jest silniej zakrzywiona niż u Bryoptica. Użyłkowanie skrzydeł odznacza się dobrze wykształconą komórką medialną. W przednim skrzydle zgrubienie falistego wzoru tworzy między środkiem żyłki kubitalnej przedniej a szczytem skrzydła podłużny, nieregularny, ciemny pas. U większości gatunków podobny pas biegnie także wzdłuż nasadowej części krawędzi przedniej skrzydła, poniżej żyłki kubitalnej przedniej lub poniżej żyłki medialnej, sięgając po okolicę nasady pierwszej żyłki radialnej. U M. xylotribus wzdłuż krawędzi przedniej omawianego skrzydła biegnie poniżej żyłki kubitalnej przedniej brązowawy, jaśniejący ku szczytowi obszar pozbawiony wzoru.
Samcze genitalia charakteryzują się ramionami gnatosa rozszerzającymi się w parę niezrośniętych, zesklerotyzowanych płytek, a także obecnością wyrostka (harpe) na spodniej stronie walwy (na sakulusie). Genitalia samicy mają asymetryczny, workowaty, pomarszczony, na wewnętrznych ściankach pokryty drobnymi kolcami korpus torebki kopulacyjnej z dolno-środkowo umieszczonym, opatrzonym większymi kolcami znamieniem, kulisty do eliptycznego, niepomarszczony uchyłek do gromadzenia nasienia z cienkim przewodem wychodzącym z górnej części torebki, cienki przewód nasienny wychodzący z dolno-bocznej części torebki, zesklerotyzowane kolikulum o nieregularnym kształcie, przydatki przednie znacznie krótsze od tylnych, długie, teleskopowe pokładełko z kępkami długich włosków w części nasadowej oraz owalne, pokryte krótkimi szczecinkami brodawki odbytowe.
Stadia rozwojowe Gąsienice są walcowate, o dość małej, wyraźnie wyodrębnionej głowie. Ubarwienie mają ochrowe z wyjątkiem ciemnobrązowych głowy, przedniej krawędzi tergitu przedtułowia i tarczy analnej. Czułki są krótkie. Na tułowiu występuje tylko jedna para przetchlinek. Posuwki obecne są na segmentach odwłoka od trzeciego do szóstego oraz na dziewiątym.
Poczwarki są ciemnobrązowe, o słabo przyrośniętych do ciała przydatkach i wydłużonym odwłoku. Wolne segmenty zajmują ponad połowę długości odwłoka. Segmenty od trzeciego do ósmego mają na stronie grzbietowej po dwa równoległe szeregi drobnych kolców, z których przedni jest dłuższy od tylnego, natomiast dziewiąty ma jeden taki szereg, czasem po bokach przerywany. Na spodzie dziesiątego segmentu występuje grupka zesklerotyzowanych kolców. Nieobecny jest kremaster.
Ekologia i występowanie Ksylofagiczne gąsienice pędzą skryty tryb życia, przechodząc rozwój w drewnie drzew i krzewów liściastych z rodzin arekowatych, bobowatych, rutowatych i wierzbowatych. Do poznanych rodzajów żywicielskich należą: cytrus, Inga, mimoza, Senegalia, Senna i wierzba.
Morpheis to najszerzej rozmieszczony rodzaj spośród amerykańskich przedstawicieli podrodziny. Występuje od Arizony w południowych Stanach Zjednoczonych przez Meksyk, Amerykę Centralną, Trynidad i Tobago oraz większość Ameryki Południowej po środkową Argentynę. Na północy zasięg dochodzi do pustyń Sonora i Mojave, na południu do pustyni Monte. Motyle te nie występują jednak na Wielkich Antylach, większości Małych Antyli i w Andach.
Taksonomia Kladogram rodzaju wg Najdenowa i innych (2026) Takson ten wprowadzony został w 1820 roku przez Jacoba Hübnera. Autor ten zaliczył doń dwa gatunki, z których typowym Walter Roepke wyznaczył w 1957 roku Phalaena pyracmon. Roepke jednocześnie uznał Morpheis za synonim rodzaju Xyleutes. Przywrócenia rodzaju dokonał w 1980 roku Julian P. Donahue. Zsynonimizował z nim rodzaj Neocossus, wprowadzony w 1916 roku przez Constanta V. Houlberta jako podrodzaj rodzaju Xyleutes, oraz rodzaj Xylotrypa, wprowadzony w 1918 roku przez Alfreda J. Turnera, i zaliczył do niego 12 gatunków. Johan Willem Schoorl w 1991 roku wyróżnił w jego obrębie 11 gatunków. W 2026 roku Artem Najdenow i współpracownicy dokonali rewizji rodzaju opartej na wynikach molekularnej analizy filogenetycznej, wymieniając w jego obrębie 11 gatunków.
Do rodzaju należą: Morpheis clenchi Donahue, 1980 Morpheis cognatus (Walker, 1856) Morpheis comisteus (Schaus, 1911) Morpheis humboldti Naydenov, Yakovlev et Penco, 2021 Morpheis impeditus (Wallengren, 1860) Morpheis mathani (Schaus, 1901) Morpheis melanoleucus (Burmeister, 1878) Morpheis putridus (Percheron, 1838) Morpheis pyracmon (Cramer, 1780) Morpheis votani (Schaus, 1934) Morpheis xylotribus (Herrich-Schäffer, 1853)
Przypisy
Kategoria:Trociniarkowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1820 roku